برگردان به زبان ساده
تا بفهمی با تو گویم یک مثال
چون مثل شرط است در فهم مقال
هوش مصنوعی: برای اینکه خوب متوجه بشوی، با تو یک مثال میزنم؛ زیرا مثل شرطی است که فهمیدن موضوع را آسانتر میکند.
یک گلی بینی به شکل و هیئتی
هم به رنگ و رؤیت و خاصیتی
هوش مصنوعی: یک گل را میبینی که از نظر شکل، رنگ و ویژگیها زیبایی خاصی دارد.
علت آن شکل و رنگ و طعم و بو
نیست بر کس منکشف بی گفتگو
هوش مصنوعی: دلیل جذابیت و زیبایی چیزی فقط ظواهر آن مانند شکل، رنگ، طعم و بو نیست؛ بلکه حقیقت و عمق آن به گونهای است که بینیاز از سخن گفتن، برای کسی روشن میشود.
جز که از صد گونه تأثیر و خواص
یک اثر زو یافتی با اختصاص
هوش مصنوعی: غیر از اینکه تأثیرات و ویژگیهای مختلفی از یک اثر را به وضوح دیدهای، با چیزی خاص آن نیز آشنا شدهای.
بر خواصش نیستی آگه تمام
تا کجا دانی وجودش را مقام
هوش مصنوعی: تو از ویژگیهای او آگاهی نداری، پس چطور میتوانی به درستی وجودش را بشناسی و مقامش را درک کنی؟
لیک این تحقیق در نزد خواص
ناتمام است و ندارد اختصاص
هوش مصنوعی: اما این بررسی برای افراد خاص هنوز کامل نشده و به هیچ گروه خاصی تعلق ندارد.
این بود «إِلَّا بِما شَآء » بیقصور
که مشیّت کرد بر اشیاء مرور
هوش مصنوعی: این عبارت به معنای این است که همه چیز در عالم بر اساس اراده و خواست الهی رخ میدهد و هیچ چیز بدون اجازه و مشیت او اتفاق نمیافتد. هر چیزی که در دنیا وجود دارد نتیجه تصمیم و ارادهای است که بر آن حاکم است.
آنچه را حق خواست در تنظیم تام
عین او در علم ثابت شد تمام
هوش مصنوعی: هر چیزی که خداوند اراده کرد، به طور کامل و بدون نقص در علم به ثبت رسیده است.
پس ز عین علم آمد در شهود
وآن حقایق یافت در خارج نمود
هوش مصنوعی: از آگاهی واقعی ناشی از چشمدید، حقایق بهصورت ملموس و عینی در واقعیت پدیدار میشوند.
هر چه بود آن مقتضی با مشیّتش
گشت موجود از کمون حکمتش
هوش مصنوعی: هر آنچه که بود، بر اساس ارادهاش به وجود آمد و از پنهان داناییاش آشکار شد.
این همه گفتیم در سیر نظر
لیک برجا مانده تحقیقی دگر
هوش مصنوعی: ما در طول صحبتهای خود بسیاری از مسائل را بررسی کردیم، اما هنوز سؤالهای جدیدی باقی مانده که نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری دارد.
هست اینها تا تو زو بیگانه ای
چون دویی شد محرم آن خانه ای
هوش مصنوعی: اینها تا زمانی وجود دارند که تو هنوز با آنها بیگانهای، ولی زمانی که با آنها آشنا شوی و رابطهات را محکم کنی، به خانهای ملحق میشوی که برایت آشنا و پذیرای تو خواهد بود.
چون دویی برخواست هیچ ار آگهی
مظهرِ الله خود علم اللّهی
هوش مصنوعی: وقتی دو نی از زمین بلند میشود، اگر آگاهی داشته باشی، خود را نشانهای از علم و قدرت الهی میبینی.
علّم الاسما ست کشف از این مقام
که شد اشیاء کشف بر آدم تمام
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که علم نامها و شناخت آنها، پردهبرداری از جایگاه بلند آدم است. به واسطه این علم، تمام اشیاء و موجودات برای آدم روشن و معین شدند.
لَا یحیِطُون به اعتبار کثرت است
شد چو کثرت رفع ، باقی وحدت است
هوش مصنوعی: حضور و فراوانی چیزها نمیتواند به طور کامل وجود حقیقت را درک کند. اما وقتی که این کثرت از بین برود، آنچه باقی میماند، تنها و یگانه است.
بعد از آن «إِلَّا بِما شَآء » است و بس
غیر او در علم ذاتش نیست کس
هوش مصنوعی: پس از آن است که تنها آنچه را که او میخواهد، معتبر است و هیچکس در علم و شناخت او شریک نیست.
خواست تا واحد بود او در وجود
بعد اشیاء همچنان باشد که بود
هوش مصنوعی: او خواست که در وجود خود به صورت یگانه باقی بماند و مانند قبل در میان موجودات دیگر نیز همینطور باشد.
نفس کلیّه است کُرْسِی کاندر آن
مندرج باشد زمین و آسمان
هوش مصنوعی: نفس به عنوان حقیقتی کلی و جامع، مانند کرسیای است که زمین و آسمان در آن جا میگیرد. این به معنای این است که نفس، تمام موجودات و واقعیتها را در خود جای میدهد و به نوعی آنها را در برمیگیرد.
کُرْسِی آمد در لغت عرش صغیر
هم مکان علم اگر باشی خبیر
هوش مصنوعی: کرسی در لغت به معنای عرش کوچک است و اگر در محلی علمی حضور داشته باشی، باید از آن آگاه باشی.
هر چه آمد در ظهور از مشیّتش
گشت محفوظ اندر آن از وسعتش
هوش مصنوعی: هر چیزی که از خاستگاه او به وجود آمد، در گستردگی او محفوظ ماند.
صورت آن گر که جویی از مثال
چرخ هشتم باشد آن بی احتمال
هوش مصنوعی: اگر به دنبال زیبایی و کمال میگردی، باید بدانی که این زیبایی مانند چرخ هشتمی است که در هیچ نقطهای نمیتوان آن را دید و در واقع وجود ندارد.
هم محیط او بر سماوات و زمین
وآنچه باشد در میان آن و این
هوش مصنوعی: او دارای محیطی گسترده است که شامل آسمانها و زمین و هر چیزی که در میان این دو وجود دارد میشود.
روح اول وآنکه ز اشیاء اقدم است
صورتش عرش مجید اعظم است
هوش مصنوعی: روح نخستین و از همه چیز قدیمیتر، شکلی دارد که به عرش بزرگ و پرعظمتی شبیه است.
مصطفی(ص)کز عرش و فرش آگاه بود
قلب مؤمن را به عرش الله ستود
هوش مصنوعی: پیامبر اسلام، که از او به عنوان مصطفی یاد میشود، از تمام دنیای بالا و پایین آگاهی کامل داشت و دل مؤمنان را به ستایش و تمجید از جایگاه الهی ترغیب میکرد.
حفظ آنها بهر خلاّق جلیل
هیچ نبود شاق یا سخت و ثقیل
هوش مصنوعی: حفظ کردن آنها برای خالق بزرگ هیچ سخت و دشوار نبود.
همچنان که شاق بر مهر منیر
نیست حمل ضوء و این باشد نظیر
هوش مصنوعی: همانطور که برای خورشید زیبا و درخشان جابجایی نور سخت و دشوار است، این وضعیت برای من نیز مشابه است.
این نظایر بهر فهم عامه است
تا چه نسبت روح را با جامه است
هوش مصنوعی: این نمونهها برای درک عموم است، تا رابطه روح را با جسم بهتر متوجه شوند.
ضوء را هم حق دهد بر آفتاب
هم نماید حفظ در وی ضوء و تاب
هوش مصنوعی: نور را خداوند نیز به آفتاب داده است و او همچنین از این نور و درخشش، محافظت میکند.
ماسوی را اوست حافظ دم به دم
هم نماید حفظ یم هم حفظ نم
هوش مصنوعی: هر لحظه و در هر جا، او (خدا) حافظ و نگهدار از همه چیز است و همواره مراقب و حامی ماست.
گر به حفظ قطره دریا شد سبب
باز قطره حفظ خود خواهد ز رب
هوش مصنوعی: اگر حفظ یک قطره از دریا باعث شود که آن قطره دوباره از خود محافظت کند، پس این دلیل خواهد بود که قطره توانایی نگهداری از خود را پیدا کرده است.
هم رطوبت راست او حافظ در آب
بس دقیق است این بیان نیکو بیاب
هوش مصنوعی: این شخصیت حافظ به قدری در بهرهگیری از رطوبت و لطافت آب مهارت دارد که میتوان به روشنی گفت این سخن زیبا را بیابید.
ذرّه را خور شد سبب این ظاهر است
نی که خور بر حفظ ذرّه قادر است
هوش مصنوعی: جزئی از آنچه به نظر میرسد در واقع تحت تأثیر و وجود خورشید است، نه اینکه خورشید توانایی نگهداری آن ذره را دارد.
اوست حافظ بر تمام ممکنات
که بود ذاتش مقوّم بر ذوات
هوش مصنوعی: او حافظ و نگهدارنده همه موجودات است، زیرا ذات او اساس و پایه وجود همه چیزهاست.
هر چه او را هست نامی از وجود
باشد اندر تحت حفظ حق به بود
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود دارد و نامی دارد، تحت حمایت و نگهداری خداوند به زندگی ادامه میدهد.
حفظ اشیاء نیست هم بر وی گران
همچو حفظ ضوء حس بر شمس جان
هوش مصنوعی: نگهداری از اشیاء برای او سخت و دشوار نیست، همانطور که نگهداری از نور حس بر روی خورشید جان مشکل نیست.
کی بود حفظ تری سنگین بر آب
یا که حفظ ضوء بهر آفتاب
هوش مصنوعی: کی توانسته است که سنگین را در آب نگه دارد یا نور را برای تابش آفتاب حفظ کند؟
همچنین هر عالی ای نسبت به دون
تا چه جای هستی بی چند و چون
هوش مصنوعی: هر فرد یا موجودی که در مقامی بلندتر و والاتر قرار دارد، نسبت به کسانی که در مرتبه پایینتر هستند، چه جایگاهی دارد و این موضوع کاملاً روشن و بدون شک و تردید است.
کوست بر اشیاء به ذات خود علی
علت ایجاد و بر کل معتلی
هوش مصنوعی: او بر همه چیز به ذات خویش، علت پدید آمدن و بر کل جهان، دلیل وجودی دارد.
هم عظیم اعنی که کنه ذات او
ناید اندر فهم مخلوقات او
هوش مصنوعی: این معنا میگوید که خداوند آنچنان بزرگ و عظیم است که ذات و حقیقت او فراتر از فهم و درک مخلوقاتش است.
فهم علت درخور معلول نیست
عقل خود داند که این معقول نیست
هوش مصنوعی: عقل نمیتواند بهطور کامل دلیل چیزی را که نتیجهاش است درک کند و خود میداند که این موضوع منطقی نیست.
اندر این دریا عقول ممکنات
هست همچون پرّ کاهی محو و مات
هوش مصنوعی: در این دریا، اندیشههای موجودات به شکلی ناپدید و بیاثر هستند، همچون پر کاهی که در آب گم میشود.
