برگردان به زبان ساده
تو را نفس ار شناسی بس شریفست
بُخاری جوهری پاک و لطیف است
هوش مصنوعی: اگر نفس تو را به درستی بشناسیم، بسیار باارزش و گرانبهاست؛ مانند بخاری که جواهر خالص و نازک است.
حیات و حس و قوت راست حامل
به رفتار ارادی باز شامل
هوش مصنوعی: زندگی و احساس و قدرت، همه در اختیار رفتار ارادی انسان هستند و تحت کنترل اراده او قرار میگیرند.
حکیمان جمله وجدانیش دانند
در انسان روح حیوانیش دانند
هوش مصنوعی: حکیمان میدانند که در درون انسان، روحی حیوانی وجود دارد.
میان قلب و جسم عنصری او
بود خود واسطه گر پی بری او
هوش مصنوعی: میان قلب و بدن، یک نیروی خاص وجود دارد که به عنوان واسطه عمل میکند و پیوند دهنده این دو است.
ز قلبت فیلسوف از سرّ سابق
به نفس ناطقه گردید ناطق
هوش مصنوعی: از دل تو فیلسوفی بوجود آمد که به حقایق پنهان آگاه شد و توانست به بیان بیاید.
بیان نفس اندر آیه نور
اگر داری تذکر گشت مذکور
هوش مصنوعی: اگر توانایی درک عمیق از حقیقت وجود را داری، باید بدان که در آیات نورانی نشانههایی از نفس وجود دارد که قابل توجه و تأمل است.
شئونش در معانی مختلف شد
به هر جائی به وصفی متصف شد
هوش مصنوعی: او در جایگاههای مختلف دارای ویژگیها و معانی گوناگونی است و در هر مکان یا موقعیتی به نوعی توصیف میشود.
گهی اماره گه لوامه گردید
دگر هم ملهمه شد بی ز تردید
هوش مصنوعی: گاهی انسان در مراحل مختلف زندگی به جایگاههایی دست پیدا میکند که احساسات و افکارش تغییر میکند؛ در یک زمان ممکن است به الهام و بینش دست یابد و در زمان دیگر، به گمراهی و سردرگمی دچار شود. در هر حال، او بدون شک و تردید به مسیر خود ادامه میدهد.
دگر شد در مقامی مطمئنه
دگر راضیه دور از هر مظنه
هوش مصنوعی: در موقعیتی مطمئن و آرام قرار گرفت و خوشنود شد، دور از هرگونه شک و تردید.
رجوع جمله بر معنای واحد
شد ارچه مختلف باشد موارد
هوش مصنوعی: تمامی گفتارها و متنهای متفاوت، در نهایت به یک معنا و مفهوم مشترک میرسند، حتی اگر موضوعات و مواردشان با هم متفاوت باشد.
به هر جاییست او را خاصه اسمی
ظهورش هر کجا نوعی و قسمی
هوش مصنوعی: او در هر جایی به نوعی و به شکلی خاص حضور دارد، و نام و آثار او در هر جا نمایان است.
شناسایی او بر جمله واجب
بود وین معرفت اصل است و غالب
هوش مصنوعی: شناخت او بر همه ضروری است و این شناخت اساس و اصلیترین امر محسوب میشود.
هر آن نشناخت نفس خویشتن را
شناسد هم نه ربّ ذوالمنن را
هوش مصنوعی: هر کسی که نتواند خود را بشناسد، نمیتواند خالق و بخشندهی بزرگ را نیز بشناسد.
تعلق نفس را حق بر بدن داد
به تدبیر بدن تا نفس تن داد
هوش مصنوعی: نفس آدمی به بدن وابسته است و این وابستگی به ترتیب و تدبیر بدن برای حیات و فعالیت روح صورت گرفته است. بدین معنا که نفس، وجودش را در بدن تفسیر و تجربه میکند.
نبود از آن تعلق کی مجرد
شدی در ظلمت هیکل مقید
هوش مصنوعی: وقتی که از همه وابستگیها رها شدی، در تاریکی جسم محصور باقی نمیمانی.
بود تامیل او سوی طبیعت
وَرا اماره گویند اهل وحدت
هوش مصنوعی: تمام وجود او به سمت طبیعت میل دارد و اهل عرفان او را به عنوان نشانهای از اتحاد میشناسند.
به شهوات و به لذاتست امرش
حواس و حس و اعضا مست خمرش
هوش مصنوعی: انسان در دنیای پرشور و لذتها به تحریکات حواس و اعضای بدن خود مشغول است، مانند کسی که تحت تأثیر نوشیدنی مستکنندهای قرار دارد.
کشد مر قلب را از اوج علوی
به دنیا و جهات دون سفلی
هوش مصنوعی: قلب انسان را از مرتبههای عالی و نزدیکی به حق به سمت زندگی دنیوی و مشکلات و محدودیتهای آن میکشاند.
پس او مأوای اقسام شرور است
محل و منبع ذنب و قصور است
هوش مصنوعی: او مکان و منبع انواع بدیهاست و جایگاه گناهان و کوتاهیها میباشد.
خلاف میل او پس فرض عین است
که بر جلب مرادش شور و شین است
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که زمانی که بر خلاف خواسته او عمل شود، در حقیقت باید فرض کرد که این عمل در راستای به دست آوردن خواستهاش است و در این میان، دلیری و شور و شوق برای تحقق آرزوهایش وجود دارد.
جهاد نفس امری بس عظیم است
هر آن جوید نَبَردش را همیم است
هوش مصنوعی: جهاد نفس یکی از امور بسیار مهم و بزرگ است و هر کسی که به دنبال مبارزه با نفس خود باشد، در حقیقت در این راه گام برداشته است.
در این میدان نیاید جز شجاعی
به ترک میل او جوید دفاعی
هوش مصنوعی: در این میدان هیچکس جز شجاعان موفق به ورود نمیشود و هر کس که در اینجا باشد، برای دفاع از خود میکوشد و از خطرات فرار میکند.
بباید حیدری با ذوالفقارش
که قهراً گیرد از کف اختیارش
هوش مصنوعی: حیدر باید با شمشیرش، که به طور طبیعی از کنترلی که بر آن دارد غافلگیر میشود، عمل کند.
حریفش غیر حیدر پیشهای نیست
کش از دریای خصم اندیشهای نیست
هوش مصنوعی: هیچ حریف و رقیبی برای حیدر (علی) وجود ندارد، چرا که در برابر دشمنانش هیچ فکر و اندیشهای در سر ندارند.
جهاد نفس و ترکش در مرادات
بود آن اصل خیرات و عبادات
هوش مصنوعی: مبارزه با نفس و دوری از خواستههای نفسانی، اساس خوبیها و عبادتهاست.
گرت باشد به حال نفس سِیْری
گذارد او کجا طاعات و خیری
هوش مصنوعی: اگر نفس تو در حال حرکت باشد و مشغول شود، او را ببین که چگونه به عبادت و کارهای خوب میپردازد.
میان عبد و ربّ اعظم حجاب اوست
تو را اسباب هجران و عذاب اوست
هوش مصنوعی: در ارتباط میان بنده و معبود عظیم، مانع و حجاب وجود دارد و این موانع باعث جدایی و رنج او میشود.
