برگردان به زبان ساده
ز عبدالضار و النافع شنو هم
که از حق یافت ضر و نفع عالم
هوش مصنوعی: از عبدالضار و النافع بشنو که چگونه عالم از حق، ضرر و نفع را دریافت کرده است.
شود مشهود او فعال مطلق
که ملک است از اراده او منسق
هوش مصنوعی: او به عنوان موجودی فعال و کامل، به وضوح ظاهر میشود و همه چیز در جهان بر اساس اراده و اختیار او سامان یافته است.
خود این معنی مگر در کشف احوال
اشارت باشد از توحید افعال
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که تنها مفهوم واقعی این مطلب میتواند از درک حالات و ویژگیهای خداوند برآید که به نوعی نشاندهنده وحدت در عملکردها و کارهای اوست.
بفعال است او را کر و فری
نبیند خیر و شر و نفع و ضری
هوش مصنوعی: او به طور طبیعی و بدون تأثیر از صداها و هیاهوها، خیر و شر یا نفع و ضرر را درک نمیکند.
بود گویند شیطان مظهر ضر
ظهور نفع هم خضر پیمبر
هوش مصنوعی: شیطان به عنوان مظهر ضرر شناخته میشود، در حالی که خضر پیامبر تجلی نفع و خیر است.
صفی را نیز تحقیقی است محکم
نباشد ضر محض اصلا بعالم
هوش مصنوعی: صفی نیز دارای تحقیقی معتبر است، چرا که هیچ ضرری خالص به عالم وجود ندارد.
کسی کایجاد عالم بر کرم کرد
شرور و ضر مطلق را عدم کرد
هوش مصنوعی: کسی که با لطف و کرم خود جهان را آفرید، بدیها و ضررها را به طور کامل از بین برد.
شروری گر بود هم باز خیر است
ضررها نفع نزد اهل سیر است
هوش مصنوعی: اگرچه شر و ضرر وجود دارد، اما در نهایت میتواند به خیر و منفعت انسانها منجر شود، به ویژه برای کسانی که در پی دانش و مفهوم عمیق زندگی هستند.
کشد نقاش شکل عقرب و مار
نه کلک اوست شر نه رنگ و طومار
هوش مصنوعی: نقاشی که تصویر عقرب و مار را میکشد، نمیتواند ما را به شر برساند، بلکه این خود ما هستیم که با افکار و حسهای منفی خود دچار دردسر میشویم.
همان کلکی که نقش سرو و گل بست
نقوش دیو و دد بر نظم کل بست
هوش مصنوعی: همان ترفندی که باعث شده تصویر سرو و گل زیبا خلق شود، همان ترفند در شکلبندی نقوش زشت و شیطانی نیز به کار رفته است.
همه یک رنگ بود آن رنگ و این رنگ
تورا دل شد ز امر عارضی تنگ
هوش مصنوعی: همه چیز به یک شکل بود، اما نظم و رنگی که تو را احاطه کرده، باعث شده دل تو از مسائل دنیوی ناراحت و مضطرب شود.
عوارض را نباشد اعتباری
چو در هستی نباشدشان قراری
هوش مصنوعی: عوارض و مشکلات هیچ ارزشی ندارند، زیرا اگر وجود نداشته باشند، هیچ ترتیبی برایشان وجود ندارد.
پس ار باشد شروری عارضاتند
ندارند اصل و معدوم الذواتند
هوش مصنوعی: اگر بدیهایی در زندگی وجود داشته باشد، آنها اساسی ندارند و وجود واقعی ندارند.
بود پس ضار را معنی به نسبت
کز آن نسبت منظم گشت خلقت
هوش مصنوعی: وجود ضرر، معنی پیدا میکند زیرا به واسطهی آن، خلقت به نظم خاصی در میآید.
شود چوب از وجود اره مضطر
در این نسبت ز بهر او بود ضر
هوش مصنوعی: در این متن به این موضوع اشاره میشود که وقتی اره به خاطر یک نیاز خاص (برش چوب) به کار میرود، چوبی که از آن جدا میشود، از وجود و تحرک خود اره ناشی میشود. به عبارتی، فعل و انفعال بین ابزار و هدف، منجر به تولید چیزی میشود که از وجود ابزار به دست آمده است.
ولی صد نفع از وی در نظام است
کز آن نجار آگه بالتمام است
هوش مصنوعی: اما این موضوع به خودی خود سودهای زیادی به همراه دارد، زیرا آن نجار به خوبی و به طور کامل از این وضعیت آگاه است.
ز بهر چوب هم نفع است باری
که گردد تختگاه شهریاری
هوش مصنوعی: برای چوب هم سودی وجود دارد، چون از آن تخت پادشاهی ساخته میشود.
پس ارشد ضربچوب از اره عاید
نشد شری بسوی اره وارد
هوش مصنوعی: اگر بر اثر ضربه چوب، راسته اره آسیب ندید، باید حتماً خطری به سمت اره بوجود بیاید.
بعالم فعل فاعل چون ثمر شد
به نسبت هم عیان در نفع و ضر شد
هوش مصنوعی: هر عملی که از فردی سر میزند، مانند میوهای است که درختش را میشناسد؛ به همین نسبت، نفع و ضرر آن عمل هم برای دیگران مشخص میشود.
دگر بر ضد چو اشیا را توان یافت
کجا نفعی بدون ضرنشان یافت
هوش مصنوعی: در دنیا ممکن نیست که چیزی را پیدا کنیم که فقط منفعت داشته باشد و هیچ ضرری نداشته باشد.
