برگردان به زبان ساده
افراشت علم در صف گردون شه ماتم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: علم در آسمان بلند شده است و نشان از سوگواری دارد، چرا که ماه محرم بهعنوان زمان عزاداری و یادآوری واقعهای تلخ در فرهنگ ما شناخته میشود.
آورد شبیخون سوی دل ها سپه غم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، سپاهی از غم به دلها حملهور شد.
گیتی ز شفق خنجری آورد برون باز
خون ریز و درون تاز
هوش مصنوعی: جهان از سپیدهدم خنجر خونینی بیرون آورد که به شدت میکشت و در دل خود تازگی و نو شدن را به ارمغان میآورد.
بگذاشته نامش به غلط ماه محرم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: به اشتباه نامش را ماه محرم گذاشتهاند، در حالی که این مدت واقعاً محرم است.
برچید بساط فرح از ساحت دنیا
چه پست و چه بالا
هوش مصنوعی: لطفا جشن و شادی را از زندگی دنیوی کنار بزنید زیرا این دنیا، چه در اوج و چه در حضیض، ارزش آن را ندارد.
بر داشت نشاط فرح از دوده ی آدم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، شوق و شادی از نسل آدمی به اوج میرسد.
پوشید ز نو ثوب سیه در بر افلاک
زد جیب سکون چاک
هوش مصنوعی: او لباسی تیره بر تن کرد و در آسمانها به نشانه آرامش، سکوت را در دل خود گسست.
وافشاند دگر خاک عزا بر سر عالم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، غم و اندوه بر سر مردم گسترده میشود و این دوران، زمان عزاداری و یادآوری مصائب است.
از سینه چو مشعل رود این آه پیاپی
جاوید نه تا کی
هوش مصنوعی: اگر این آه بیپایان از دل بیرون بیاید، مانند مشعلی در سینه خواهد درخشید و تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟
وز دیده چو اخگر دمد این اشک دمادم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: وقتی اشکها مانند آتش از چشمانم به بیرون میریزد، در ایام محرم همیشه جاری است.
در دهر نیابی ز ملایک لب خندان
یک خاطر شادان
هوش مصنوعی: در دنیا نمیتوانی از فرشتگان لبخند یا دل شاد را پیدا کنی.
در شهر نبینی ز جفا یک دل خرم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در شهر در ماه محرم، هیچ دل شاد و خوشحالی را نمیبینی که از ظلم و سختی رنج نبرده باشد.
این خوک منش خرس هوس چرخ دغل باز
گرگ شره انباز
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف وضعیتی میپردازد که در آن حیوانات نمادین، ویژگیهای انسانی را به نمایش میگذارند. در این تصویر، خوک و خرس به نوعی خودخواهی و طمع اشاره دارند، در حالی که گرگ به فریبندگی و نقشهکشی اشاره میکند. به طور کلی، این متن به قدرت و نیرنگ در رفتارهای برخی افراد میپردازد که در دنیای واقعی میتواند به روابط و تعاملات انسانی اشاره داشته باشد.
صید سگ و روباه نگر آهوی و ضیغم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، شکار حیوانات مثل سگ و روباه را رها کن و به سراغ شکار آهو و شیر برو.
چون زلف بتان چون دل شوریده ی عشاق
چون خاطر مشتاق
هوش مصنوعی: زلف معشوقان مانند دل عشاقی است که در شوق و بی قراری به سر می برند و همچنین مانند اندیشه و آرزوهای مشتاقان است.
زین تاب و تب احوال جهان آمده درهم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: حالتهای مختلف و شدید جهانی که در ماه محرم پیش آمده، در هم تنیده و به هم پیوسته است.
این قتل که بودش ز قفا نهب و اسیری
تا سست نگیری
هوش مصنوعی: این قتل که به صورت ناگهانی و از پشت صورت گرفته، نتیجهی ذلت و تسلیم است؛ تا زمانی که عزت و قدرت را از دست ندهی، اینگونه نمیشود.
کاسباب غم از شش جهت آورد فراهم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، ابزار و نشانههای غم و اندوه از هر سو جمع شده است.
خونین بدن افتاده به دشت آل علی آه
زان فرقه ی گمراه
هوش مصنوعی: بدن زخمی و افتاده در دشت آل علی، آه و افسوس از این گروه گمراه.
گلگون کفن از خاک دمد کاش سپرغم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: به معنای این است که از خاک سرخی به وجود آمده و امیدوار است که در ماه محرم، دلی شاد و پر از شور و اشتیاق داشته باشد.
خود سود سرشکم چه درین ماتم جانکاه
یا فایده ی آه
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در شرایط سخت و غمانگیز، چه سودی از اشک و درد خود به دست میآید؟ به نوعی، شاعر به بیفایده بودن این اشکها و آلام اشاره میکند و از خودش میپرسد که آیا واقعاً از این حال غمانگیز چیزی عاید او میشود یا نه.
تنها نه من اینگونه در این بزم، شما هم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: من تنها نیستم که اینگونه در این جمع محسور شدهام، شما هم در ایام محرم چنین احساسی دارید.
جیحون نکنم راغ گر از چشم شمرزای
با اشک گرانپای
هوش مصنوعی: من هرگز جیحون را به خاطر چشمان شمرزا ترک نخواهم کرد، حتی اگر با اشکهای سنگین پر شود.
کانون نکنم باغ اگر ز آه شرر دم
بر رخ همه ایام
هوش مصنوعی: اگر در باغم شعلهای از اندوه و حسرت برپا نکنم، هیچگاه بر چهرهام تاثیر تمام روزها را حس نخواهم کرد.
درویش و غنی شاه و گدا بنده و آزاد
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، فرقی بین درویش و ثروتمند، شاه و گدا وجود ندارد; همه به نوعی در بند هستند و هیچکس از وضعیت خود آزاد نیست.
تنظیم عزا را به فغان آمده همدم
پیدا و نهان را
هوش مصنوعی: آشفتگی و حزن ناشی از داغ عزیز از یک سو نمایان است و از سوی دیگر، غم و اندوهی پنهان در دلها وجود دارد.
گردون چکد از دیده اگر اشک شفق فام
در ماه محرم
هوش مصنوعی: اگر در ماه محرم اشکهای سرخابی و غمانگیز از چشم مردم بریزد، آسمان هم بر این حال سرنوشت خواهد گریست.
تا حشر در این تعزیه بسیار بود کم
سرگشته و حیران
هوش مصنوعی: در این نمایش غمانگیز تا روز قیامت، بسیاری از مردم در سردرگمی و حیرت به سر خواهند برد.
کانون و شمر ز اشک و نوا ماتمیان را
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، کانون و شمر با آهنگ و اشک، سوگواری میکنند و حالتی ماتمگونه به خود گرفتهاند.
چندان عجبی نیست که جمع آمده با هم
وین شرح غم اندوز
هوش مصنوعی: چیزی عجیب نیست که گروهی دور هم جمع شدهاند و از غمهای خود سخن میگویند.
در تیه بلا ماند به وا موسی عمران
در ماه محرم
هوش مصنوعی: موسی پسر عمران در محرم، در میان سختیها و بلاها باقی ماند.
در نیل عزا بود قبا عیسی مریم
بی هیچ غرامت
هوش مصنوعی: در کنار رود نیل، لباس عیسی مریم به حالت عزا و سوگواری بود، بدون اینکه هزینهای برای این وضعیت پرداخت شود.
دانی چه بود در بر این وقعه ی جانسوز
در ماه محرم
هوش مصنوعی: آیا میدانی در این واقعهی دردناک که در ماه محرم رخ داد، چه اتفاقی افتاد؟
تحریر و بیان تو و من قلزم و شبنم
اسپید و سیاهم
هوش مصنوعی: نوشتار و بیان تو و من مانند دریا و شبنم سفید و سیاه است.
ضنت مکن از گریه که صد بحر کرامت
در ماه محرم
هوش مصنوعی: نگران نباش از اشک ریختن؛ زیرا در ماه محرم دریایی از رحمت و کرامت نهفته است.
هم وزن برآید به ترازوی تو یک نم
هر چند خطا نیست
هوش مصنوعی: به ترازوی تو، هر چیزی که در آن کم و زیاد میشود، در نهایت به تعادل میرسد، حتی اگر در آن اشکالی وجود داشته باشد.
منع از دگری می نکند اشکم و آهم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: در ماه محرم، اشک و آه من هیچ مانعی از سوی دیگران ندارد و نمیتواند مانع بیان احساساتم باشد.
این آتش و آبی است که پیدا شده توأم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: این آتش و آب، نشانههایی از درد و رنجی است که در روزهای محرم به وضوح حس میشود.
این نظم که نقصان و خطایش ز صفایی است
غم دیده و دل شاد
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر این است که نواقص و اشتباهات این آثار هنری و ادبی به خاطر داشتن احساسات و حالتهای عاطفی مانند غم و شادی در دل و چشم شاعر است. به عبارتی، غم و شادی باعث میشود که آثار هنری (شعری) نیز از جلوه خاصی برخوردار شوند.
ور هست ثوابی بود از حضرت مریم
در ماه محرم
هوش مصنوعی: اگر برکتی وجود دارد، آن از حضرت مریم در ماه محرم به دست میآید.