برگردان به زبان ساده
قیامت باشد ای یاران تجرید
رجوع کثرت اشیا بتوحید
هوش مصنوعی: ای دوستان، روز رستاخیز زمانی است که به سوی یگانگی و یکتایی بازگشت میکنیم و از کثرت اشیا جدا میشویم.
چو وحدت راست کرد از غیب قامت
بپا شد راستی قد قیامت
هوش مصنوعی: زمانی که وحدت از عالم غیب به وجود آمد، حقیقت به پا ایستاد و قیامت به وقوع پیوست.
چه داری انتظار روز محشر
بود انسان کامل حشر اکبر
هوش مصنوعی: انسان کامل، انتظار روز قیامت را میکشد و به دیدار بزرگترین جمع انسانها امیدوار است.
محمد گفت کز حق نیستش بین
شدم مبعوث با ساعت کهاتین
هوش مصنوعی: محمد گفت که از طرف حق به پیامبری انتخاب شدم و این آغاز کار من در زمان مشخصی بود.
بدان بعثت قد توحید شد راست
قیامت نقد وقت احمد ماست
هوش مصنوعی: بدانید که با بعثت پیامبر، توحید به حقیقت پیوست و قیامت واقعی هم اکنون در زمان ظهور پیامبر ماست.
حقیقت گشت مشهود و مبرهن
قیامت شد هویدا روز روشن
هوش مصنوعی: حقایق آشکار شدند و روز قیامت به وضوح نمایان شد.
احد چون گشت ساری گشت بیحد
یکی معدود شد بیرون شد از عد
هوش مصنوعی: وقتی که احد به ساری تبدیل شد، به حد و اندازهای بینهایت رسید و از شمارش خارج شد.
محیط جود مطلق گشت انهار
یکی بود از تموج گشت بسیار
هوش مصنوعی: محیط بخشندگی بیپایان مثل جویباری است که از تلاطم و حرکت بسیار به یک شکل و مقصد واحد میرسد.
بهر جوئی ازین دریاست آبی
بهر جامی ازین یک خم شرابی
هوش مصنوعی: برای بهرهبرداری از این دریا، آبی برای پر کردن یک جام شراب ضروریست.
بهر کوئی ازین میخانه مستی
نظر بازی حریفی می پرستی
هوش مصنوعی: هر کسی در این میخانه، با نوشیدن شراب و سرمستی، به تماشای زیباییها و عشق ورزیدن به دوستان خود میپردازد.
میان ساقی و این مست ره نیست
اگر بوسد لب لعلش گنه نیست
هوش مصنوعی: در میان ساقی و این شخص مست هیچ فاصلهای وجود ندارد و اگر آن ساقی لبهای زیبا و قرمزش را ببوسد، کار ناپسندی نیست.
بتابد آن شکنج زلف بر چنگ
بگیرد در بغل معشوق را تنگ
هوش مصنوعی: موهای مجعد معشوق مانند نوری میدرخشد و میخواهد که در آغوش او با شدت بیشتری جذب شود.
ببیند روی جان با دیده دل
فرود آید حقیقت را بمنزل
هوش مصنوعی: با چشم دل به تماشای زیباییهای واقعی بنشین و آنها را در وجودت احساس کن.
نبیند غیر او در دار دیار
بچشم یار بیند طلعت یار
هوش مصنوعی: در اینجا به این معناست که شخصی جز معشوق خود را نمیبیند و تنها زیبایی او را در جهان میبیند و هر چیزی غیر از او برایش بیاهمیت است. در واقع، نگاهش فقط به سوی محبوبش معطوف است و تمام زیباییها را تنها در او میبیند.
چو پیدا شد امارات ولایت
قیامت را قیام اوست آیت
هوش مصنوعی: زمانی که نشانههای روز قیامت آشکار شود، قیام او (خدا) نشانهای از آن خواهد بود.
قیامت قامت آن سرو قامت
که در توحید ذاتستش اقامت
هوش مصنوعی: در روز قیامت، قامت زیبای آن سرو که وجودش در حقیقت توحید است، نمایان خواهد شد.
شود ذرات محو نور خورشید
بپیش کاملی کش چشم دل دید
هوش مصنوعی: ذراتی که در نور خورشید دیده میشوند، در برابر دید کامل و عاشقانهای که از طریق چشم دل حاصل میشود، محو و ناپدید میشوند.
وجود ذره در خورشید لا شد
چو نور خور قیامت بر ملا شد
هوش مصنوعی: وجود ذرهای در خورشید به اندازهای روشن شده است که مانند نور قیامت نمایان شده است.
بلند و پست اسما و صفاتند
همه مستغرق توحید ذاتند
هوش مصنوعی: تمام نامها و ویژگیها، چه بزرگ باشند و چه کوچک، در حقیقت به وحدت و یکپارچگی ذات الهی غرق شدهاند.
ولی آن ذات را باشد مراتب
دو هستی نیست در مطلوب و طالب
هوش مصنوعی: ذات حق دارای درجات و مراتب است و در حقیقت، بین خواسته و خواهان هیچ جدایی وجود ندارد.
بود یک هستی صاحب تشاء/ن
شه تلوین و سلطان تمکن
هوش مصنوعی: در روزگاری وجودی بوده که صاحب اراده و اختیار بوده است، که هم ناظر بر زیباییها بوده و هم بر خوبیها سلطنت میکرده است.
نه در تلوین نه در تمکین نه خارج
کند در خویشتن طی معارج
هوش مصنوعی: در این بیت آمده است که شخص نه به رنگ و ظاهر (تلوین) و نه به تسلیم و انفعال (تمکین) قانع نیست و نمیتواند به سادگی از خود جدا شود و مراحل بالای وجودش را طی کند. به عبارتی، او به دنبال عمق و معنای واقعی زندگی است و نمیخواهد تنها به چیزهای ظاهری توجه کند.
نه اسم ظاهر آید سوی باطن
بخود در خود کند سیر مواطن
هوش مصنوعی: اسم ظاهری به سمت باطن نمیآید، بلکه در درون خود سفر میکند و به بررسی و جستجوی جایگاههای مختلف خود میپردازد.
همانکو آخرستی اوست اول
نباشد ذات او هرگز معطل
هوش مصنوعی: همانطور که او در پایان و سرانجام است، در آغاز نیز هیچگونه تأخیری در ذات او وجود ندارد.
ز حق در حق بذات حق کند سیر
ببام حق نپرد خلق را طیر
هوش مصنوعی: از حقیقتی که در ذات حق وجود دارد، در مسیر حق حرکت کن، تا به مقام والای حقیقت دست یابی و به دیگران اجازه نده که از این پرواز معنوی باز بمانند.
پر مرغ هیولانیست گلناک
نپرد در هوای عالم پاک
هوش مصنوعی: پرندهای که در دنیای خیالی و پر از زرق و برق زندگی میکند، نمیتواند در فضای پاک و خالص پرواز کند.
ز ذات حق بذات حق دلیلست
خدا باشد چه جای جبرئیلست
هوش مصنوعی: از وجود خداوند، وجود خودش دلیل بر وجود خداست، پس چه نیازی به جبرئیل است؟
بچشم آنکه حق بینست دائم
خدایی پرده و حشرست قائم
هوش مصنوعی: چشم کسی که حقیقت را میبیند همیشه در برابر خدا قرار دارد و در حالتی از بیداری و آگاهی است.
ولی اسماء حق جزوند و کلند
ز کل شد منفصل اجزا بذلند
هوش مصنوعی: اما نامهای حقیقی از هم جدا نیستند و همه جزء یک کل هستند، فقط اجزا بهصورت متفاوتی ظاهر میشوند.
بود این دعوت و حشر و توسل
رجوع جمله اجزا جانب کل
هوش مصنوعی: این دعوت و تجمع و وابستگی، همه اجزا را به سوی کل یاری میکند.
بود این حشر از اسمی باسمی
نه جانی نیست خواهد شد نه جسمی
هوش مصنوعی: این ملاقات از نامها و نشانههاست، نه از جانها یا بدنها. در آینده نیز هیچ چیزی از این نوع نخواهد شد.
ولی تبدیل گردد جسم با جان
بود این سر یوم حشر رحمن
هوش مصنوعی: در روز قیامت، جان انسان میتواند بر جسمش غلبه پیدا کند و در واقع، این امر نشانهای از قدرت خداوند است.