برگردان به زبان ساده
پوچ شد از دعوی بیهوده مغز خود فروش
آب را کف می کند دیگی که ننشیند ز جوش
هوش مصنوعی: انسانی که به دعواهای بی‌نتیجه و صحبت‌های بی‌خود می‌پردازد، خود را به اشتباه می‌اندازد. نتیجه این رفتار مانند آبی است که در دیگی به جوش نمی‌آید و در واقع پوچ و بی‌معناست.
می کنند از سود، مردم خرج و ازبی حاصلی
می کند از مایه خود خرج دایم خود فروش
هوش مصنوعی: مردم از درآمد خود خرج می‌کنند، اما برخی افراد از بی‌حاصلی و بی‌فایده بودن خود، همیشه از ذخیره و سرمایه‌شان به‌طور مداوم خرج می‌کنند.
از هزار آهو یکی راناف مشکین داده اند
صوفی صافی نگردد هرکه شد پشمینه پوش
هوش مصنوعی: در میان هزار آهو، فقط یکی از آنها رنگ مشکین دارد، و این نشان می‌دهد که هر کسی که لباس پشمینه به تن کند، به معنای واقعی صوفی و پاکدل نخواهد شد.
هرچه می گویند بامن ناصحان شایسته ام
بی تأمل پنبه غفلت بر آوردیم ز گوش
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که مشاورانم به من نصیحت کنند، من بدون فکر کردن، به راحتی خود را از خواب غفلت بیدار می‌کنم.
می کند مستی گوارا تلخی ایام را
وای برآن کس که می آید درین محفل به هوش
هوش مصنوعی: مستی خوشحال‌کننده می‌تواند تلخی روزها را فراموش کند، اما وای بر کسی که در این جمع مستی نکند و به حالت هوشیاری بی‌جهت بیاید.
می زند حرفی برای خویش واعظ، می بکش
نیست پشمی در کلاه محتسب، ساغر بنوش
هوش مصنوعی: واعظ برای خود صحبت‌هایی می‌کند، اما تو نباید تحت تأثیر او قرار بگیری. این دنیا بیشتر از آن چیزی است که در ظاهر به نظر می‌رسد؛ پس بیا و از زندگی لذت ببر.
خرقه آلوده ما را بهای می گرفت
نیست در اندک پذیری کس چو پیر میفروش
هوش مصنوعی: خرقه‌ی کثیف و آلوده ما را به بهایی به فروش نمی‌گذارند، زیرا هیچ کسی از کسانی که کم‌ترین ارزش دارند، حاضر نیست چیزی بپذیرد، همچون پیر میفروش که اهمیت و ارزشی برای این ماجرا قائل نیست.
عاشقان رااز گرستن دل نمی گردد خنک
چشمه خورشید را شبنم نیندازد ز جوش
هوش مصنوعی: عاشقان با گرسنگی دلشان آرام نمی‌گیرد، مانند این که شبنم روی چشمه خورشید نمی‌افتد، حتی با وجودی که همیشه در حال جوش است.
نیست گر پیوسته با هم تاوپود حسن و عشق
چون شود پروانه ساکن؟ شمع چون گردد خموش
هوش مصنوعی: اگر حسن و عشق همیشه در کنار هم نباشند، پروانه چگونه می‌تواند آرام بگیرد؟ وقتی شمع خاموش شود، پروانه نیز دیگر نمی‌تواند به دور آن بچرخد.
دست بردل می نهم چون شوق غالب می شود
می کنم با خاک آتش را زبی آبی خموش
هوش مصنوعی: وقتی شوق و اشتیاق بر دل چیره می‌شود، دستانم را به دل می‌گذارم و با خاک، آتش را روشن می‌کنم، بدون اینکه از آب بی‌صدا استفاده کنم.
گرچه ازنطق است صائب جوهر تیغ زبان
درنظر دارد شکوه تیغ، لبهای خموش
هوش مصنوعی: با وجود اینکه کلام صائب از زیبایی و بیان توانایی‌هایش حکایت دارد، اما در واقع او توجه‌اش به قدرت و وقار زبان و اینکه گاهی سکوت نیز خود نوعی بلاغت است، معطوف است.
