برگردان به زبان ساده
هرکه درمد نظر نازک میانی نیستش
دربساط زندگانی نیم جانی نیستش
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی انسانی حساس و لطیف نباشد، از لذت‌های زندگی بهره‌ای ندارد و نمی‌تواند به طور کامل زندگی کند.
خون گل در باغ بی دیوار می باشد هدر
وای بر حسنی که بر سر دیده بانی نیستش
هوش مصنوعی: خون گل در باغی که دیواری ندارد هدر می‌شود. اینجا حسنی وجود ندارد که مراقب باشد و از آن محافظت کند.
برگ برگ این گلستانرا سراسر دیده ام
چون گل رعنا بهار بی خزانی نیستش
هوش مصنوعی: هر بخش از این گلستان را به دقت دیده‌ام و مانند گلی زیبا، بهار بی‌پایانی در آن وجود ندارد.
هرکه را از بیقراری نبض جان آسوده است
در ریاض زندگی آب روانی نیستش
هوش مصنوعی: هر کسی که از نگرانی و اضطراب زندگی راحت است، در حقیقت در مسیر واقعی زندگی پیش نمی‌رود.
جان عاشق هیچ جایک دم نمیگیرد قرار
می توان دانست کاینجا آشیانی نیستش
هوش مصنوعی: عاشق همیشه در آرامش نیست و هیچ جا برای او خانه و مکانی امن وجود ندارد.
چون نمکدان در نمک پاشی است سر تا پا دهان
آن که وقت بوسه دادنها دهانی نیستش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که همیشه در حال بوسه و ابراز محبت است، وقتی خود نیاز به محبت و توجه دارد، دیگر مطابق انتظار عمل نمی‌کند و در حقیقت، از او هیچ اثری نمی‌بینیم. این فرد مانند نمکدانی است که همیشه پر است، اما وقتی به آن نیاز می‌شود، خالی و بی‌فایده است.
هر که را چون صبح موی سر ز پیری شد سفید
می شود بیدار اگر خواب گرانی نیستش
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند صبح، موهای سرش به خاطر پیری سفید شده، اگر خواب عمیقی نداشته باشد، بیدار می‌شود.
خلق را بی حفظ حق نگشاید از هم هیچ کار
گله از گرگ است چون بر سر شبانی نیستش
هوش مصنوعی: اگر حق رعایت نشود، هیچ کاری از مردم به خوبی انجام نمی‌شود و مشکل‌ها به گردن دیگران می‌افتد، همان‌طور که اگر شبانی در کار نباشد، گرگ‌ها به گله آسیب می‌زنند.
گرمی هنگامه فکرش دو روزی بیش نیست
در سخن هر کس طرف آتش زبانی نیستش
هوش مصنوعی: احساسات و هیجانات درون انسان‌ها معمولاً موقتی و گذرا هستند و به همین خاطر نمی‌توان به سادگی به گفتار هر کسی اعتماد کرد، چرا که ممکن است در عمق وجودشان شعله‌ای از حقیقت یا احساس خاصی وجود نداشته باشد.
می شود چون مرغ یک بال از پرافشانی ملول
در طریق فکر هر کس همعنانی نیستش
هوش مصنوعی: چون مرغی با یک بال، نمی‌توان به پرواز ادامه داد و در مسیر اندیشه‌ی هر فرد، مفهومی یکسان وجود ندارد.
آن که دولت در رکاب سایه او میرود
چون هما از خوان قسمت استخوانی نیستش
هوش مصنوعی: کسی که خوشبختی و موفقیت در پی او روان است، مانند پرنده‌ای که از سفر برمی‌گردد، از آنچه که دیگران به او می‌دهند، بهره‌مند نمی‌شود.
بر فقیران محنت پیری نباشد نا گوار
کی غم دندان خورد آن کس که نانی نیستش ؟
هوش مصنوعی: برای فقیران، مشکلات ناشی از پیری سخت و ناگوار نیست، زیرا آن کس که دندان ندارد، غم نان را نمی‌خورد.
گرچه آن آیینه رو دارد نواسنجان بسی
همچو صائب طوطی شیرین زبانی نیستش
هوش مصنوعی: اگرچه آن آینه جلوه‌گاه زیبایی‌هاست، اما همچون صائب، طوطی شیرین‌زبان و خوش بیان نیست.
