برگردان به زبان ساده
پیش میخواران سبک چون پنبه مینا مباش
از سبکساری چو کف سیلی خور دریا مباش
هوش مصنوعی: در میان میخواران، بیوزن و سبک مانند پنبه نگرد، و از بیملاحظگی خودداری کن؛ مانند کف بر روی امواج دریا نباش که زود از بین میرود.
دختر زرکیست تا مردان زبون او شوند؟
بیش ازین مغلوب این معشوقه رسوا مباش
هوش مصنوعی: دختر زیبایی وجود دارد که باعث میشود مردان به زیر دستان او تبدیل شوند. بیش از این، خود را تسلیم این معشوقه رسوا نکن.
از محیط می برون آور گلیم خویش را
بیش ازین چون موج بی لنگر درین دریا مباش
هوش مصنوعی: از فضای خود بیرون نرو و بیشتر از این در دریای زندگی مانند موجی بدون لنگر نباش.
طاق نسیان انتظار شیشه می می کشد
بیش ازین شیدایی این شوخی نارعنا مباش
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده است که انتظار و فراموشی در دنیای عشق به قدری عمیق است که شیشه می (نوشیدنی) برای آن طاقت نمیآورد. در انتها، به خود فرد هشدار داده میشود که از این شیدایی و شوخی عشق به سادگی نگذرد و به جدیت آن توجه کند.
از رگ گردن سر مینا به خون غلطیده است
چون قدح سربر خط تسلیم نه، مینا مباش
هوش مصنوعی: سر مینا به خون آغشته شده است، مانند جامی که بر خط تسلیم قرار دارد، پس تو مینا نباش.
خون دل از انتظارت خون خود را می خورد
بیش ازین آلوده کیفیت صهبا مباش
هوش مصنوعی: در دل به خاطر انتظار تو، رنجهایم را تحمل میکنم. دیگر بیش از این در این وضعیت تلخ و نامطلوب نمان.
مغز گفتارست خاموشی، ازان روبی صداست
نیستی طبل تهی، آبستن غوغا مباش
هوش مصنوعی: خاموشی نشاندهندهی عمق و معنا در گفتار است. گویی تنها در سکوت میتوان به نکتههای عمیق دست یافت. وجود صدای بیمعنا، همچون طبل تهی، تنها به شلوغی میانجامد. پس بیفایده است که در بیخودی به سر ببری.
دیده روشندلان از انتظارت شد سفید
چون شرر زین بیشتر در سینه خارا مباش
هوش مصنوعی: چشمهای مردم روشن که منتظر تو هستند، به اندازهای سپید شد که همچون آتش درخشان است. بنابراین، بیشتر از این در دل سنگی نمانید.
تا نظر گردانده ای، گلها ورق گردانده اند
زینهار ایمن ز نیرنگ چمن پیرا مباش
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو به خودت میپردازی و توجه میکنی، گلها هم به زیبایی و جذابیت خود ادامه میدهند. مواظب باش تحت تاثیر فریبندگی زیباییهای طبیعت قرار نگیری، زیرا این زیباییها گاهی میتوانند مسبب فریب شوند.
دیده از روی عرقناک سمن رویان بپوش
بیش ازین در رهگذار سیل بی پروا مباش
هوش مصنوعی: چشمانت را از روی افرادی که زیباییشان شگفتانگیز است، بپوشان. در این مسیر، بیش از این بیاحتیاط نباش.
فیض خورشید بلند اختر به عریانان رسد
در حجاب رخت صوف و جامه دیبا مباش
هوش مصنوعی: نور خورشید که به بلندای آسمان میرسد، برای کسانی که در فقر و سادگی زندگی میکنند، هم به درون آن حجابها و لباسهای نرم و مجلل میتابد. پس، به دنبال تجمل و زرق و برق نباش.
حاصل بیهوده گردیها غبار خاطرست
از تردد گردباد دامن صحرا مباش
هوش مصنوعی: نتیجه بیثمر به دور و بر گشتن، ز dust و غبار دل است که از تردد و چرخش گردباد در دامن صحرا به وجود میآید. بنابراین، در پی آن نباشید.
خاک از همراهی سیلاب شد دریا نشین
در دل این خاکدان بی چشم خونپالا مباش
هوش مصنوعی: خاک به خاطر سیلاب به دریا پیوسته است، اما در دل این زمین افسرده و بدون چشم، خونریزی نکن.
سایبانی بهر خورشید قیامت فکر من
غافل از بی سایگان درموسم گرما مباش
هوش مصنوعی: در روز قیامت، به دنبال پناهگاهی برای خورشید هستم، اما نباید از کسانی که در گرما بیپناه هستند غفلت کنم.
باده صافی به مغز هوشمندان می دود
در خرابات مغان درد ته مینا مباش
هوش مصنوعی: شراب صاف و خالص در فکر خردمندان نفوذ میکند، اما تو در میخانهها دل مشغولی نداشته باش.
فکر امروز ترا نوعی که باید کرده اند
ای ستمگر غافل از اندیشه فردا مباش
هوش مصنوعی: امروز را با دقت و هوشیاری بگذران، زیرا عواقب افکار و اعمال امروزیت میتواند در آینده تأثیرگذار باشد. از غفلت در اندیشهها و کارهای فردا خودداری کن.
نیستی مرد مصاف تیرباران سؤال
تابه نادانی توان گشتن علم، دانا مباش
هوش مصنوعی: اگر تو در میدان جنگ نیستی، نباید به سؤالاتی که مثل تیر باران به سوی تو نشانه رفتهاند، پاسخ بدهی. ناتوانی در نادانی، تو را به عالم بودن نمیرساند، پس بهتر است که خود را دانا نخوانی.
تقویت کن چون حکیمان عقل دور اندیش را
دشمن هوش و خرد چون نشأه صهبا مباش
هوش مصنوعی: عقل خود را مانند حکیمان تقویت کن و از دشمنی با هوش و خرد بپرهیز. همچنین مانند نوشیدن شراب، در بیخبری و از حال خود غافل نمان.
همدمی چون ذکر حق درپرده دل حاضرست
خلوتی چون رو دهد از مردمان، تنها مباش
هوش مصنوعی: یاد خدا در دل مانند همراهی است که همیشه با ماست. وقتی که در جمع دیگران قرار میگیری، سعی کن تنها نباشی و از این همراهی بهرهمند شوی.
گوشه عزلت ترا با شمع می جوید ز خلق
بیش ازین صائب درین هنگامه غوغا مباش
هوش مصنوعی: در تنهایی خود با نور شمع، به آرامش و سکوت پناه میبرم. ای صائب، در این زمان شلوغ و پرهیاهو، آرام و بیسر و صدا باش و از مردم دوری کن.