برگردان به زبان ساده
نیست ما را شکوه ای از تنگی جا در قفس
کز دل واکرده ماداریم صحرا درقفس
هوش مصنوعی: ما از اینکه در قفس هستیم و جای تنگی داریم ناراحت نیستیم، چون در دل ما وسعت صحرا را داریم.
بلبل از کوتاه بینی چشم برگل دوخته است
ورنه آماده است صددام تماشا در قفس
هوش مصنوعی: بلبل به دلیل اینکه فقط به دید نزدیک و کوتاه خودش نگاه می‌کند، چشمش را بر روی گل دوخته است. در حالی که او در قفس آماده است تا صدای زیبا و تماشایی‌اش را به گوش دیگران برساند.
نیست ممکن دل شود در سینه صدچاک باز
چون تواند بال و پر واکرد عنقا در قفس ؟
هوش مصنوعی: دل نمی‌تواند در سینه‌ای که صد چاک است آرام بگیرد، همان‌طور که پرنده‌ای افسانه‌ای مانند عنقا نمی‌تواند در قفس بال و پر بگشاید.
از هم آوازان شودزندان بهشت دلگشا
وای بر مرغی که افتاده است تنها در قفس
هوش مصنوعی: در بهشت، آوازها در کنار هم دلنشین و خرم است، ولی وای بر آن پرنده‌ای که در قفس افتاده و تنهاست.
نامه در رخنه دیوار نسیان مانده ای است
از غبار کاهلی بال و پر ما در قفس
هوش مصنوعی: نامه‌ای که در شکاف دیوار فراموشی جا مانده، نشانه‌ای از غبار تنبلی و بی‌توجهی ماست که مانند پرنده‌ای در قفس گرفتار شده‌ایم.
برگ عیش از دوری احباب داغ حسرت است
نیست آب و دانه بربلبل گوارا در قفس
هوش مصنوعی: در دوری دوستان، لذت زندگی به حسرتی داغ تبدیل شده است. بلبل در قفس نمی‌تواند از آب و دانه لذت ببرد و زندگی‌اش تنها به این محدودیت‌ها و غم‌ها می‌گذرد.
داغ غربت شعله آواز را روشنگرست
ناله مرغ چمن گردد دو بالا در قفس
هوش مصنوعی: خود را در دیاری غریب و دور از وطن احساس می‌کنم. غم و اندوهی که از فراق و دوری دارم، باعث می‌شود صدایم همچون آتشی روشن باشد. پرنده‌ای که در قفسی زندانی است، با ناله‌اش درد و رنجی را بیان می‌کند.
لب درین بستانسرا چون غنچه گل وامکن
کز زبان خویش باشد مرغ گویا در قفس
هوش مصنوعی: در این باغ زیبا، لب تو به مانند غنچه‌ای است که هنوز باز نشده است. دلیل این موضوع این است که از زبان تو، صدای دل‌نواز خود را نمی‌توان شنید، مانند پرنده‌ای که در قفس محبوس شده باشد.
می رسد رزق گرفتاران دنیا بی طلب
هست آب و دانه مرغان مهیا در قفس
هوش مصنوعی: رزق افرادی که در این دنیا به سختی زندگی می‌کنند، بدون هیچ درخواست و تلاش خاصی به آن‌ها می‌رسد، درست مثل اینکه در قفس، پرندگان به راحتی آب و دانه خود را پیدا می‌کنند.
روح از طول امل مانده است در زندان جسم
بر نیارد هیچ مرغی رشته از پا در قفس
هوش مصنوعی: روح انسان به دلیل آرزوها و امیدهای دراز مدت، در زندان جسم محدود شده و نمی‌تواند آزادانه پرواز کند. هیچ پرنده‌ای نمی‌تواند از قفس خود خارج شود و این حالت به گونه‌ای است که روح نیز از قید و بندهای جسم رنج می‌برد.
دور باش شرم اگر حایل نگردد در میان
تنگ بر بلبل شود از جوش گل جا در قفس
هوش مصنوعی: اگر شرم و حیا مانع از چیزی نشود، ممکن است حتی در شرایط دشوار، مانند تنگی قفس، بلبل از شادی گل جا بگیرد و آواز بخواند.
بوی گل رابود پای دلنوازی در نگار
بلبل بی طالع ما داشت تا جا در قفس
هوش مصنوعی: بوی خوش گل باعث دل‌انگیزی و نوازش دل می‌شود، اما در عین حال بلبل بی‌خوش شان ما که در قفس گرفتار است، این لذت را تجربه می‌کند.
ما همان از بدگمانیها دل خود می خوریم
گرچه آماده است صائب روزی ما در قفس
هوش مصنوعی: ما از نگرانی‌ها و بدگمانی‌هایمان رنج می‌بریم، با اینکه سرنوشت خوب و روزی‌امان در دست خودمان است و در انتظار ماست.
