برگردان به زبان ساده
دل مکدر ز غم یار نگردد هرگز
از پری شیشه گرانبار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل آدمی که از غم معشوقش آزار دیده است، نمی‌تواند خالی و آرام شود، درست مانند اینکه شیشه‌ای سنگین هرگز نمی‌تواند از پری خالی و سبک شود.
به پریشان نفسان راه سخن گر ندهد
قسمت آینه زنگار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: اگر زبان پریشان و بی‌نظم اجازه سخن گفتن ندهد، هرگز نمی‌تواند آینهٔ درخشان، کدر و زنگ‌زده شود.
تشنه حسن بود دیده حیرت زدگان
سیر آیینه ز دیدار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: چشمان کسانی که حیرت‌زده‌اند برای زیبایی تشنه است و هرگز از دیدن آینه سیر نمی‌شوند.
چه کند دل، نکند شکوه ازین سنگدلان ؟
سیل خاموش به کهسار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل چه کند که از این دل‌های بی‌رحم شکایت کند؟ هرگز سیل آرام به کوهستان نمی‌رسد.
مزه هوش جز انگشت پشیمانی نیست
مست خوب است که هشیار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: مزه‌ی حیات و هوش، تنها با حسرت و پشیمانی شناخته می‌شود. بهتر است آدمی در حالت مستی باشد تا هرگز به هوشیاری نرسد و از لذت‌ها و شادی‌ها دور نشود.
مکن از فقر شکایت که شکر خواب حضور
جمع با دولت بیدار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: از شکایت کردن درباره فقر خودداری کن، چون لذت بردن از حضور دیگران و شکرگزاری نسبت به آن، هرگز با داشتن ثروت و قدرت بیدار نمی‌شود.
چون کف دست، بیابان جنون هموارست
راه عقل است که هموار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: بیابان جنون مانند کف دست صاف و هموار است، اما راه عقل هیچگاه هموار و آسان نیست.
شبنم از باغ به یک چشم زدن بیرون رفت
که سبکروح به دل بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: شبنم به سرعت از باغ خارج شد تا روح سبکبال به دلش به سختی نچسبد یا دچار سنگینی نشود.
کف بی مغز بلنگر نکند دریا را
شور پوشیده به دستار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: کف دریا که بدون عمق و معناست، نمی‌تواند به شور و حرکت واقعی آب دریا پی ببرد. هیچگاه نمی‌تواند به این درک برسد که دریا چقدر عمیق و با عظمت است.
می خلد در دل نظارگیان چون نشتر
رگ ابری که گهر بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل نظارگان مانند ابری است که هرگز باران نمی‌بارد. در این دل، عشق و زیبایی مانند می‌گردد، اما هرگز به حقیقت و عمق وجود خود نمی‌رسد.
سخن سخت گران نیست به سودازدگان
سیل دلگیر ز کهسار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: سخن دشوار و سنگین برای کسانی که به عشق مبتلا هستند، ارزش و بهایی ندارد؛ چون دل‌های غمگین هرگز از بلندی‌های کوه پایین نمی‌آیند.
صائب آزاده روانند ز غم فارغبال
قامت سرو خم از بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: آزادگان بی‌غم هستند و از غم‌ها رها، مانند سروهایی که با قامت راست ایستاده‌اند و هرگز زیر بار نمی‌روند.
