برگردان به زبان ساده
به عصیان مگذران زنهار ایام جوانی را
مکن صرف زمین شور، آب زندگانی را
هوش مصنوعی: در روزهای جوانی، مواظب باش که وقت و انرژی‌ات را به بیهوده نگذرانى و در زمین بی‌ثمر صرف نکنى. ارزش زندگی را دریاب و آن را صرف کارهای مفید کن.
به مهر خامشی تیغ زبان را کن سپرداری
اگر دربسته می خواهی بهشت جاودانی را
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به آرامش و سعادت ابدی دست یابی، باید از گفتار ناپسند و صحبت‌های بی‌مورد خودداری کنی. خاموشی و سکوت را بر گزین و زبانت را مهار کن.
ز می بگذر که باشد در قفا همچون گل رعنا
خمار زردرویی باده های ارغوانی را
هوش مصنوعی: از می بگذر، زیرا در پشت سر، همچون گلی خوشبو، دختری با رنگ چهره زرد و با باده‌های ارغوانی خمار است.
دو روزی تلخ کن بر دیده خود خواب شیرین را
که از شبگیر، ره نزدیک گردد کاروانی را
هوش مصنوعی: برای مدت دو روز، خواب شیرینی را که در چشمانت است، به تلخی بگذران. زیرا صبح زود، کاروانی به زودی به راه می‌افتد و به مقصود خود نزدیک‌تر می‌شود.
مشو خوشدل دو روزی چرخ اگر خندید بر رویت
که ناکامی بود تعبیر، خواب کامرانی را
هوش مصنوعی: هرگز به خوشحالی و شادکامی که به طور موقت به تو برمی‌گردد، دلخوش نباش. اگر دوران خوشی و راحتی به تو روی آورد، بدان که این خوشبختی ممکن است تنها یک خواب و خیال باشد و در واقع، به زودی به ناامیدی تبدیل خواهد شد.
به آب تیغ تر سازد گلو را تر زبانی ها
غنیمت دان درین دریا چو ماهی بی زبانی را
هوش مصنوعی: به وسیله‌ی آب، تیغ برنده، گلو را به نوعی مرطوب می‌کند. کسانی که زبان دارند، باید این فرصت را در این دریا غنیمت بشمارند، مثل ماهی که بی‌زبان است و در این آب زندگی می‌کند.
مرو دنبال دنیا چون کمان شد قد چون تیرت
به صحرای عدم انداز این آتش عنانی را
هوش مصنوعی: به دنبال دنیا نباش، زیرا قدت مثل کمانی است که در حال خم شدن است. مانند تیر، این آتش عشق را به سوی بی‌نهایت پرتاب کن.
به شکر خنده ای می پاشد اعضایت ز یکدیگر
مده چون غنچه ره در دل نسیم شادمانی را
هوش مصنوعی: خنده تو مانند شکر است و اعضای وجودت از یکدیگر جدا نمی‌شوند، همان‌طور که غنچه‌ها با نسیم شاداب می‌شوند.
به خواری چشم کی پوشد ز دنیا طالب دنیا؟
که رهزن توتیا داند غبار کاروانی را
هوش مصنوعی: آیا کسی که به دنبال دنیا است می‌تواند از حقارت و ذلت آن چشم‌پوشی کند؟ زیرا او به خوبی می‌داند که در مسیر زندگی، هر چیزی مانند غبار کاروانی می‌گذرد و بی‌ارزش است.
به چندین پنجه طوق قمریان را سرو نگشاید
که محکم تر کند تدبیر، بند آسمانی را
هوش مصنوعی: در این جمله به این نکته اشاره شده است که قدرت و تدبیر در تصمیم‌گیری و انجام کارها، به اندازه کافی قوی است که نمی‌توان آن را با ابزارهای ضعیف و ناپایدار تقویت کرد. در واقع، تلاش برای بهبود یا تغییر وضعیتی که به صورت طبیعی و با تدبیر درست ایجاد شده، نیازمند تدبیر و نیروی بیشتری است که بتواند به مسیر درست راهبردی هدایت کند.
شوند از بی نیازی نازنینان رام با عاشق
تغافل می کند ارزان متاع سرگرانی را
هوش مصنوعی: عاشقانی که از بی نیازی برخوردارند، با لطافت و ناز خود جذب می‌شوند و با بی‌توجهی به عشق، به راحتی دل را سرگرم می‌کنند.
دل رم کرده را از من نگهداری نمی آید
چسان پاس از گسستن دارم این برگ خزانی را؟
هوش مصنوعی: دل من که اکنون دچار سردرگمی و تردید شده، دیگر نمی‌تواند از من مراقبت کند. چگونه می‌توانم از این برگ خشک و پژمرده، که نشانه‌ای از جدایی است، محافظت کنم؟
مده از خط غباری در دل خود ره که می باشد
سیاهی نیل چشم زخم، آب زندگانی را
هوش مصنوعی: در دل خود اجازه نده که غباری وجود داشته باشد، زیرا این غبار مانند سیاهی نیل، نشانه‌ی چشم‌زخم است و زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
گرفتم بست آن بی رحم راه گفتگو بر من
کسی نگرفته است از من زبان بی زبانی را
هوش مصنوعی: من در چنگال آن شخص بی‌رحم گرفتار شدم و دیگر نمی‌توانم با کسی در مورد احساساتم صحبت کنم، چون هیچ‌کس زبان بی‌زبانیم را درک نمی‌کند.
نسیم بی ادب، بند نقاب غنچه نگشاید
چمن پیرا به من گر واگذارد پاسبانی را
هوش مصنوعی: نسیم بی‌ادب نمی‌تواند غنچه را از پوشش خود بیرون بیاورد، اگر چمن‌دار به من اجازه دهد که از او محافظت کنم.
دل افگار، قدر نرگس بیمار می داند
توانایان چه می دانند قدر ناتوانی را؟
هوش مصنوعی: دل غمگین، ارزش و اهمیت نرگس بیمار را درک می‌کند. آیا افراد توانمند می‌دانند که ناتوانی چه جایگاهی دارد؟
مشو کاهل قلم ای سنگدل در نامه پردازی
که قاصد می دهد تغییر، پیغام زبانی را
هوش مصنوعی: اگر در نوشتن نامه تسکین و بی‌تفاوتی به خرج دهی، حواست را جمع کن؛ چرا که پیام‌ها ممکن است با گذر زمان و تحت تأثیر قاصد، تغییر کنند و معنای اصلی خود را از دست بدهند.
گران گردند بر دل از گرانخیزی سبکروحان
به محفل چون روی، بگذار در بیرون گرانی را
هوش مصنوعی: وقتی که افرادی با روحیه‌ی سبک و آزاد به محفل بیایند، دل‌ها از سنگینی‌های دنیا سبک‌تر می‌شود. بنابراین، وقتی که آنها در کنار ما هستند، بهتر است بارهای سنگین زندگی را کنار بگذاریم.
من از نسیان پیری دل به این خوش می کنم صائب
که بیرون می برد از خاطرم یاد جوانی را
هوش مصنوعی: من از فراموشی‌های سن پیری خوشحالم، چون این موضوع به من کمک می‌کند که یاد و خاطره جوانی را از ذهنم براندازد.
