برگردان به زبان ساده
در دل کسی که راه هوا وهوس دهد
آیینه را به دست پریشان نفس دهد
هوش مصنوعی: اگر کسی در دل خود خواسته‌ها و آرزوهای ناپایدار داشته باشد، می‌تواند باعث شود که آن شخص حتی تصویر خود را نیز به‌هم بریزد و در حالت سردرگمی و بی‌نظمی قرار گیرد.
تاوان عمر رفته ز گردون توان گرفت
گر آب رفته ریگ روان بازپس دهد
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم جبران عمر از دست رفته را بپردازیم، باید توانایی بازگرداندن زمانهای گذشته را داشته باشیم، مانند این که اگر آبی که رفته دوباره به جوی باز گردد.
غافل ز حال گوشه نشینان کجا شود
آن کس که آب ودانه به مرغ قفس دهد
هوش مصنوعی: کسی که به نیازمندان و کسانی که در انتظار کمک هستند توجهی ندارد، چگونه می‌تواند به دیگران که مشکلاتشان را فراموش کرده است، کمکی کند؟
از غفلت است ریشه دواندن به مغز خاک
در گلشنی که غنچه صدای جرس دهد
هوش مصنوعی: غفلت باعث می‌شود که انسان در جاهای نامناسب و ناکارآمد ریشه دواند، مانند گلی که در باغی رشد می‌کند که صدای جرس از آن به گوش می‌رسد.
ای غیر، عرض داغ به روشندلان مده
کاین قلب اگر به کور دهی باز پس دهد
هوش مصنوعی: ای بیگانگان، احساسات و مشکلات خود را به روشنفکران نرسانید، زیرا اگر این دل را به کسی نادان بسپارید، دوباره از شما بازپس خواهد گرفت.
از جسم نیست ذوق سفر جان خسته را
چون مرغ پر شکسته که تن در قفس دهد
هوش مصنوعی: ذوق سفر برای جان خسته به خاطر جسم نیست، مانند پرنده‌ای که بال‌هایش شکسته و تنش در قفس گرفتار است.
صائب کشیده دار سگ نفس را عنان
این گرگ را برای چه عاقل مرس دهد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که انسان باید کنترل نفس و تمایلات خود را در دست داشته باشد. در اینجا، شاعر به وجود غریزه‌های ناپسند مانند غرایز تبدیل شده به گرگ اشاره می‌کند و می‌پرسد که چرا باید به عقل و دانش خود اجازه دهیم که این غریزه‌ها را درک و عملی کند. به عبارت دیگر، باید از خطرات و وسوسه‌هایی که نفس در ما ایجاد می‌کند، دور بمانیم و در مدیریت آن‌ها هوشیار باشیم.
