برگردان به زبان ساده
سخن به مردم افسرده دل اثر چه کند
به خون مرده تقاضای نیشتر چه کند
هوش مصنوعی: سخن، برای افرادی که دل‌شان گرفته است، تأثیری ندارد و تقاضا برای آسیب زدن به کسی که دیگر زنده نیست، بی‌معناست.
جز این که خون خورد وبر جگر نهد دندان
به این گهر نشناسان دگر گهر چه کند
هوش مصنوعی: جز این که اگر خونِ دل را بچشد و دندان بر جگر نهد، کسی که این گوهر را نمی‌شناسد، نمی‌تواند بداند که با دیگر گوهرها چه کند.
نکرد تربیت نوح در پسر تأثیر
به سرنوشت قضا کوشش پدر چه کند
هوش مصنوعی: تربیت نوح نتوانست تأثیری بر سرنوشت پسرش بگذارد؛ تلاش های پدر در برابر تقدیر چه فایده‌ای دارد؟
عبث به سوختن ماست چشم دوزخ را
به دامن تر ما عاصیان شرر چه کند
هوش مصنوعی: سوزش ما بی‌فایده است، چون دوزخ چشمش را به آتش ما دوخته و ما عاصیان را چه آتش فشانی در کار است.
چو پشت پای ز آزادگی به حاصل زد
جز این که دست زند سروبرکمر چه کند
هوش مصنوعی: وقتی آزادی را رها می‌کنی و به دنبال مال و ثروت می‌روی، دیگر چه انتظاری داری جز اینکه مجبور شوی برای رسیدن به آن زحمت بکشی و خودت را زیر فشار قرار دهی؟
قضا چو دست به تیغ جگر شکاف برد
به روی هم ننهد دست خودسپرچه کند
هوش مصنوعی: زمانی که سرنوشت به طور ناگهانی و بدون تردید به شخص آسیب می‌زند، او نمی‌تواند از خودش محافظت کند و همچنان در برابر تقدیر تسلیم می‌شود.
ز سنگ حادثه شد توتیا سفینه من
دگر به کشتی من موجه خطر چه کند
هوش مصنوعی: حادثه مانند سنگی بود که به وسیله آن، کشتی من به توتیا (پوشش معجزه‌آسا) تبدیل شد. اکنون که کشتی‌ام با خطر مواجه است، نمی‌دانم چه باید کرد.
هدایت من سرگشته نیست کار دلیل
به ریگ هرزه مرس سعی راهبر چه کند
هوش مصنوعی: من راهیابی‌ام در سردرگمی نیست؛ دلیل و نشانه‌ها به مانند دانه‌های شن در جاده بی‌ثمر هستند. پس چه فایده‌ای دارد که راهنمایی تلاش کند؟
ز آفتاب چه گل می توان به شبنم چید
به دستگاه جمال تو چشم تر چه کند
هوش مصنوعی: از تابش آفتاب چه گلی می‌توان با شبنم چید؟ زیبایی تو چشمان تر چه تاثیری می‌تواند بگذارد؟
کم است عمر ابدفکرزادعقبی را
کسی تهیه به این عمر مختصر چه کند
هوش مصنوعی: عمر کوتاه است و انسان نمی‌تواند برای زندگی آینده‌اش به خوبی برنامه‌ریزی کند. در این مدت کوتاه، چه کاری می‌تواند انجام دهد؟
جز این که سر ز خجالت به زیر پا فکند
به طفل خام طمع نخل بی ثمر چه کند
هوش مصنوعی: جز این که برای جلوگیری از خجالت، سرش را پایین بیندازد، کودک بی‌تجربه چه کاری می‌تواند با درختی که ثمره‌ای ندارد انجام دهد؟
در آن ریاض که صائب نواشناسی نیست
صفیر ما نکشد سر به زیر پر چه کند
هوش مصنوعی: در آن باغی که کسی صدای ما را نمی‌شنود، چه فایده‌ای دارد که ما سر به زیر بگذاریم و خود را پنهان کنیم؟
