برگردان به زبان ساده
ز درد چهره محال است مرد زرد کند
چه لایق است که اظهار درد مردکند
هوش مصنوعی: از درد، چهره‌ی مرد نمی‌تواند زرد شود؛ چرا که مرد سزاوار است که احساسات و دردهایش را نشان ندهد.
ز درد نیست اگر زیر تیغ آه کشم
که هر کجا که فشانند آب گرد کند
هوش مصنوعی: اگرچه دچار درد و رنج هستم و تحت فشار قرار دارم، اما این موضوع برایم اهمیت ندارد، زیرا هر کجا که آب جاری شود، زمین را سرسبز و شاداب می‌کند.
علاج خصم زبردست نیست جزتسلیم
به آسمان چه ضرورست کس نبرد کند
هوش مصنوعی: برای درمان دشمن قوی، جز تسلیم به آسمان راهی نیست. چه نیازی به نبرد با کسی وجود دارد؟
شود ز رفتن روشندلان جهان غمگین
که زرد روی زمین آفتاب زرد کند
هوش مصنوعی: اگر روشندلان از این دنیا بروند، جهان غمگین می‌شود، چون با رفتن آن‌ها، زمین هم مانند آفتاب زرد و غمگین می‌گردد.
توان به خون جگر سرخ داشت تا رخسار
کسی چرا ز طمع روی خویش زرد کند
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر عشق و شوق، از درد و رنج خون دل می‌خورد، چرا باید به خاطر طمع و خواسته‌های شخصی، رنگ رخسار دیگری را زرد کند؟
ز حرف سخت شدن رنجه فرع هشیاری است
ترا که نیست شعوری سخن چه درد کند
هوش مصنوعی: به دنبال دشواری درک و فهم، آنچه که بهانه‌ای برای بروز ناراحتی می‌شود، حقیقتاً نشانه‌ای از آگاهی و هوشیاری است. اما اگر تو درک و شعور لازم را نداری، پیامت چه دردی را می‌تواند به وجود آورد؟
چنین که ریشه دوانده است در تو بیدردی
عجب عجب که ترا عشق اهل درد کند
هوش مصنوعی: عجب که در تو بی‌احساسی ریشه دوانده و با این حال، عشق کسانی که احساس را درک می‌کنند، تو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
کند چو صبح کسی آفتاب را تسخیر
که زندگانی خودصرف آه سرد کند
هوش مصنوعی: وقتی کسی بتواند نور آفتاب را در صبحگاه به تسلط خود درآورد، نشان‌دهنده‌ی این است که زندگی‌اش را با حسی از ناامیدی و سرما سپری می‌کند.
شود به رنگ طلا ناقصی تمام عیار
که رخ ز سیلی استاد لاجورد کند
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که کسی که به ظاهر خود توجه می‌کند و خود را به زرق و برق می‌آراید، ممکن است به خوبی و کمال واقعی نرسد. در واقع، ظاهر زیبا و موقر می‌تواند پوششی برای نواقص درونی فرد باشد، که به نوعی به وسوسه‌های دنیا مربوط می‌شود. به نوعی، شاید در تلاش برای کسب زیبایی ظاهری، عیب‌های موجود در شخصیت و روح خود را پنهان کند.
مپرس حال من ای سنگدل که هیهات است
که عرض حال به بیدرد اهل درد کند
هوش مصنوعی: از تو نپرسیدم حال من را ای سنگدل، چرا که برای بیان حال به کسانی که دل رحم نیستند، چه فایده‌ای دارد؟
طمع ز اختر دولت مدار یکرنگی
که هر چه سبز کند آفتاب زرد کند
هوش مصنوعی: به آرزو و امید به ثروت و خوشبختی نباید وابسته باشی، چرا که هر چه درخشان و خوش‌ظاهر باشد در نهایت ممکن است به زردی و زوال دچار شود.
نسیم فتح چو پروانه گرد آن گردد
که پای همچو علم سخت درنبرد کند
هوش مصنوعی: نسیم پیروزی مانند پروانه‌ای به دور آن می‌چرخد که پایش مانند علم، در نبرد ثابت و استوار باشد.
نفس شمرده زند هرکه چون سحر صائب
کلام روشن خودرا جهان نورد کند
هوش مصنوعی: هر کسی که مانند صبحگاهی آرام و با دقت نفس بکشد، کلام روشن و اثرگذار خود را به جهانیان منتقل می‌کند.
