برگردان به زبان ساده
به دور حسن تو با گلستان که پردازد؟
به لاله و سمن و ارغون که پردازد؟
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند به زیبایی تو بپردازد؟ آیا گل‌ها و رنگ‌های مختلفی مانند لاله، سمن و ارغوان می‌توانند زیبایی تو را توصیف کنند؟
در آن چمن که سبیل است خون گل چون آب
به آب دیده خواری کشان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در آن چمن که زیبایی و طراوت وجود دارد، مانند آبی که در آب‌چشمه‌ها جاری است، خون گل به حالت ناراحت و حقارت در می‌آید. آیا کسی وجود دارد که بتواند این وضعیت را تغییر دهد؟
نسیم در سکرات است و گل پریشان حال
به عندلیب درین گلستان که پردازد؟
هوش مصنوعی: نسیم در حال و هوای خاصی قرار دارد و گل که در شرایطی نگران و ناخرسند است، به بلبل در این گلستان چه چیزی خواهد گفت؟
چنین که سر به هوایند شاهدان چمن
به بیقراری آب روان که پردازد؟
هوش مصنوعی: چنین که نوازشگران باغ به شوق و بیقراری در کنار آب جاری هستند، چه کسی می‌تواند از این وضعیت بگذرد و بی‌توجهی کند؟
در آن حریم که راه سخن ندارد شمع
به شکوه من کوته زبان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در آن مکان که کسی نمی‌تواند سخن بگوید، شمع هم با همه‌ی روشنی‌اش نمی‌تواند درباره‌ی شکوه من صحبت کند.
چنین که زلف تو خود را کشیده است بلند
به دستگیری افتادگان که پردازد؟
هوش مصنوعی: چنان که زلف تو به زیبایی پیچیده و بلند است، آیا کسی به یاری و کمک به نیازمندان می‌پردازد؟
ز شور حشر محابا نمی کند عاشق
به گفتگوی ملامتگران که پردازد؟
هوش مصنوعی: عاشق از شور و هیجان روز قیامت نمی‌هراسد و جرأت می‌کند با افرادی که او را سرزنش می‌کنند گفتگو کند.
دماغ یار ضعیف و نگاه بی پروا
به غمگساری غمخوارگان که پردازد؟
هوش مصنوعی: م بینی خوب یار بسیار ضعیف است و با نگاهی بی‌پروا به درد و غم دیگران می‌نگرد. آیا کسی هست که بتواند به او کمک کند؟
نمی کنند توجه به خضر گرمروان
به نقش پا و به سنگ نشان که پردازد؟
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که افراد به شخصیتی بزرگ و با دانش مانند خضر، که نماد حکمت و رهبری است، توجهی ندارند و بیشتر به نشانه‌ها و آثار ظاهری و گذرا می‌نگرند. به جای اینکه به عمق و حقیقت شخصیت‌ها و آموزه‌های آنان پی ببرند، فقط به ردپا و نشانه‌های بیرونی دقت می‌کنند، و از درک معانی عمیق‌تر غافلند.
چنین که سیل حوادث سبک عنان شده است
درین زمانه به خواب گران که پردازد؟
هوش مصنوعی: در این زمانه که حوادث به سرعت در حال وقوع‌اند و بی‌وقفه پیش می‌روند، معلوم نیست چه کسی می‌تواند از خواب عمیق خود بیدار شود و به آن‌ها توجه کند.
دل از حواس و حواسم ز دل پریشانتر
به جمع کردن این کاروان که پردازد؟
هوش مصنوعی: دل من از حواس و احساساتم به مراتب آشفته‌تر است و هیچ‌کس نمی‌تواند این کاروان را که برای راه‌پیمایی آماده شده، ساماندهی کند.
به روی گرم بهاران نمی کنند اقبال
به حسن پا به رکاب خزان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در فصل بهار که همه چیز زیبا و پررنگ است، خوشی و خوشبختی به دل جوانان نمی‌افتد، زیرا پاییز که زمان تغییر و ناامیدی است، به زودی فرا می‌رسد. چه کسی می‌تواند بگوید که آیا این خوشبختی در آینده دوام خواهد داشت یا نه؟
ز جوش سینه به خم میکشان نپردازند
به شیشه تهی آسمان که پردازد؟
هوش مصنوعی: از احساسات عمیق درون، به سوی میخانه نمی‌روند. آیا کسی به آسمان خالی اهمیت می‌دهد؟
به آب تیغ تو بردند راه، سوختگان
دگر به زندگی جاودان که پردازد؟
هوش مصنوعی: تیغ تو راهی را باز کرده است، اما سوختگان دیگر چگونه می‌توانند به زندگی جاودان برسند؟
کنون که بلبل ما ذوق خار خار شناخت
دگر به خار و خس آشیان که پردازد؟
هوش مصنوعی: اکنون که بلبل ما طعم تلخ و دردناک خار را می‌داند، دیگر چگونه به خار و علفی که لانه‌اش است، پرواز خواهد کرد؟
درین زمان که دل چاک برد صبح به خاک
به بخیه کاری زخم نهان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در این دورانی که دل خونین است و صبح به زمین می‌افتد، چه کسی می‌تواند زخم‌های پنهانی را بخیه بزند تا بهبود یابد؟
بساط آینه طبعان به گرد حادثه رفت
دگر به طوطی شیرین زبان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در دنیای پرهیاهو و پر از حوادث، زیبایی و دلنوازی شعر و ادبیات ضعیف شده است. دیگر چه کسی می‌تواند با زبان شیرین خود به بیان احساسات و زیبایی‌ها بپردازد؟
به وادیی که سبیل است خون نافه مشک
به اشک گرم و دل خونچکان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در مکانی که عشق و زیبایی وجود دارد، آیا می‌توان چشمی که در دنبال سرخی و دردی است، دوباره به دنیا بیندازد؟
درین زمان که به درمان نمانده درد سخن
به فکر صائب آتش زبان که پردازد؟
هوش مصنوعی: در این زمان که هیچ راهی برای درمان درد وجود ندارد، چه کسی می‌تواند با صحبت کردن، آتش زبان را به شعله بکشاند؟
