برگردان به زبان ساده
تو را به یوسف مصر اشتباه نتوان کرد
قیاس آب روان را به چاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: نمی‌توان تو را با یوسف مصر مقایسه کرد، همان‌طور که نمی‌توان آب زلال را با آب چاه سنجید.
در آفتاب قیامت توان به جرأت دید
نظر دلیر در آن روی ماه نتوان کرد
هوش مصنوعی: در روز قیامت، به دلیل شدت نور و هیبت آن، نمی‌توان با دلیرانه‌ترین نگاه‌ها به چهره زیبا و درخشان خدای متعال نگریست.
به رشته گوهر شهوار می توان سفتن
به گریه در دل سخت تو راه نتوان کرد
هوش مصنوعی: شاید بتوان در دل سنگی تو با اشک و ناله جایی برای حسرت و عشق پیدا کرد، اما نگه‌داشتن زیبایی‌ها مانند نخی از گوهر، کار آسانی نیست.
میسر است چو از روی یار گل چیدن
ستم ز دیدن گل بر نگاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: از آنجا که می‌توان از چهره معشوق گل چید، نمی‌توان از زیبایی گل که در نظر است، چشم پوشی کرد.
گشاده‌روی محال است تنگدل گردد
زمین میکده را خانقاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: نمی‌توان به راحتی از میکده به خانقاه منتقل شد؛ چون انسان با دل تنگ و خسته نمی‌تواند از خوشی‌های زندگی فاصله بگیرد و به مکان‌های معنوی روی آورد.
خموش باش که چون خامه پریشان گوی
به حرف و صوت دل خود سیاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا مانند قلمی که به هم ریخته است، نمی‌توانی با کلمات و صداهای دل‌تنگی‌ات، غم خود را بیان کنی.
ز بس که حسن غیور تو سرکش افتاده است
تو را نگاه به طرف کلاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جذابیت زیاد تو، انسان نمی‌تواند به سر خود کلاه بیندازد و توجهی به دیگر چیزها داشته باشد.
چو مو سفید شود بر مدار سر ز سجود
نماز فوت درین صبحگاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: وقتی موهایم سفید شود و بر سرم به دور بگردد، در این صبحگاه نمی‌توانم از سجده نماز غافل شوم.
توان کشید ز فولاد ریشه جوهر
ز دل به سعی برون حبّ جاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: با تلاش و کوشش می‌توان از سختی‌ها و مشکلات عبور کرد، اما نمی‌توان به راحتی عشق و علاقه قلبی را از دل بیرون کرد.
خوش است داغ که از لخت دل برآرد دود
همین چو لاله ورق را سیاه نتوان کرد
هوش مصنوعی: داغ و درد دل انسان باعث می‌شود که احساسات او به صورت بخار و دود از دلش به بیرون بیاید. اما مانند لاله‌ای که گلبرگ‌هایش سیاه نمی‌شود، نمی‌توان این درد را به سادگی خاموش کرد یا محو کرد.
خدا به لطف کند چاره دل صائب
که مبتلاست به دردی که آه نتوان کرد
هوش مصنوعی: خداوند با مهربانی خود، راهی برای درمان دل صائب می‌گشاید؛ چرا که او به درد و بیماری‌ای دچار است که نمی‌تواند حتی آهی بکشد.
