برگردان به زبان ساده
ز چهره تو نگه داغدار برگردد
نسیم، سوخته زین لاله زار برگردد
هوش مصنوعی: باد ملایم که از چهره تو می‌گذرد، دلشکسته و غمگین می‌شود و از زیبایی‌های این گلزار، سوزش را حس می‌کند و به سمت دیگری برمی‌گردد.
کجا به دست من افتد، که پنجه خورشید
ز طرف دامن او رعشه دار برگردد
هوش مصنوعی: اگر بتوانم به جایی برسم که انگار نور خورشید از دامن او بازتاب می‌شود و در اثر آن من تحت تأثیر قرار بگیرم، چه لحظه‌ای شگفت‌انگیز خواهد بود.
مدار بوسه ازان روی شرمناک طمع
که خضر تشنه ازین چشمه سار برگردد
هوش مصنوعی: به خاطر طمعی که از بوسه‌ی آن چهره‌ی شرمنده پیدا می‌شود، گل سرخ هم به این چشمه‌ی زلال و زیبا برمی‌گردد.
ز مار مهره به افسون جدا نمی گردد
چگونه دل ز سر زلف یار برگردد؟
هوش مصنوعی: چگونه دل می‌تواند از زیبایی و جذابیت محبوبش فاصله بگیرد، همان‌طور که مهره مار از افسون و جادو جدا نمی‌شود؟
شود ز بی اثری تازه داغ ناله من
چو ناامید کسی از شکار برگردد
هوش مصنوعی: داغ دل من به خاطر بی‌تأثیری‌ام تازه می‌شود، مانند ناامیدی کسی که از شکار برگشته و هیچ چیزی نداشته است.
نشاط رفته ز دوران مجوی، هیهات است
که سیل باز به این کوهسار برگردد
هوش مصنوعی: دیگر از خوشی‌ها و سرور گذشته در این دوره جستجو نکن، چرا که مانند سیل، امکان ندارد که آن خنده و شوق دوباره به این کوهسار برگردد.
ز برگ عیش تمنا مکن ثبات و قرار
که یک نفس ورق نوبهار برگردد
هوش مصنوعی: از لذت‌های زندگی انتظار نداشته باش که همیشگی و ثابت بمانند، چون ممکن است هر لحظه تغییر کنند و مثل یک ورق در بهار، برگردند و تمام شوند.
رهین منت دونان نمی توان گردید
خوشا کسی که ازو روزگار برگردد
هوش مصنوعی: کسی که به دلیل برخورد با افراد کم‌ارزش و نادان گرفتار شود، نمی‌تواند به خوبی زندگی کند. اما خوشا به حال کسی که از این افراد فاصله بگیرد و روزگارش تغییر کند.
کلاه گوشه قدرش به خاک راه افتد
عزیزی از در هرکس که خوار برگردد
هوش مصنوعی: اگر کسی از بزرگی و مقام خود کاسته شود و در جایی خاکی و بی‌ارزش سقوط کند، باید بداند که خود را در نظر دیگران خوار کرده است.
نمی شود ز مگس خیرگی به راندن دور
ز منع، سفله کجا شرمسار برگردد؟
هوش مصنوعی: نمی‌توان از مگس توقع داشت که آنقدر با فهم و شعور باشد که دور از منع و نهی رفتار کند؛ انسان پست و بی‌مقدار هم هرگز شرمنده و خجالت‌زده نمی‌شود و همینطور به رفتار خود ادامه می‌دهد.
ز عمر خضر زمانی درازتر باید
که آب رفته به این جویبار برگردد
هوش مصنوعی: باید زمانی طولانی‌تر از عمر حضرت خضر باشد تا آب‌ها دوباره به این جویبار برگردند.
فرود رود به زمین هرکه از ره باطل
به روشنایی شمع مزار برگردد
هوش مصنوعی: هر کس که از راه نادرست به نور و روشنایی نزدیک شود، در نهایت به زمین سقوط خواهد کرد.
مریز رنگ اقامت درین تماشاگاه
که گل پیاده درآید، سوار برگردد
هوش مصنوعی: به هیچ وجه در این مکان که گل‌ها به نمایش گذاشته می‌شوند، برای ماندن و مستقر شدن هوس نکن؛ زیرا ممکن است گل‌ها در حال پیاده شدن به اینجا آمده باشند، اما در نهایت با شکوه و زیبایی ترک خواهند کرد.
ز بیوفایی آن شوخ چشم نزدیک است
که صائب از سر عهد و قرار برگردد
هوش مصنوعی: به خاطر بی وفایی آن معشوق زیبا، به نظر می‌رسد که صائب از عهد و پیمان خود بازخواهد گشت.
