برگردان به زبان ساده
قبله زن صفتان آینه زر باشد
مرد را آینه زندان سکندر باشد
هوش مصنوعی: زنان زیبا همچون آینه‌ای از زر و طلا هستند که زیبایی و جذابیت را به نمایش می‌گذارند، در حالی که مردان ممکن است به زندانی شبیه شوند که یادآور سکندر است، یعنی در محدودیت و سختی به سر می‌برند.
از خموشی دهن غنچه پر از زر باشد
صدف از بسته لبی مخزن گوهر باشد
هوش مصنوعی: اگر غنچه خاموش بماند، دهانش پر از زیبایی و ارزش خواهد بود. همچنین، صدفی که بسته است می‌تواند جایگاهی برای گوهری گرانبها باشد.
در سپرداری سیمین بدنان آفتهاست
که گریبان صدف چاک ز گوهر باشد
هوش مصنوعی: آسیب‌های زیادی در زیبایی و ظرافت وجود دارد، مانند اینکه اگر صدفی که مروارید در آن است، آسیب ببیند، خود گوهر نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
باطن و ظاهر خود هر که کند صاف چو بحر
ظاهر و باطن او عنبر و گوهر باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که درون و بیرون خود را به‌خوبی هماهنگ کند و پاک نماید، همانند دریای زلال است و جوانه‌های خوب و ارزشمندی در وجودش وجود دارد.
در خطرگاه جهان صید سلامت جو را
جوشنی بهتر ازان نیست که لاغر باشد
هوش مصنوعی: در دنیای پرخطر، برای به دست آوردن سلامتی، بهترین گزینه این نیست که تنها به دنبال ظاهری لاغر و ضعیف باشی.
بی نیازند ز دنیای دنی ناموران
سکه را روی محال است که در زر باشد
هوش مصنوعی: افرادی که از دنیا و لذت‌های آن بی‌نیازند، هرگز نمی‌گذارند نام و شهرت بر سکه و ثروت آنان تأثیر بگذارد. بنابراین، بدست آوردن ثروت واقعی و اعتبار در زندگی، به سادگی امکان‌پذیر نیست.
دشمن خانگی از خصم برونی بترست
بیشتر شکوه یوسف ز برادر باشد
هوش مصنوعی: دشمن داخلی از دشمن خارجی بیشتر ترسناک است، مانند این که شکایت یوسف از برادرش شدیدتر است.
پا به دامن چو کشیدی به بهشت افتادی
دل چو شستی ز طمع چشمه کوثر باشد
هوش مصنوعی: زمانی که قدم به دامن بهشت بگذاری و دل خود را از آرزوهای دنیوی پاک کنی، به زندگی ای شاداب و پر از نعمت نزدیک می‌شوی.
ناله و آه ندارد اثری در دل عشق
تیغ آسوده ز پیچ و خم جوهر باشد
هوش مصنوعی: ناله و گریه در دل عشق تاثیری ندارد، چون عشق مانند تیغی است که از پیچ و خم‌های زندگی به راحتی عبور می‌کند و صیقل یافته است.
بس که ترسیده ام از صورت بی معنی خلق
ننهم پا به سرایی که مصور باشد!
هوش مصنوعی: چنان از بی‌معنی بودن افراد می‌ترسم که به جایی که تصویر و معنا باشد، پا نمی‌گذارم!
در کف عشق جوانمرد، دل چاک، مرا
ذوالفقاری است که در قبضه حیدر باشد
هوش مصنوعی: در دستان عشق و فداکاری، دلم شکسته است و سلاحی در اختیار دارم که مختص بزرگمرد حیدر، یعنی علی، است.
عالم خاک بود منتظم از پست و بلند
مصلحت نیست ده انگشت برابر باشد
هوش مصنوعی: جهان مادی شامل نقاط بالا و پایین است و به‌طور طبیعی منظم است. بنابراین، مناسب نیست که همه چیز به یک اندازه و یک شکل باشد.
نیست جز چشم تهی رزق حباب از دریا
باده خوب است به اندازه ساغر باشد
هوش مصنوعی: تنها چیزی که وجود دارد، چشم‌هایی خالی است که به دنبال رزق و روزی می‌گردند؛ نوشیدنی خوشمزه‌ای که از دریا به دست می‌آید، در حد اندازه‌ای مناسب در لیوان خوب است.
هر که را خوف و رجا نیست زمین گیر بود
به کجا می رسد آن مرغ که یک پر باشد؟
هوش مصنوعی: هر کس که نه از ترس الهی و نه از امید به رحمت او بهره‌مند باشد، در حقیقت متوقف و در جا می‌ماند. چه حاصلی دارد پرنده‌ای که تنها یک پر دارد و نمی‌تواند پرواز کند؟
در قیامت که شود آب ز گرمی دل سنگ
چه خلل دارد اگر دامان ما تر باشد؟
هوش مصنوعی: در روز قیامت که دل‌های سنگی از شدت گرما آب می‌شوند، چه اشکالی دارد اگر دامان ما خیس باشد؟
ما به یک سجده خشکیم ز بیرون قانع
تا که را راه به آن مجلس انور باشد
هوش مصنوعی: ما به خاطر یک سجده خشک و بی‌روح، از دنیا راضی و قانع شده‌ایم، تا ببینیم چه کسی می‌تواند به آن مجلس مقدس راه پیدا کند.
نیست ممکن به فراغت نکشد همواری
بستر رشته هموار ز گوهر باشد
هوش مصنوعی: تسهیل و آرامش در زندگی ممکن نیست، مگر اینکه راهی هموار و صاف وجود داشته باشد که از چیزهای باارزش و گرانبها ساخته شده باشد.
دیده سیر به دست آر درین عرصه که دام
از تهی چشمی با خاک برابر باشد
هوش مصنوعی: در این دنیا، دقت کن که چشم تو با نگاه به زمین و خاک، می‌تواند به بهترین شکل درک کند و در واقع، اگر برای دیدن نگاه کنی، حتی از نگاه خالی نیز می‌توان بهره‌برداری کرد.
نیست چون شعله جواله قرارش صائب
شعله گر بستر و بالین سمندر باشد
هوش مصنوعی: هیچ چیزی مانند شعله جواله آرامش ندارد، حتی اگر بستر و تشک آن از پوست سمندر باشد.
