برگردان به زبان ساده
حواس کم خرد را نفس جاهل کار فرماید
سلاح بیجگر را خصم پردل کار فرماید
هوش مصنوعی: آدم‌های کم‌خرد و نادان، به راحتی تحت تأثیر دیگران قرار می‌گیرند و نمی‌توانند خودشان تصمیم بگیرند. همچنین، کسانی که شجاع و دلیر هستند، با قدرت و اراده خود به راحتی می‌توانند بر دشمنان فائق آیند.
به ور دست نتوان تیر کج را راست گرداندن
به حکمت نفس را پیوسته عاقل کار فرماید
هوش مصنوعی: انسان نمی‌تواند تیر کج را با دقت و به صورت درست بکند، اما با خرد و عقل، می‌تواند بر نفس خود تسلط یابد و آن را هدایت کند.
به جان آورد عذر نفس عقل کارفرما را
پشیمان می شود هر کس به کاهل کار فرماید
هوش مصنوعی: کسی که به واسطه کسالت و بی‌انگیزگی خود را از کار دور کند، در نهایت به دردسر و پشیمانی می‌افتد.
زموج بیقراری حرص آسودن نمی داند
زبان را در طلب پیوسته سایل کار فرماید
هوش مصنوعی: هیجان و بیقراری ناشی از حرص همیشه آرامش را از ما می‌گیرد و زبان ما را در جست و جوی خواسته‌هایمان به کار می‌افکند.
موش غافل زکار حق که تا گردیده ای غافل
به کار خود ترا دنیای باطل کار فرماید
هوش مصنوعی: موش بی‌خبر از کارهای درست، وقتی غافل شود، دنیای بی‌ارزش و بی‌فایده او را اداره خواهد کرد.
تلاش خاکساری می کنم در عشق، تا دیدم
که تیغ موج را دریا به ساحل کار فرماید
هوش مصنوعی: در عشق، به دنبال فروتنی و تلاش هستم، تا آنجا که متوجه شدم دریا با قدرت خود، امواج را به سواحل می‌آورد.
ندارد بر گرفتاران ترحم عشق سنگین دل
مسلمان را فرنگی با سلاسل کار فرماید
هوش مصنوعی: عشق به شدت بر دل‌های سنگین و گرفتار تأثیر می‌گذارد و دل‌های مسلمانان را با زنجیرها و فشارهای دنیای جدید تحت کنترل قرار می‌دهد.
به خون کردم دهان تیشه را چون کوهکن شیرین
به تلخی چندم آن شیرین شمایل کار فرماید؟
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی بیانگر حسرت و درد است. فردی که به کوهکن و تیشه اشاره می‌کند، به سختی و زحمت بسیار در کار خود اشاره دارد. او تلاش می‌کند تا به نتیجه‌ای شیرین دست یابد، اما در این مسیر با تلخی‌ها و مشکلاتی مواجه است. به نوعی می‌گوید که با وجود زحمات و تلاش‌هایش، تلخی‌هایی وجود دارند که بر شیرینی کارش سایه افکنده‌اند. در نهایت، سوالی را مطرح می‌کند که آیا واقعاً آن شیرینی و زیبایی که او به دنبالش است، به دست می‌آید یا نه.
حیات شمع شد کوتاه از اشک پشیمانی
چرا تیغ زبان را کس به محفل کار فرماید؟
هوش مصنوعی: زندگی شمع به خاطر اشک‌های پشیمانی کوتاه شده، چرا هیچ کس در جمع، زبانش را به انتقاد باز نمی‌کند؟
سبکسیری که دارد راه دوری در نظر صائب
مروت نیست مرکب را به منزل کار فرماید
هوش مصنوعی: سبک‌سری که در مسیر دوری دارد، از نظر صائب، نشان از جوانمردی نیست؛ زیرا او باید مرکب را به مقصد برساند.
