برگردان به زبان ساده
مرا نازک نهالی قصد جان ناتوان دارد
که تیغش جوهر از پیچ و خم موی میان دارد
هوش مصنوعی: عطر خوشبوی یک گل حساس و ظریف به گونه‌ای است که بر جان من تأثیر می‌گذارد. این گل به شدت جذاب و فریبنده است و زیبایی‌اش به حدی است که گویی از ریز و درشت موی زیبای یک معشوق ساخته شده است.
کدامین آتشین رخسار بزم افروز عالم شد؟
که خون زاهدان خشک، جوش ارغوان دارد
هوش مصنوعی: کدامین چهره‌ی درخشان، که سبب روشنایی جشن‌ها در جهان شد؟ که خون عابدان و زاهدان، به رنگ ارغوانی در آمده است.
نصیبی نیست غیر از درد و داغ عشق عاشق را
هما از سفره شاهان نظر بر استخوان دارد
هوش مصنوعی: عاشق تنها به درد و رنج عشق خود دچار است و از نعمت‌های زندگی مانند سفره‌ی پرنعمت شاهان، چیزی نصیبش نمی‌شود؛ او فقط می‌تواند به استخوان‌ها که نماد ضعف و فقر است، نگاه کند.
هجوم زیردستان نفس رعنا را کند کافر
زطوق قمریان زنار سرو بوستان دارد
هوش مصنوعی: نفس زیردستان به سرعت بر نعمت‌های زیبای زندگی حمله‌ور می‌شود و این باعث می‌شود که شخص سرسخت و ناپاک، خود را از زنجیره‌های دلبستگی‌ها آزاد کند، زیرا همچون درخت سرو در باغ، زیبایی و شکوهی دارد که او را از بندها رها می‌سازد.
از ان از تیغ خورشیدست هر دم تیزتر عاشق
که از سنگ ملامت هر قدم چندین فسان دارد
هوش مصنوعی: هر لحظه عشق، همچون تیغ خورشید، تیزتر می‌شود. عاشق برای هر قدمی که از سنگ ملامت برمی‌دارد، داستان‌های زیادی دارد.
نیندازد زقیمت خاکساری پاک طینت را
کجا گرد یتیمی آب گوهر را زیان دارد؟
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به ارزش والای انسان‌های بااخلاق و پاک‌نیت اشاره می‌کند. او می‌گوید که مقام و ارزش واقعی یک انسان با شخصیت و پاک‌طینت نباید به خاطر موانع و مشکلات از بین برود. حتی اگر شخصی در شرایط سختی مثل یتیمی قرار گیرد، این وضعیت نباید باعث کاهش ارزش و شخصیت او شود. به عبارت دیگر، انسانیت و بزرگی یک فرد به اوج خودش باقی می‌ماند و هیچ چیز نمی‌تواند آن را کم کند.
چه باشد یارب از درد طلب حال تهیدستان
در آن دریا که گوهر پیچ و تاب ریسمان دارد
هوش مصنوعی: ای کاش، پروردگار، از درد و رنج نیازمندان چه خبر داری در آن دریایی که مرواریدها در آن به طور ناهموار و در هم پیچیده‌اند.
از آن از جبهه خورشید دایم نور می بارد
که با آن منزلت پیوسته سر بر آستان دارد
هوش مصنوعی: نور خورشید همواره از جبهه‌اش می‌تابد، زیرا با همان مقام و منزلت، همیشه در درگاهش سر فرود می‌آورد.
ندارم از قماش حسن آگاهی، همین دانم
که چون رخسار یوسف آتشی این کاروان دارد
هوش مصنوعی: من اطلاعاتی درباره زیبایی‌های حسن ندارم، اما می‌دانم که چهره‌های زیبا مانند یوسف، در دل‌ها آتش می‌افکنند و این کاروان را به حرکت درمی‌آورند.
سلیمان مور را در دست خود جا داد چون خاتم
که می گوید بزرگان را سبکروحی زیان دارد؟
هوش مصنوعی: سلیمان مور را در دست خود گرفت و آن را مثل انگشتری نگه‌داشت. این عمل نشان می‌دهد که برخی بزرگان ممکن است به دلیل سبکروحی و بی‌اعتنایی به امور جدی دچار زیان شوند.
مشو ای لاله رخسار از دل مجروح ما غافل
که آتش را گلستان این کباب خونچکان دارد
هوش مصنوعی: ای لاله‌ی زیبا، مبادا از حال دل ما که زخم‌خورده است غافل شوی، زیرا این آتش و درد، همانند گلی است که در دل گلستان می‌سوزد.
سخن چون آب حیوان زنده می دارد سخنور را
پر طوطی زگویایی بهار بی خزان دارد
هوش مصنوعی: سخن مانند آب زنده و پرطراوت است و سخن‌گو مانند پرنده‌ای است که در بهاری همیشه سبز و پرنشاط به بیان سخن می‌پردازد.
برآ از پرده هستی اگر آسودگی خواهی
که طوفان حوادث بال و پر زین بادبان دارد
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی در آرامش باشی، باید از عالم مادی و مشکلات آن بیرون بیایی، زیرا طوفان حوادث همیشه بر زندگی تاثیر می‌گذارد و می‌تواند تو را به چالش بکشد.
زسختیهای راه کعبه مقصد چه می پرسی؟
که از دلهای سنگین بتان سنگ نشان دارد
هوش مصنوعی: از سختی‌های مسیر رسیدن به کعبه چه سوالی می‌کنی؟ زیرا دلهای سنگین بت‌ها نشانه‌ای از این سختی‌ها دارند.
چو افتادی به بحر عشق دست و پا مزن صائب
که از تسلیم، ساحل این محیط بیکران دارد
هوش مصنوعی: زمانی که در دریاچه عشق غرق می‌شوی، بی‌فایده تلاش نکن که به ساحل برگردی، چرا که تنها با تسلیم شدن می‌توانی به ساحل این دنیای بی‌پایان دست یابی.
