برگردان به زبان ساده
دل از گفتار ناسنجیده بی آرام می گردد
که شکر خواب، تلخ از مرغ بی هنگام می گردد
هوش مصنوعی: دل به خاطر گفتار غیرمحسوب و ناپخته ناآرام می‌شود، مانند اینکه شیرینی خواب به خاطر آواز زودهنگام پرنده‌ای تلخ می‌شود.
تلافی را مکافات عمل در آستین دارد
دهن گوینده را تلخ اول از دشنام می گردد
هوش مصنوعی: عملی که انجام می‌دهی، در انتها به خودت برمی‌گردد. اگر با زبان خود به دیگران بدی کنی، در ابتدا ممکن است احساس خوبی داشته باشی، اما در نهایت، خودت از این کار پشیمان خواهی شد.
ندارد نامداری حاصلی غیر از سیه رویی
عقیق از ساده لوحیها به گرد نام می گردد
هوش مصنوعی: کسی که به نام و نام‌آوری فکر کند، در نهایت به سرنوشت بدی دچار می‌شود. کسانی که ساده‌لوح هستند، تحت تأثیر ظاهر، به دنبال این نام و مقام می‌روند.
دوامی نیست رنگ آمیزی میهای لعلی را
نبیند زردرویی هر که خون آشام می گردد
هوش مصنوعی: دوام و ماندگاری در زیبایی و جذابیت رنگین‌کمان مانند میهای خوش‌رنگ وجود ندارد. هر کسی که به زیبایی‌های ظاهری وابسته شود و دچار حسادت یا طمع گردد، در واقع به زوال و نابودی دچار خواهد شد.
اگر خورشید تابان پخته می سازد ثمرها را
زروی آتشین چون آرزوها خام می گردد؟
هوش مصنوعی: اگر خورشید روشن میوه‌ها را به‌خوبی می‌پروراند، چرا آرزوها که از آن شعلۀ آتشین می‌جویند، همچنان ناپخته و خام می‌مانند؟
کند هر کس که در دولت فرامش دوستداران را
زدولت کام دل نادیده، دشمنکام می گردد
هوش مصنوعی: هر کسی که در قدرت و مقامش، به دوستانش خیانت کند و به خواسته‌های دلخواهش نرسد، در نهایت به دشمنی و بدبختی دچار می‌شود.
مروت نیست خندیدن به حال ما سیه روزان
زخط صبح بناگوش تو آخر شام می گردد
هوش مصنوعی: خندیدن به حال ما که روزگار سختی داریم، کار خوبی نیست. آخرین توانایی ما هم در میان تاریکی روز به شب کشیده می‌شود.
شود چون از شراب لاله گون گلگل رخ ساقی
پی تسخیر دل، گیرنده چون گلدام می گردد
هوش مصنوعی: وقتی رنگ سرخ شراب روی صورت ساقی نمایان می‌شود، دل را به تسخیر می‌آورد و به خاطر این زیبایی، مانند گل در بهار شکوفا می‌شود.
به حسن استماع از شکوه خالی می شود دلها
دل مینا تهی از گوش پهن جام می گردد
هوش مصنوعی: با شنیدن زیبایی‌ها، دلها از شکایت و ناله خالی می‌شوند. دل مینا نیز به مانند جامی است که از گوش‌های بزرگ خالی شده و آماده‌ی پذیرش شادی‌هاست.
مه تابان کجا مستور از ابر تنک گردد؟
نهان در جامه کی آن سروسیم اندام می گردد؟
هوش مصنوعی: مه درخشان چگونه می‌تواند زیر ابر نازکی پنهان شود؟ کی ممکن است که آن قد بلند و خوش‌اندام در پوشش پنهان گردد؟
زعاشق دار و گیر حسن سرکش می شود افزون
که بهر سرو، طوق قمریان گلدام می گردد
هوش مصنوعی: عشق به محبت و زیبایی می‌افزاید، چون برای زیبایی و خوشبوئی همچون طوق‌های گل، جذابیت و زیبایی بیشتری می‌آفریند.
مگر از التفات خاص تسخیرش کنی، ورنه
تسلی کی دل صائب به لطف عام می گردد؟
هوش مصنوعی: به جز این که با توجه و محبت خاصی او را تسخیر کنی، دل صائب هرگز با مهربانی و لطف عمومی تسلی نمی‌یابد.
