برگردان به زبان ساده
زدست تنگ بر بی برگ دنیا تنگ می گردد
به ره پیما زکفش تنگ صحرا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: وقتی انسان در دنیا به خاطر کمبودها و نداشتن امکانات دچار تنگدستی می‌شود، مسیر زندگی‌اش نیز دشوار و محدود می‌شود. همچنین، اگر کسی در سفر به مشکل بر بخورد و نتواند با راحتی پیش برود، این سختی‌ها باعث می‌شود که احساس رنج و ناکامی بیشتری کند.
زجان بگسل اگر آزاده ای، کز رشته مریم
جهان چون دیده سوزن به عیسی تنگ می گردد
هوش مصنوعی: اگر آزاد و مستقل هستی، از جان خود دل بکن، زیرا که ارتباط مریم (مادر عیسی) با آن جهانی که می‌شناسی، به اندازه‌ی نقطه‌ای کوچک در نظر عیسی محدود می‌شود.
زشورم رخنه ها چون کهکشان افتاد در گردون
که می پرزور چون افتاد مینا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: از هیجان و شور و شوق من، مانند کهکشان، نور و زیبایی به آسمان می‌تابد؛ وقتی که در مینا می‌ریزد، تنگ و محدود می‌شود.
برآر از قید عقل و هوش دل را، کز نگهبانان
به طفل شوخ میدان تماشا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: دل را از بند عقل و فهم آزاد کن، زیرا که در میدان تماشا، مراقبان باعث می‌شوند که کودک بازیگوش به تنگی بیفتد.
زکثرت نیست بر خاطر غباری سینه صافان را
زجوش عکس بر آیینه کی جا تنگ می گردد؟
هوش مصنوعی: از آنجا که صاف بودن سینه افراد راست گو و پاک دل، به دلیل کثرت افکار و مشغله‌ها، تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد، تصویر آن‌ها در آیینه‌ی حیات هرگز تنگ و محدود نمی‌شود.
زشوق قطع راه عشق اگر برخود چنین بالد
به نقش پای من دامان صحرا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: از شوقی که به خاطر قطع راه عشق به وجود آمده، اگر چنین احساساتی به خودم برگردانم، اثر آن به اندازه‌ای است که دامن صحرا برای پای من تنگ می‌شود.
وطن زندان شود بر هر که گردد در هنر کامل
که بر گوهر چو غلطان گشت دریا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: برای هر کسی که در هنر به کمال برسد، وطن به نوعی زندان خواهد شد. زیرا وقتی او به ارزش‌های بی‌نظیر خود دست پیدا کند، مانند این است که دریا با یک دانه الماس کوچک تنگ و محدود می‌شود.
به ریزش هر که عادت کرد در میخانه همت
به افشردن گلویش کی چو مینا تنگ می گردد؟
هوش مصنوعی: هر کسی که به نوشیدن مشروبات عادت کرده باشد، وقتی در میخانه قرار می‌گیرد، چگونه می‌تواند آن را به سختی در گلویش نگه دارد؟ آیا او مانند مینا که به مرور زمان تنگ می‌شود، نخواهد بود؟
جهان در دیده کوتاه بینان وسعتی دارد
به مقدار بصیرت ملک دنیا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: جهان در نظر افرادی که نگرش محدودی دارند، به اندازه دیدگاه آن‌ها کوچک می‌شود و در عوض، افرادی که بینش وسیع‌تری دارند، می‌توانند وسعت و زیبایی‌های بیشتری از دنیا را ببینند.
تلاش صدر در بیرون در بگذار و خوش بنشین
که بر بالانشینان بیشتر جا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: سعی و کوشش در به دست آوردن مقام‌های بالا را کنار بگذار و با آرامش زندگی کن، چون کسانی که در مقام‌های بالا هستند، فضای کمتری برای راحتی دارند.
چه سازد تنگنای شهر صائب با جنون من؟
که بر دیوانه من کوه و صحرا تنگ می گردد
هوش مصنوعی: تنگی و محدودیت‌های شهر برای جنون من چه اهمیتی دارد؟ چون احساساتی که در من وجود دارد، حتی کوه و صحرا را نیز برایم کوچک و تنگ می‌کند.
