برگردان به زبان ساده
بغیر از خامه کز بیطاقتی گرد سخن گردد
کجا گرد سر پروانه شمع انجمن گردد؟
هوش مصنوعی: جز قلمی که از بی‌تابی صحبت می‌کند، کجا می‌توان به گرد شمعی که پروانه‌ها به دورش می‌چرخند، اشاره کرد؟
مرا نظاره رخسار او مهر خموشی شد
چه حرف است این که از آیینه طوطی خوش سخن گردد؟
هوش مصنوعی: نظر کردن به چهره او باعث شده که زبانم بند بیاید و نتوانم صحبت کنم. این چه سخنی است که از آینه، طوطی را خوش زبان نشان می‌دهد؟
نه از خط سبز شد پشت لب آن شیرین تکلم را
که از دلبستگیها حرف گرد آن دهن گردد
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف سخن گفتن معشوق می‌پردازد که با زیبایی و شیرینی خاصی همراه است. شاعر اشاره می‌کند که نه تنها به خاطر رنگ سبز خطی خاص، بلکه به خاطر تاثیر عشق و محبت، کلام او جذاب و دلنشین است و می‌تواند هر شنونده‌ای را تحت تأثیر قرار دهد. در واقع، او به قدرت کلام و احساسات در بیان عشق اشاره دارد.
تماشای خرام او جنون می آورد، ترسم
که طوق قمریان زنجیر بر سر و چمن گردد
هوش مصنوعی: دیدن زیبايي‌های قدم زدن او باعث دیوانگی می‌شود؛ می‌ترسم که به این خاطر، زنجیری به دور گردنم بیفتد و زیبایی چمن به زنجیر درآید.
چه کم می گردد از دریای بی پایان حسن او؟
اگر لب تشنه ای سراب ازان چاه ذقن گردد
هوش مصنوعی: اگر از دریای بی‌پایان زیبایی او چیزی کم شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا اگر کسی تشنه باشد، سرابی از آن چاه کم‌عمق می‌تواند او را سیراب کند؟
به شیرین کاری من نیست مجنونی درین کشور
که هر جا خردسالی هست در دنبال من گردد
هوش مصنوعی: من کار خاصی نکرده‌ام که در این سرزمین مجنون باشد، اما در هر جا که بچه‌ای هست، همیشه از من پیروی می‌کند.
کند معشوق عاشق را چو سوز عشق کامل شد
که چون پروانه در گیرد چراغ انجمن گردد
هوش مصنوعی: معشوق عاشق را می‌سوزاند، همان‌طور که سوز عشق او کامل می‌شود. در این حالت، عاشق مانند پروانه‌ای می‌شود که به دور مشعل جمعیت می‌چرخد و خود را به آتش می‌زند.
شفق خورشید تابان را کند از صبح مستغنی
شهید عشق هیهات است محتاج کفن گردد
هوش مصنوعی: خورشید درخشان عشق، صبح را به وجود می‌آورد و نیازی به آن ندارد، اما این عشق هرگز نمی‌تواند به کفن و مرگ نیاز پیدا کند.
وطن زندان شود بر هر که گردد در هنر کامل
که خون چون مشک شد آواره از ناف ختن گردد
هوش مصنوعی: هر کس که در هنر به کمال برسد، وطنش برای او به مانند زندانی می‌شود؛ چرا که مانند خون، که به خاطر بوی خوشش از سرزمینش دور می‌افتد، او نیز از زادگاهش دور می‌شود.
بشو از عیش شیرین دست، تا گردد دلت روشن
که موم از شهد چون شد دور، شمع انجمن گردد
هوش مصنوعی: اگر از لذت‌های شیرین دست بکشی، دل‌ات روشن‌تر خواهد شد، زیرا وقتی موم از شهد فاصله می‌گیرد، مانند شمعی در جمع می‌درخشد.
کنار حسرت خمیازه من وسعتی دارد
که مه بر آسمان در هاله آغوش من گردد
هوش مصنوعی: در کنار حسرتی که به دل دارم، فضایی وجود دارد که به اندازه‌ای وسیع است که می‌تواند مه در آسمان در آغوش من بپیچد.
زغربت نیست بر خاطر غمی رنگین خیالان را
عقیق نامور را کی به دل یاد یمن گردد؟
هوش مصنوعی: در غربت هیچ غمی در خاطر ندارم، اما آیا سنگ‌های قیمتی خیال‌پردازان، در دل به یاد یمن خواهد افتاد؟
مکن سر در سر سنگین دلان از سادگی صائب
که آخر بیستون سنگ مزار کوهکن گردد
هوش مصنوعی: نگذار دل سنگینت از سادگی صائب دلتنگ شود، زیرا در نهایت، این سادگی به سنگ مزار کوهکن تبدیل خواهد شد.
