برگردان به زبان ساده
از سرم چون شمع آخر سوز پنهان سر کشید
ز آنچه دامن می کشیدم از گریبان سر کشید
هوش مصنوعی: وقتی که در آخرین لحظات عمرم مانند شمع به تدریج غیرمستقیم می‌سوزم، چیزهایی که به آنها وابسته بودم و در دامنم جمع کرده بودم، از من جدا می‌شوند و بیرون می‌آیند.
می شود روشنتر از آبی که افشاند زچشم
هر که را چون شمع آتش از گریبان سر کشید
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که روشنایی و روشنی می‌تواند از چشمی که اشک می‌ریزد، به وجود آید. چشمی که با اشک‌هایش همچون شمعی که شعله‌ور است، دردی و احساسات عمیقی را ابراز می‌کند. در واقع، این احساسات می‌توانند به اندازه یک شمع روشنایی‌بخش و واضح باشند.
سرو نتوانست چون قمری درین بستانسرا
با کمال سرکشی از طوق فرمان سر کشید
هوش مصنوعی: سرو زیبایی که در این باغ رشد کرده، نتوانسته مانند قمری با تمام وجود از محدودیت‌هایش تجاوز کند و از دستورات پیروی نکند.
کیست گردون تا نباشد تابع فرمان عشق؟
چون تواند مشت خاشاکی زطوفان سر کشید؟
هوش مصنوعی: چه کسی می‌تواند بگوید که آسمان (گردون) بدون پیروی از دستورات عشق وجود دارد؟ چگونه ممکن است که یک تکه خاشاک در برابر طوفان ایستادگی کند؟
سایه طوبی شمارد آفتاب حشر را
شعله عشق تو هر کس را که از جان سرکشید
هوش مصنوعی: در روز قیامت، آفتاب به مانند سایه درخت طوبی خواهد بود و عشق تو مانند شعله‌ای است که هر کسی را که از جان خود بگذرد، در بر می‌گیرد.
می رسد حاصل به قدر سنگ اینجا نخل را
وای بر دیوانه ای کز سنگ طفلان سر کشید
هوش مصنوعی: به زودي به دستاوردی می‌رسیم که اندازه‌ی یک سنگ ارزش دارد؛ وای بر کسی که از سنگ‌های کوچک بچه‌ها به اشتباه به نتیجه‌گیری برسد.
اهل غفلت را رهایی از زندان خاک
پای خواب آلود نتواند ز دامان سر کشید
هوش مصنوعی: افراد غافل نمی‌توانند از زندان دنیای خاکی و خواب‌آلود خود رها شوند و به آزادی دست یابند.
موج زنجیر گرفتاری کمند دولت است
شد عزیز آن کس که چون یوسف به زندان سر کشید
هوش مصنوعی: موج زنجیرهای گرفتارکننده، نماد قدرت و ثروت است. کسی که مثل یوسف، با صبر و نیکویی حتی در شرایط سخت زندان، به سر می‌برد، به عزت و جایگاهی ارجمند دست می‌یابد.
خط به اندک فرصتی تسخیر لعل یار کرد
زود بالد سبزه ای کز آب حیوان سر کشید
هوش مصنوعی: به محض اینکه فرصتی کم به دست آمد، عشق و محبت یار را به دست آورد. مانند سبزه‌ای که به سرعت از آب نیرو می‌گیرد و رشد می‌کند.
از ملامت در حریم کعبه شد خونش هدر
راه پیمایی که از خار مغیلان سر کشید
هوش مصنوعی: در حریم مقدس کعبه، فردی به خاطر انتقادها و سرزنش‌ها دچار مشکل شد و خونش بر زمین ریخته شد، همان‌طور که کسی که از مسیر سخت و پرخاران عبور می‌کند، با زحمت و مشقت به هدفش می‌رسد.
داد در ایام خامی میوه خود را به باد
نخل پرباری که از دیوار بستان سر کشید
هوش مصنوعی: در روزگاری که هنوز تجربه کافی نداشتم، حاصل و ثمره خود را به بادی سپردم که از درختی تنومند و پربار که از دیوار باغ سر برآورده بود، وزید.
نیست صائب حسن را از پاکدامانان گزیر
از گریبان صبح را خورشید تابان سر کشید
هوش مصنوعی: حسن و زیبایی از افرادی که پاکدامن هستند دور نمی‌شود؛ چون مانند خورشید که صبح را با روشنایی خود به رخ می‌کشد، به وضوح نمایان می‌شود.
