برگردان به زبان ساده
هر که در زنجیر آن مشکین سلاسل ماند ماند
عقده ای کز پیچ و تاب زلف در دل ماندماند
هوش مصنوعی: هر کسی که در قید و بند آن زلف‌های سیاه و پرپیچ و تاب بماند، به درد و حسرتی گرفتار می‌شود که با وجود این زنجیرها، همچنان در دل او باقی می‌ماند.
پا کشیدن مشکل است از خاک دامنگیر عشق
هر که را چون سرو اینجا پای در گل ماندماند
هوش مصنوعی: دور ماندن از مشکلات و دردهای عشق دشوار است، چرا که افرادی که مانند سرو راست و استوار هستند، در اینجا در عشق غرق شده و با مشکلات آن دست و پنجه نرم می‌کنند.
ناقص است آن کس که از فیض جنون کامل نشد
در چنین فصل بهاری هر که عاقل ماندماند
هوش مصنوعی: کسی که در این فصل زیبا و پرشکوه، از شور و حال بی‌نظیر عشق بهره‌مند نشده باشد، ناقص است. هر کس که در عقل و فهم باقی مانده، در واقع از این جنون خوشایند و لطیف دور مانده است.
سیل هیهات است تا دریا کند جایی مقام
یک قدم هر کس که از همراهی دل ماندماند
هوش مصنوعی: سیل، غیر از دریا نمی‌تواند جایی را بسازد. هر کس که از همراهی و دوستی دلش را جدا کند، حتی یک قدم هم نمی‌توان پیشرفت کرد.
چشم قربانی نگرداند ورق تا روز حشر
دیده هر کس که در دنبال قاتل ماندماند
هوش مصنوعی: چشم قربانی هیچ وقت به برگزارش برنمی‌گردد تا روز قیامت. هر کسی که در جستجوی قاتل خود باشد، همچنان در این حالت باقی می‌ماند.
می برد عشق از زمین بر آسمان ارواح را
زین دلیل آسمانی هر که غافل ماندماند
هوش مصنوعی: عشق انسان‌ها را از دنیای مادی به دنیای معنوی می‌برد و به همین خاطر کسانی که از این عشق غافل باشند، از نعمت‌های آسمانی محروم می‌مانند.
تشنه آغوش دریا را تن آسانی بلاست
چون صدف هر کس که در دامان ساحل ماندماند
هوش مصنوعی: کسی که در ساحل مانده و جرأت ورود به دریا را ندارد، در حقیقت زندگی‌اش بی‌معنی و پر از درد است. او مانند صدفی است که در خشکی مانده و از آب و زندگی دور است. این بی‌عملی و ترس از ورود به دریا، به او آسیب می‌زند و تشنگی او به آرامش دریا را بیشتر می‌کند.
نیست ممکن نقش پا را از زمین برخاستن
هر گرانجانی که در دنبال محمل ماندماند
هوش مصنوعی: امکان ندارد که اثر پا از زمین برود، هر کسی که در پی مرکب و بار سنگینی بماند.
می شود هر دم عجبتر نقش روزافزون حسن
هر که را از حیرت اینجا دست بر دل ماندماند
هوش مصنوعی: هر روز زیبایی‌های تازه‌تری از عشق به نمایش درمی‌آید و من از شگفتی این همه زیبایی، در اینجا مانده‌ام و نمی‌دانم چگونه دل خود را با این شگفتی هم‌راستا کنم.
فرصتی تا هست بیرون آی از زندان جسم
در بهاران تخم بیدردی که در گل ماندماند
هوش مصنوعی: تا زمانی که فرصت داری، از بند جسم خود خارج شو و در بهار، بذر بیدردی را که در دل گل مانده، بکار.
بی سرانجامی است خضر راه بی پایان عشق
هر که در فکر سر و سامان منزل ماندماند
هوش مصنوعی: خضر، نماد هدایت و راهنمایی در عشق، به معنای بی‌پایانی و عدم نتیجه‌گیری در این راه است. اگر کسی در فکر رسیدن به نتیجه و نظم در عشق باشد، در واقع در جستجوی چیزی است که هرگز به آن نخواهد رسید.
هر دلی کز بیم آشتهای بی زنهار عشق
چون سپند خام در بیرون محفل ماندماند
هوش مصنوعی: هر دلی که از ترس عشق به طور ناگهانی و بی‌اجازه به عشق وارد می‌شود، مانند چوبی نرم و خام است که در خارج از جمع و محفل می‌ماند.
راه پیمایی نگردد جمع با آسودگی
هر که را دامن ته دیوار منزل ماندماند
هوش مصنوعی: در پیاده‌روی، هیچ‌کس نمی‌تواند با آرامش حرکت کند، زیرا من در کنار دیوار خانه‌ام باقی مانده‌ام.
برنمی گردد به گلشن شبنم از آغوش مهر
هر که صائب محو آن شیرین شمایل ماندماند
هوش مصنوعی: هر کسی که به زیبایی و دلربایی معشوق دلبسته شده، دیگر به جایی جز آغوش محبت و شیرینی آن معشوق بازنمی‌گردد.
