برگردان به زبان ساده
تیرگی از مد احسان جان روشن می کشد
رشته میل آتشین در چشم سوزن می کشد
هوش مصنوعی: در اینجا بیان شده که خُلق نیک و مهربانی می‌تواند مانند نور، جان افراد را روشن کند و همچنین اشتیاق و علاقه‌ای همچون شعله آتش، در دل‌ها به وجود آورد که به دقت و ظرافت، مانند سوزن قابل توجه است.
نیست خرمن را وجود برگ کاهی پیش حرص
قانع از هر دانه جو، ناز خرمن می کشد
هوش مصنوعی: وجود کاه در خرمن، چیزی نیست در مقابل مقدار زیادی دانه جو. اما او که در حرص و طمع خود قانع است، از هر دانه جو نیز لذت می‌برد و آن را ارزشمند می‌داند. در حقیقت، این فرد حتی با وجود کمبود، می‌تواند از چیزهای کوچک و ساده بهره‌مند شود.
بس که دارد وحشت از زخم زبان ناصحان
از دهان شیر، مجنون ناز مأمن می کشد
هوش مصنوعی: مجنون از شدت ترس و وحشتی که از حرف‌های ناصحان دارد، به گوشه‌ای آرام می‌رود و پناه می‌گیرد، حتی اگر آن مکان به اندازه‌ای باشد که خود شیر هم به آن نزدیک نشود.
می کند سنگین دلان را نرم آه عجز من
خشک مغزیهای من از ریگ روغن می کشد
هوش مصنوعی: دل‌های سنگین و سخت را با آه و ناله‌ی من نرم می‌کند، اما من که از احساسات خالی هستم، نمی‌توانم از چیزهای بی‌اهمیت مثل ریگ، روغن استخراج کنم.
با تو سرکش برنمی آیم، وگرنه شوق من
آتش سوزان زسنگ و آب از آهن می کشد
هوش مصنوعی: من نمی‌توانم بر تو غلبه کنم، اما شوق من به اندازه‌ای قوی است که حتی می‌تواند از سختی‌ها مانند سنگ و آب یا آهن عبور کند و شعله‌ور شود.
می فتد در اوج عزت طشتش از بام زوال
بر زمین چون آفتاب آن کس که دامن می کشد
هوش مصنوعی: آدمی که در اوج قدرت و اعتبار خود به سر می‌برد، در صورت خیانت و نافرمانی، به سرعت از بالا به پایین سقوط می‌کند؛ مانند اینکه آفتاب از آسمان به زمین می‌افتد.
دیده ای کز سرمه توحید روشن گشته است
از سر هر خار، ناز نخل ایمن می کشد
هوش مصنوعی: چشمی که به واسطه‌ی توحید و ایمان روشن شده است، از هر خار و زخم باید پرهیز کند و همچون نخل دوست‌داشتنی و بی‌خطر زندگی کند.
زیر شمشیرست صائب جایش از گردنکشی
از خط فرمان سبک مغزی که گردن می کشد
هوش مصنوعی: صائب در این بیت به وضعیتی اشاره دارد که زیر خطر و تهدید قرار دارد و به خاطر نافرمانی و خودسری یک فرد بی‌مغز در شرایط سختی قرار گرفته است.
