برگردان به زبان ساده
ناله نی بند بندم را زهم بیگانه کرد
این صفیر آتشین جان مرا پروانه کرد
هوش مصنوعی: ناله نی، من را از هم جدا کرد و به خاطر این صدای آتشین، جانم را مانند پروانه‌ای درآورد.
تا قیامت جوهر تیغ زبانها می شود
عشق چون فرهاد و مجنون هر که را افسانه کرد
هوش مصنوعی: عشق مانند داستان‌های فرهاد و مجنون، تا ابد دلیری و قدرت کلام را به نمایش می‌گذارد و همیشه بر دل‌ها تأثیر می‌گذارد.
پیش آن لبها که نی در ناخن شکر شکست
بهر جوی شیر نتوان گریه طفلانه کرد
هوش مصنوعی: در برابر لب‌هایی که مثل شکر شیرین‌اند و صدای خوشی دارند، نمی‌توان از لحن نوزادی گریه کرد و خواستار شیر شد.
عشق تا برد از سرم بیرون غرور عقل را
جبهه ام را سنگ صندل سای هر بتخانه کرد
هوش مصنوعی: عشق مرا از عقل و خرد دور کرد و تمام غرورم را از بین برد، به طوری که مانند سنگی در محل عبادت فکر و اندیشه‌ام قرار گرفت.
تا زخواب ناز مژگان تو قامت راست کرد
سینه آیینه را زخم نمایان شانه کرد
هوش مصنوعی: چشم‌های خواب‌آلود و ناز تو باعث شد تا قامت من راست شود و سینه‌ام مانند آینه زخمی نمایانگر شود.
هر که دنبال من آید مست گردد در دو گام
نقش پارا مستی رفتار من پیمانه کرد
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال من بیاید، در مدت کوتاهی تحت تأثیر رفتار و جنب و جوش من احساس سرخوشی و شادابی می‌کند.
نیست آسان زیر کوه درد قد افراشتن
چون کمان در سینه من ناوک او خانه کرد
هوش مصنوعی: تحمل درد و رنج به شدت سخت و دشوار است. در دل من مانند تیر درون کمان، احساس او جا گرفته و نمی‌توانم آن را فراموش کنم.
هر که را بر خاک بنشانی به خاکت می کشد
شمع آخر تکیه بر خاکستر پروانه کرد
هوش مصنوعی: هر کسی را که بر زمین بنشانی، در نهایت به خاک بازمی‌گردد. این که شمع آخر بر خاکستر پروانه تکیه می‌کند، نشان می‌دهد که حتی در پایان زندگی و مرگ، یاد و خاطره عشق و زیبایی باقی می‌ماند.
روی گرم عشق دل را کرد صائب بی ادب
میهمان را این چنین گستاخ صاحبخانه کرد
هوش مصنوعی: عشق با لطافت و محبت خود، دل صائب را بی‌ادب کرده و او را به جسارت وامی‌دارد، به گونه‌ای که میهمان را این‌چنین جسور و بی‌توجه به صاحبخانه می‌کند.
می تواند دست زد در دامن منزل چو راه
هر که صائب چون خیال خود سفر در خانه کرد
هوش مصنوعی: می‌توان به راحتی وارد خانه شد، مانند کسی که در خیال خود سفر می‌کند و به راحتی به دنیای خود می‌رود، همان‌طور که صائب در شعرش به این موضوع اشاره کرده است.
