برگردان به زبان ساده
تن بر دل خوش مشرب ما خانه تنگی است
بر گوهر شهوار، صدف کام نهنگی است
هوش مصنوعی: این شعر به بیان تضاد بین دنیای جسمی و معنوی می‌پردازد. شاعر اشاره می‌کند که بدنه فیزیکی و مادی انسان برای دل و روحی که به دنبال لذت‌ها و زیبایی‌های عمیق‌تر است، کم است و فضای کافی را فراهم نمی‌کند. همچنین به تصویر پیچیده‌ای از صدف و مروارید می‌پردازد که نشان‌دهنده‌ی تلاش برای دست یافتن به خواسته‌ها و آروزی عمیق‌تر است. به طور کلی، شعر احساس ناامیدی و محدودیت را نسبت به زندگی مادی و جستجوی لذت‌های واقعی و عمیق‌تر به تصویر می‌کشد.
در چشم تو گر خوش بود این سقف زراندود
در دیده سودازدگان دامن سنگی است
هوش مصنوعی: اگر در چشمان تو این سقف طلایی زیباست، برای کسانی که گرفتار حسرت هستند، آن فقط دامن سنگینی است.
طوطی که ز شیرین سخنان است، ز وحشت
بر چهره آیینه ما پرده زنگی است
هوش مصنوعی: طوطی که با سخنان دلنشینش ما را شاد می‌کند، بر اثر ترس و وحشت، چهره‌ای تیره و تار پیدا کرده است.
هر مسلک دیگر که کند عقل دلالت
جز دامن صحرای جنون کوچه تنگی است
هوش مصنوعی: هر راه و روش دیگری که عقل به سمت آن هدایت کند، جز آنکه به دامن بیابان جنون برود، محدود و تنگ است.
از سنگدلانی که درین شهر و دیارند
هر کوچه به دیوانه ما شهر فرنگی است
هوش مصنوعی: در این شهر و دیار، افرادی بی‌احساس و سرددل وجود دارند، به طوری که هر کوچه و خیابان برای دیوانه ما مانند یک نمایشگاه بزرگ و عجیب است.
هر حلقه چشمی که در او مردمیی نیست
در دیده صاحب نظران داغ پلنگی است
هوش مصنوعی: هر چشمی که در آن انسانی وجود ندارد، به نظر اهل نظر، نشانه‌ای از نقص و کمبود است.
با گوشه نشینان به ادب باش که صوفی
چون پا نهد از چله برون، تیر خدنگی است
هوش مصنوعی: با افرادی که در کنار نشسته‌اند، با احترام و ادب رفتار کن؛ زیرا عارف وقتی از دوره عبادت و تزکیه‌اش خارج می‌شود، مانند تیر بلندی است که رها شده و به سرعت حرکت می‌کند.
صحرای عدم ساده ازین پست و بلندست
در ملک وجودست اگر صلحی و جنگی است
هوش مصنوعی: بیابان عدم، با تمام فراز و نشیب‌هایش، در سرزمین وجود به چشم می‌خورد و اگر در این دنیا صلحی یا جنگی باشد، همان جاست.
حیرت زدگان بیخبر از منزل و راهند
در قافله ما نه شتابی نه درنگی است
هوش مصنوعی: افراد شگفت‌زده و ناآگاه از مقصد و مسیر، در گروه ما قرار دارند و ما نه عجله‌ای داریم و نه توقفی.
هر چند که بر چشم تو شوخی است مسلم
پیش دل رم کرده ما آهوی لنگی است
هوش مصنوعی: با وجود اینکه شوخی و بازیگوشی چشمان تو مسلم و واضح به نظر می‌رسد، دل ما که در عشق تو گرفتار است، مانند آهویی است که زخمی و ناتوان شده است.
این نغمه ز هر پرده کند جامه مبدل
در هر گلی این آب سبکروح به رنگی است
هوش مصنوعی: این melodie از هر جایی به شکلی متفاوت در می‌آید و مانند آب سبکی است که در هر گلی به رنگ جدیدی جلوه‌گر می‌شود.
صائب گل آن است که هموار نگشتی
در راه سلوک تو اگر خاری و سنگی است
هوش مصنوعی: اگر در مسیر سلوک و پیشرفت، با موانع و مشکلاتی همچون خاری و سنگی مواجه می‌شوی، همچنان باید تلاش کنی و به راهت ادامه دهی؛ زیرا در این مسیر، زیبایی و شکوفایی واقعی به دست می‌آید.
