برگردان به زبان ساده
واعظ نه ترا پایه گفتار بلندست
آواز تو از گنبد دستار بلندست
هوش مصنوعی: واعظ، تو در سخن گفتن مقام بالایی نداری، صدایت از بالای گنبد نشان می‌دهد که فقط به خاطر کلاه بلندت توجه جلب می‌کنی.
در کعبه ز اسرار حقیقت خبری نیست
این زمزمه از خانه خمار بلندست
هوش مصنوعی: در کعبه، خبری از اسرار حقیقت وجود ندارد و این صدا و نغمه، از مکانی مست و پر از شور و حال می‌آید.
مژگان تو از خواب گران است نظربند
ورنه همه جا شعله دیدار بلندست
هوش مصنوعی: چشمان زیبای تو مانند خواب عمیق است که کسی را به خود مشغول کرده، وگرنه در هر سو، نور محبت و شوق دیدار تو نیز درخشان و زیاد است.
یک شعله شوخ است که در سیر مقامات
گاه از شجر طور و گه از دار بلندست
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف یک شعله سرزنده و پر انرژی می‌پردازد که در مراحل مختلف رشد و تحول خود، گاهی از درخت مقدس طور و گاهی از درختان بلند به آرامی می‌گذرد. این شعله به نوعی نمایشگر حرکت و تغییر در مسیر زندگی است که در لحظاتی خاص از مکان‌های متفاوت عبور می‌کند و زیبایی‌های آن را نمایان می‌سازد.
از بی هنران شعله ادارک مجویید
این طایفه را طره دستار بلندست
هوش مصنوعی: از افرادی که هنری ندارند، انتظار درک و فهم نداشته باشید. این گروه فقط ظاهری شیک و زرق و برق دار دارند.
تن چیست که با خاک برابر نتوان کرد؟
از کوتهی ماست که دیوار بلندست
هوش مصنوعی: تن چگونه می‌تواند با خاک برابر شود؟ این امر ناشی از ناتوانی ماست که باعث بلند شدن دیوار شده است.
کوته بود از دامن عریانی مجنون
هر چند که دست ستم خار بلندست
هوش مصنوعی: مجنون هرچند در عالم سرگردانی و درد، از دامن عریانی خود، کمتر تازه‌دمی می‌بیند، اما سختی‌ها و ظلم‌ها همچنان او را می‌آزارد.
غافل کند از کوتهی عمر شکایت
شب در نظر مردم بیدار بلندست
هوش مصنوعی: وقتی مردم شب را روایت می‌کنند، گویی از کوتاهی عمر خود غافل می‌شوند و برداشت آن‌ها در این لحظه، بسیار بلند و عمیق است.
هر چند زمین گیر بود دانه امید
دست کرم ابر گهربار بلندست
هوش مصنوعی: با وجود اینکه دانه امید ممکن است در شرایط سخت و ناتوان به نظر برسد، اما رحمت و بخشش پروردگار به اندازه‌ای است که می‌تواند آن را به اوج برساند.
صائب ز بلند اختری همت والاست
گر زان که ترا پایه گفتار بلندست
هوش مصنوعی: صائب به خاطر عزم و اراده‌ی بلندش از جایگاه رفیعی برخوردار است، حتی اگر تو هم در سخن گفتن رتبه‌ی بلندی داشته باشی.
