برگردان به زبان ساده
تا هست اثر ز عاشق شیدا تمام نیست
ناگشته موج محو به دریا تمام نیست
هوش مصنوعی: هرگاه نشانه‌ای از عشق یک دلداده وجود داشته باشد، نمی‌توان به پایان رسیدن آن عشق امیدوار بود. همچنان که دریا هرگز به‌طور کامل خالی از موج نمی‌شود، عشق نیز هرگز به‌طور کامل محو نخواهد شد.
تا در سرست باد تعین حباب را
پیوسته است اگر چه به دریا تمام نیست
هوش مصنوعی: تا زمانی که حباب در سر باد وجود دارد، به شکل و حالت خود ادامه می‌دهد، هرچند که در عمق دریا به طور کامل نیست و نمی‌خواهد در آنجا بماند.
چون شبنم گداخته در نور آفتاب
هر کس نگشته محو تماشا تمام نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که در نور آفتاب مانند شبنم ذوب نشده است و نمی‌تواند زیبایی‌ها را به طور کامل ببیند، نمی‌تواند از تماشای آن لذت ببرد.
تا همچو سوزن است به دنبال چشم تو
آویختن به دامن عیسی تمام نیست
هوش مصنوعی: این بیت به معنای آن است که همچنان که سوزن به دنبال نیروی جاذبه می‌افتد، من نیز در پی نگاه تو هستم و نمی‌توانم از آن دور شوم. به نوعی، عشق و وابستگی به تو به قدری عمیق است که هیچ چیز دیگری نمی‌تواند آن را پوشش دهد و من همیشه در پی تو خواهم بود.
باشد به قدر سنگ نشان جستجوی نام
با کوه قاف عزلت عنقا تمام نیست
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که به دنبال نامی بگردی، به اندازه سنگی که بر روی کوه قاف است، این جستجو هرگز تمام نمی‌شود و در گوشه‌نشینی و عزلت همچنان ادامه دارد.
ناکرده پای سعی چو پرگار آهنین
گشتن به گرد نقطه سودا تمام نیست
هوش مصنوعی: وقتی تلاش و کوشش بدون هدف و مقصد باشد، مانند دایره‌ای که فقط دور یک نقطه می‌چرخد، هیچ پیشرفتی حاصل نمی‌شود.
گر از گذشتگی گذری می شوی تمام
ورنه گذشتن از سر دنیا تمام نیست
هوش مصنوعی: اگر از گذشته عبور کنی، همه چیز را پشت سر گذاشته‌ای، اما اگر فقط از دنیای مادی بگذری، هنوز به تمام معنا عبور نکرده‌ای.
تا صفحه نانوشته بود فرد باطل است
بی خط سبز چهره زیبا تمام نیست
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندگی هنوز داستانی نوشته نشده است، ارزش فردی که نشانه‌ای از زیبایی و صداقت دارد، کامل نیست.
تا در پی سحاب بود چشمش از حباب
لاف کرم ز گوهر دریا تمام نیست
هوش مصنوعی: چشمش به دنبال ابرهاست و به‌خاطر یک حباب از زیبایی و ارزش دریای عمیق غافل است.
همت طلب ز گوشه نشینان که سلطنت
بی استعانت از در دلها تمام نیست
هوش مصنوعی: از اهل دل و کسانی که در کنج نشینی به سر می‌برند، طلب یاری کن، زیرا که سلطنت و قدرت واقعی بدون کمک و حمایت از دلها هرگز کامل نخواهد بود.
گردد به شاهدان معانی سخن تمام
لاف سخن به دعوی تنها تمام نیست
هوش مصنوعی: سخنان زیبا و معانی عمیق تنها در حضور شاهدان و مخاطبان واقعی معنا پیدا می‌کنند و در حقیقت، تنها ادعا و گفتن سخن کافی نیست.
عرض کمال، شاهد نقص بصیرت است
اظهار نقص هر که کند ناتمام نیست
هوش مصنوعی: افرادی که به کمال و بی‌نقص بودن خود می‌بالند، در واقع نشان‌دهنده ضعف بینش خود هستند، زیرا هر کسی که به نقص‌های خودش اعتراف کند، نمی‌تواند به‌طور کامل ناقص باشد.
تا می کند تمیز ز هم نقد و قلب را
صائب عیار دیده بینا تمام نیست
هوش مصنوعی: در اینجا به این موضوع اشاره شده است که برای تشخیص درست و دقیق میان چیزها، به یک بینش عمیق و درست نیاز داریم. فقط داشتن ظواهر کافی نیست و باید درک عمیق‌تری از واقعیت‌ها داشته باشیم تا بتوانیم تفاوت‌های واقعی را تشخیص دهیم.
