برگردان به زبان ساده
غرور حسن به خط از دماغ یار نرفت
ز ترکتاز خزان زین چمن بهار نرفت
هوش مصنوعی: غرور زیبایی و خوش‌قد و قامتی که به خاطر خط و نقش چهره محبوب من است، هیچ‌گاه از بین نرفت. حتی با وجود این که پاییز با شدت بر این باغ حمله‌ور شد، زیبایی بهار همچنان حفظ شده است.
اگر چه کرد قیامت نسیم نومیدی
امید من ز سر راه انتظار نرفت
هوش مصنوعی: اگرچه نسیم نومیدی هیاهو به پا کرده و مانند قیامت به نظر می‌رسد، اما امید من هرگز از مسیر انتظارش حرکت نکرده است.
ز خون فاخته دیوار بوستان غلطید
ز جای خویشتن آن سرو پایدار نرفت
هوش مصنوعی: از خون فاخته، دیوار باغ به لرزه درآمد و آن سرو استوار از جایش حرکت نکرد.
ز ترکتاز خزان باخت رنگ هستی را
گلی که در قدم باد نوبهار نرفت
هوش مصنوعی: با هجوم خزانی، رنگ و زیبایی زندگی از دست می‌رود، ولی گلی که در مسیر باد بهاری قرار دارد، از بین نمی‌رود.
خوش است وصل که بی پرده جلوه گر گردد
به بوی پیرهن از چشم ما غبار نرفت
هوش مصنوعی: دیدار و وصالی که بدون حجاب و پرده باشد، بسیار دلپذیر است. بوی خوش پیرهن کسی باعث می‌شود که از چشمان ما غبار و کدورت‌ها زدوده شود و همه چیز روشن و واضح گردد.
ز خاکمال اجل داد جان به صد خواری
به زیر تیغ تو هر کس به اختیار نرفت
هوش مصنوعی: انسان‌ها در برابر سرنوشت و ناپایداری زندگی با زحمت و کمبود، جان خود را از دست می‌دهند، اما هیچ‌کس بدون اختیار خود به زیر تیغ و مرگ نمی‌رود.
فریب جلوه ساحل مخور چه نوسفران
که هیچ کشتی ازین بحر بر کنار نرفت
هوش مصنوعی: به زیبایی‌های ظاهری بی توجه باش، زیرا هیچ کشتی‌ای نتوانسته است از این دریا به ساحل برسد.
کدام شاخ گل آم پیاده در بستان؟
که آخر از دم سرد خزان سوار نرفت
هوش مصنوعی: کدام گل در باغ رشد کرده است که بالاخره از سرما و سوز پاییز نجات نیافته و به سرنوشت می‌پردازد؟
رسیده ای به لب گور، کجروی بگذار
نگشته راست، به سوراخ هیچ مار نرفت
هوش مصنوعی: به پایان زندگی نزدیک شده‌ای، پس اجازه بده که از اشتباهات خود دست بکشی. در این مسیر، هیچ‌کس به خوبی به دست نیامده و به دنبال راهی صحیح نبوده است.
اگر چه باد خزان رفت پاک گلشن را
ز آشیانه ما بوی نوبهار نرفت
هوش مصنوعی: با وجود اینکه باد خزان، باغ را از ما دور کرد، اما بوی خوش نوبهار از آنجا نرفته است.
به یک دو هفته گل از شاخ اعتبار افتاد
خوشا کسی که به دنبال اعتبار نرفت
هوش مصنوعی: به مدت یک یا دو هفته، زیبایی و اعتبار کسی به زودی از بین می‌رود. خوشا به حال کسی که به دنبال حفظ اعتبار نبوده و به آن وابسته است.
به فکرهای پریشان گذشت ایامش
کسی که همچو تو صائب به فکر یار نرفت
هوش مصنوعی: کسی که مانند تو به یاد یارش نیست، در روزهای پرمشغله و پریشان، زمانش را گذرانده است.
