برگردان به زبان ساده
اگر نه عاشقی این چهره خزانی چیست؟
اگر نه ماتمی این بخت آسمانی چیست؟
هوش مصنوعی: اگر عشق نیست، این چهره‌ای که افسرده و غمگین است، چه معنایی دارد؟ و اگر غم و اندوهی وجود ندارد، این سرنوشت زیبای آسمانی چه فایده‌ای دارد؟
چو گردباد به رقص است ذره ذره خاک
تو نیز سنگ نشان نیستی، گرانی چیست؟
هوش مصنوعی: به هنگامی که گردباد در حال رقصیدن است، ذرات خاک تو را به مراتب جابجا می‌کند و نشان از سنگینی و سکون ندارد. پس این سنگینی و بار معنایی چه دلیلی دارد؟
زبان شمع به صد آب و تاب می گوید
که جز فسردگی انجام زندگانی چیست؟
هوش مصنوعی: شمع با جذبه و زیبایی خاصی می‌گوید که زندگی جز پژمردگی و سردی نتیجه‌ای ندارد.
اگر ز آینه روی او نظر یابم
به طوطیان بچشانم شکرفشانی چیست
هوش مصنوعی: اگر که بتوانم زیبایی او را در آینه ببینم، می‌توانم آن را به طوطی‌ها نشان دهم تا شیرینی آن را بچشند.
کمان لاف اگر زه کنم به ابرویش
به ماه نو بنمایم که شخ کمانی چیست
هوش مصنوعی: اگر به ابروی او کمادی بزنم، مانند ماه نو نشان می‌دهم که قوس و کمان چه شکلی دارد.
اگر سحاب ز من آستین فشان گذرد
به دامنش بشمارم که درفشانی چیست
هوش مصنوعی: اگر ابر از کنار من با شتاب رد شود، به حاشیه‌اش نگاه می‌کنم و می‌پرسم که زیبایی واقعی چیست.
چو شمع کشته زبان آوران خموش شوند
اگر بلند بگویم که بی زبانی چیست
هوش مصنوعی: زمانی که سخنرانان ماهر و پرگو خاموش می‌شوند، مانند شمعی که خاموش می‌شود، اگر من به طور واضح بگویم که بی‌زبانی و سکوت چه معنایی دارد.
دل رمیده ما را به چشم خود مسپار
سیاه مست چه داند نگاهبانی چیست
هوش مصنوعی: دل آسیب‌دیده و غمگین ما را به چشمان خود نسپار، چون آن عاشق سرمست نمی‌داند چگونه از آن مراقبت کند.
ز حیرت تو شود آب زندگانی خشک
تو چون خرام کنی آب زندگانی چیست
هوش مصنوعی: وقتی شگفتی تو باعث می‌شود که زندگی و نشاط برایت کم‌رنگ شود، مثل این است که هر وقت پا بگذاری و راه بروی، زندگی‌ات از بین برود. در اینجا سوالی مطرح می‌شود که زندگی واقعی چیست؟
زبان چو برگ خزان دیده است در چمنم
به این دماغ چه دانم که گل فشانی چیست
هوش مصنوعی: زبان مثل برگ‌های خزان، حالتی پژمرده دارد و در این میان، من از بوی خوش گل‌ها و زیبایی آن‌ها چیزی نمی‌دانم.
فغان که غنچه مشکل گشای دل صائب
نیافت چاشنی خنده نهانی چیست
هوش مصنوعی: آه، که غنچه‌ای که می‌توانست مشکلات دل را حل کند، به راحتی پیدا نشد. نمی‌دانم دلیل این خنده‌ی پنهانی چیست.
