برگردان به زبان ساده
ز باده حالت فرزانه می توان دانست
حریف را به دو پیمانه می توان دانست
هوش مصنوعی: از حال و هوای کسی که مشغول نوشیدن شراب است می‌توان فهمید که او چقدر عاقل یا خردمند است و با صرف دو پیمانه، می‌توان به شخصیت او پی برد.
فروغ حسن درین انجمن نمی ماند
ز بیقراری پروانه می توان دانست
هوش مصنوعی: زیبایی و نور عشق در این جمع نمی‌پاید و از بی‌تابی پروانه می‌توان فهمید که چرا این‌گونه است.
خراب حالی من ترجمان عشق بس است
که زور سیل ز ویرانه می توان دانست
هوش مصنوعی: حال خراب من به اندازه‌ای نشان‌دهنده عشق است که می‌توان شدت ویرانی را از نیروی سیل فهمید.
بلند همتی ساقیان میکده را
ز طاق ابروی مردانه می توان دانست
هوش مصنوعی: ساقیان میکده که با همت و تلاش خود در خدمت خوش‌گذران هستند، می‌توانند به دلیل اتحاد و استقامت‌یشان، قدرت و زیبایی را که در ابروی مردانه نمایان است، به نمایش بگذارند.
عیار چهره چون آفتاب ساقی را
ز جوش سینه میخانه می توان دانست
هوش مصنوعی: اگر چهره‌ی ساقی همچون خورشید درخشان باشد، می‌توان از شور و حال قلبی‌هایی که در دل میخانه وجود دارد، به ویژگی‌های او پی برد.
حضور گوشه نشینان کنج عزلت را
ز بستن در کاشانه می توان دانست
هوش مصنوعی: حضور افرادی که در گوشه‌ای دور از جمع زندگی می‌کنند، ناشی از این است که درب خانه‌هایشان را بسته‌اند و این نشان می‌دهد که خودشان به انتخاب خودشان، دوری از اجتماع را برگزیده‌اند.
زبان شکوه بود حاصل برومندی
ز خوشه بستن هر دانه می توان دانست
هوش مصنوعی: سخن گفتن نشان‌دهنده‌ی رشد و بالندگی است و از طریق موادی که به خوشه‌ها متصل می‌شوند، می‌توان به عمق وجود هر فرد پی برد.
اگر تو چشم توانی ز هر دو عالم بست
ره برون شد ازین خانه می توان دانست
هوش مصنوعی: اگر تو توانایی داشته باشی که از همه چیز چشم بپوشی و خود را از این دنیای مادی جدا کنی، می‌توانی متوجه شوی که چگونه می‌توان از این زندان رها شد.
ز برگریز پر و بال شوق می ریزد
بهار شورش دیوانه می توان دانست
هوش مصنوعی: بهار با شور و شوقی که دارد، همچون پر و بالی که از درختان می‌ریزد، نشانگر هیجانی دیوانه‌وار است.
رسیده اند ز پرسش به کعبه راهروان
به جستجو ره میخانه می توان دانست
هوش مصنوعی: مسافران در جستجوی پاسخ‌های خود به کعبه رسیده‌اند، و می‌توان فهمید که مسیر میخانه نیز در این سفر قرار دارد.
تمام شد سخن و حرف زلف او برجاست
درازی شب از افسانه می توان دانست
هوش مصنوعی: سخن به پایان رسیده و زیبایی زلف او همچنان باقی است. می‌توان از طول شب فهمید که این همه، تنها یک داستان است.
قماش حسن گلوسوز شمع را صائب
ز جانفشانی پروانه می توان دانست
هوش مصنوعی: قماش نرم و لطیف زیبایی که شمع را می‌پوشاند، به اندازه‌ای به فداکاری پروانه در برابر شمع ارتباط دارد.
