برگردان به زبان ساده
ز خط غبار بر آن لعل آتشین ننشست
ز برق حسن، سیاهی بر این نگین ننشست
هوش مصنوعی: از خط غبار روی آن لعل آتشین هیچ نشانه‌ای نمانده است و از زیبایی آن، سیاهی بر این نگین اثر نکرده است.
به گرد راه تو بیباک، چشم بد مرساد!
که همچو گرد یتیمی به هر جبین ننشست
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از یک حس سلحشوری و شجاعت در برابر نگاه‌های ویرانگر صحبت می‌کند. او می‌گوید که در مسیر تو، هیچ چیز نمی‌تواند به تو آسیب برساند و تو به اندازه‌ی گردی که یتیمی را به رسمیت نمی‌شناسد، در برابر ناملایمات مستحکم و مقاوم خواهی بود. به این ترتیب، شاعر بر عدم تأثیرپذیری و مقاومتی که در وجود فرد است، تأکید می‌کند.
به محفل تو کسی داد بیقراری داد
که تا نسوخت چو پروانه، بر زمین ننشست
هوش مصنوعی: در محفل تو کسی به شدت مشتاق و بیقراری کرد که مانند پروانه‌ای که به دور آتش می‌گردد، تا زمانی که نسوزد بر زمین ننشست.
ز ترکتاز قیامت نکرد قامت راست
به هیچ سینه غبار غم این چنین ننشست
هوش مصنوعی: به خاطر دلهره و اضطراب قیامت، هیچ‌کس نتوانسته به‌درستی ایستادگی کند و غم در دل‌ها نشسته است به‌گونه‌ای که هیچ‌کس نمی‌تواند آن را از خود دور کند.
چه نقش دید ندانم دل رمیده من؟
که یک نفس به نگین خانه، این نگین ننشست
هوش مصنوعی: دل بی‌قرار من نمی‌داند چه تصویری را می‌بیند، زیرا حتی یک لحظه هم این گوهر در خانه‌اش آرام نمی‌گیرد.
حدیث کوه غم عاشقان نسیم صباست
ترا که قطره شبنم به یاسمین ننشست
هوش مصنوعی: داستان غم و اندوه عاشقان، بسان نسیمی ملایم و دل‌انگیز است. برای تو، این احساس مانند شبنمی است که بر گل یاسمن نمی‌نشیند و از زیبایی و لطافت آن بی‌بهره می‌ماند.
نماند بوته خاری جهان امکان را
که بر امید تو صیاد در کمین ننشست
هوش مصنوعی: بوته خاری در دنیای ممکنات باقی نمانده است، چرا که صیاد به امید تو در انتظار نیست.
چنین که سنگ ملامت نشست بر سر من
به تاج پادشهان گوهر این چنین ننشست
هوش مصنوعی: زمانی که سنگ ملامت و سرزنش بر سر من فرود آمد، دیگر هیچ تاجی از گوهر و جواهر بر سر پادشاهان نمی‌تواند چنین شایسته و با ارزش باشد.
قدم ز غمکده اختیار بیرون نه
که در بهشت رضا هیچ کس غمین ننشست
هوش مصنوعی: از محل غم و اندوه خود بیرون نرو، زیرا در بهشت رضا هیچ‌کس غمگین نیست.
به نوشخند قناعت کجا شوی خرسند؟
ترا که حرص به صد خانه انگبین ننشست
هوش مصنوعی: آیا با یک لبخند رضایت می‌کنی؟ تو که طمع به داشتن صد خانه عسل داری!
چو زلف و خط کس ازان روی کامیاب نشد
به دور حسن تو نقش کسی چنین ننشست
هوش مصنوعی: هیچ کس در زیبایی و جذابیت تو به اندازه خط و زلف کسی به موفقیت نرسید و هیچ کس نتوانسته در این دایره زیبا اثری چنین بیافریند.
دلم به حلقه زلف تو تا نظر انداخت
دگر به هیچ نگین خانه، این نگین ننشست
هوش مصنوعی: وقتی که به زلف‌های تو نگاه کردم، دلم دیگر هیچ جواهری را نمی‌خواهد، زیرا جواهر وجود تو برایم از همه چیز با ارزش‌تر است.
همین نه روز من از خط سیاه شد صائب
که نقش یار هم از خط عنبرین ننشست
هوش مصنوعی: این روزها در زندگی من، حال و روز خوبی ندارم و همه چیز به صورت تار و سیاه به نظر می‌رسد. در عین حال، یاد و خاطره محبوبم نیز همچنان در ذهنم نمی‌رود و نمی‌تواند از یادم برود.
