برگردان به زبان ساده
بلای مردم آزاده، لاف یکتایی است
اگر به سرو شکستی رسد ز رعنایی است
هوش مصنوعی: مصیبت برای انسان‌های آزاد، به خاطر خودستایی و نشان دادن برتری است. اگر به زیبایی یک سرو آسیب برسد، آن هم به خاطر زیبا بودنش است.
ازان زمان که مرا عشق برگرفت از خاک
چو گردباد مدارم به دشت پیمایی است
هوش مصنوعی: از آن زمان که عشق مرا به سمت خود کشید، مانند گردبادی نمی‌توانم در دشت‌ها به آرامی بگردم.
ز آسیای فلک آب را که می بندد؟
ز سیر و دور نماند سری که سودایی است
هوش مصنوعی: کیست که بتواند در برابر چرخش و تغییرات زمان ایستادگی کند؟ هیچ کسی نمی‌تواند از آرزوها و خواسته‌های خود دست بکشد.
غبار وحشت من گرچه لامکان سیرست
هنوز در دل من آرزوی تنهایی است
هوش مصنوعی: با اینکه حالتی از ترس و اضطراب در وجود من وجود دارد که بی‌نهایت و فراتر از تصور است، اما هنوز در درون من آرزوی تنها بودن و دوری از دیگران احساس می‌شود.
دل رمیده گل از روزگار می چیند
نشاط روی زمین از غزال صحرایی است
هوش مصنوعی: دل آزرده و خسته از سختی‌های زندگی، زیبایی و شادابی دنیای اطرافش را از شجاعت و آزادگی موجوداتی چون غزال صحرا دریافت می‌کند.
به نور عشق مگر چشم دل گشاده شود
وگرنه دیده ظاهر، حجاب بینایی است
هوش مصنوعی: فقط با عشق است که می‌توانیم حقیقت را ببینیم، و اگر این عشق نباشد، چشم ظاهر فقط مانع درک واقعیات است.
به زور عجز توان گوشمال گردون داد
که پشت سر تو سرپنجه توانایی است
هوش مصنوعی: با وجود ناتوانی، نمی‌توان به آسمان فرمان داد، چون در پس تو نیرویی وجود دارد که می‌تواند همه چیز را تحت کنترل درآورد.
نظر به شاخ بلندست مرغ وحشی را
تلاش دار کند هر سری که سودایی است
هوش مصنوعی: پرنده وحشی به خاطر صعود به شاخه بلند، تلاش می‌کند و هر سر که آرزویی دارد، باید کوشش کند.
اگرچه صبح قیامت دمید ازان خط سبز
همان دو چشم تو مشغول باده پیمایی است
هوش مصنوعی: با وجود اینکه صبح قیامت فرارسیده و نشانه‌های آن آشکار شده، چشمان تو همچنان در حال نوشیدن شراب هستند و غرق در لذت و شادی‌اند.
به دور حسن تو فرمان قتل عاشق شد
وگرنه خط، رقم رخصت تماشایی است
هوش مصنوعی: اگرچه زیبایی تو باعث شده که حکم قتل بر عاشق صادر شود، اما در واقع، خودِ آن زیبایی می‌تواند مجوزی برای تماشا و محظوظ شدن باشد.
ترا به وعده تقاضا که می تواند کرد؟
عنان سیل سبکرو به دست خودرایی است
هوش مصنوعی: شما چطور می‌توانید از کسی درخواست کنید که آن وعده را به شما بدهد؟ او مانند سیل خروشان است که نمی‌توان آن را به راحتی کنترل کرد.
رخ لطیف ترا بی نقاب نتوان دید
تو چون به پرده روی صرفه تماشایی است
هوش مصنوعی: چهره زیبای تو را نمی‌توان بدون پوشش دید، چرا که مثل نمایشی است که تنها با پرده می‌توان به تماشا نشست.
نظر به قامت او، رایتی است خوابیده
اگرچه سرو گلستان علم به رعنایی است
هوش مصنوعی: وقتی به قامت او نگاه می‌کنم، احساس می‌کنم که اگرچه درخت سرو در گلستان علم زیبا و رعنایی دارد، اما او خود مانند پرچمی خوابیده است.
به کنه راز خموشی کجا رسی صائب؟
که همچو خامه، مدارت به صفحه آرایی است
هوش مصنوعی: به عمق راز سکوت که نمی‌توانی دست پیدا کنی، زیرا همچون قلمی است که فقط برای زیباتر نوشتن و درست کردن صفحات به کار می‌رود.
