برگردان به زبان ساده
حذر کنید ز چشمی که آسمان گون است
که همچو سبزه شمشیر تشنه خون است
هوش مصنوعی: مراقب چشمی باشید که مانند آسمان است، زیرا این چشم به زیبایی سبزه، اما همچون شمشیری تشنه برای خون می‌باشد.
ز گریه ای که به دامان دشت مجنون ریخت
هنوز داغ لاله کشتی خون است
هوش مصنوعی: از گریه‌ای که بر دامن دشت مجنون جاری شد، هنوز اثر درد و رنج در گل‌های لاله به‌جا مانده است.
دل رمیده من گرد کاروان غزال
جنون دوری من گردباد هامون است
هوش مصنوعی: دل بی‌تاب من مانند کاروانی از غزل‌های دیوانگی، در دوری‌ام مانند گردبادی در هامون می‌چرخد.
ز مرگ، صولت دیوانگان نگردد کم
که چشم شیر چراغ مزار مجنون است
هوش مصنوعی: از مرگ، قدرت و هیبت دیوانگان کم نمی‌شود، چون چشم شیر، روشنی بخش مقبره مجنون است.
ز شکر، جرأت اهل هوس فزون گردد
زبان شکوه عشاق نعل وارون است
هوش مصنوعی: شیرینی باعث می‌شود که دل‌باختگان احساس شجاعت بیشتری کنند و دل‌های عاشقان همیشه در حال ناله و گله‌گزاری هستند.
گرفته اند بر او همچو طوق فاخته تنگ
به جرم این که درین باغ سرو موزون است
هوش مصنوعی: او را به طرز سخت و محکمی محاصره کرده‌اند، مانند حلقه‌ای که دور گردن یک کبوتر گذاشته می‌شود. دلیل این کار هم این است که در این باغ، او به زیبایی و هارمونی در قد و قامتش شناخته شده است.
نشانه تنگ کند بر خدنگ میدان را
دلی که نیست هوایی همیشه محزون است
هوش مصنوعی: دل‌هایی که از عشق و شوق تهی‌اند، همیشه غمگین و افسرده‌اند و از دیدگاه آن‌ها، دنیا مانند نشانه‌ای تنگ و کوچک است.
به عشق حسن چو پیوست آرمیده شود
که خوابگاه غزالان کنار مجنون است
هوش مصنوعی: وقتی عشق حسن به انسان پیوند می‌خورد، آرامش و راحتی او را فرا می‌گیرد، گویی که محل استراحت غزال‌ها کنار مجنون است.
تو ز انتظار هما استخوان خود بگداز
که در خرابه ما جغد نیز میمون است
هوش مصنوعی: برای رسیدن به اهداف خود، باید از خودگذشتگی کنی و سختی‌هایی را تحمل کنی. حتی در شرایط ناگواری که دیگران دچار یأس و ناامیدی شده‌اند، تو همواره باید امید داشته باشی و تلاش کنی.
کسی که سر به گریبان خم کشد صائب
سرآمد همه آفاق چون فلاطون است
هوش مصنوعی: کسی که سرش را به سمتی خم کند و در اندیشه خود غرق شود، به حقیقت تمام دنیا و آفاق را درک کرده و به دانشی همانند فلسفه‌ی فلاطون دست پیدا کرده است.
