برگردان به زبان ساده
صحن گلزار ز گل کاسه پر خون شده است
لب جو از شفق گل لب میگون شده است
هوش مصنوعی: در باغ گل، گل‌ها به حدی شکفته‌اند که گویی کاسه‌ای از خون را پر کرده‌اند و لب‌های جویبار به رنگ قرمز صبحگاه تبدیل شده‌اند.
ابر چون بال پریزاد به هم پیوسته است
خاک تخت جم و گل تاج فریدون شده است
هوش مصنوعی: ابرها مانند بالی از یک پرنده به هم متصل شده‌اند و زمین هم به زیبایی تخت جمشید و گل‌های تاج فریدون جلوه‌گری می‌کند.
شده مضراب گل از نغمه رنگین گلگون
از رگ ابر هوا سینه قارون شده است
هوش مصنوعی: صدای دل‌نواز گل با رنگ زیبایش، از رگ ابر نغمه‌سرایی می‌کند و حالا آسمان به شکلی فراخ و پهناور، همچون سینه‌ی قارون، پرشکوه و بزرگ شده است.
بوستان از گل و ریحان رخ و زلف لیلی
دشت از لاله ستان سینه مجنون شده است
هوش مصنوعی: باغ پر از گل و عطر ریحان است و چهره و موهای لیلی، دشت را به زیبایی لاله‌ها آراسته. سینه مجنون نیز پر از عشق و شور و‌اندوه شده است.
می کند جلوه فانوس، سیه خیمه دشت
لاله از بس که فروزنده به هامون شده است
هوش مصنوعی: فانوس درخشانی به جلوه آمده و سیاهی چادر دشت لاله را روشن کرده است، زیرا نور آن به شدت بر هامون تابیده است.
بحر اخضر شده از سبزه شاداب چمن
گل ز شبنم صدف گوهر مکنون شده است
هوش مصنوعی: دریا به خاطر سبزی و شادابی چمن رنگ و بوی تازه‌ای یافته و گل‌ها به خاطر شبنم درخشان و قیمتی مانند گوهر شده‌اند.
بس که پیوسته ز اطراف رگ ابر به هم
گرد رخسار گلستان خط شبگون شده است
هوش مصنوعی: به خاطر بارش مداوم باران، به دور چهره گلستان سایه‌ای شبیه به شب و ظلمت افتاده است.
چهره لاله عذاران شده ویرانه ز گل
جغد چون خال فریبنده و موزون شده است
هوش مصنوعی: چهره گل‌های سرخ همچون لاله در حالتی دگرگون و ویران است و زیبایی آن مانند خال‌های فریبنده و دلنشین جغد، موزون و جذاب به نظر می‌رسد.
جلوه سنبل سیراب جنون می آرد
بید ازین سلسله سودایی و مجنون شده است
هوش مصنوعی: جلوه‌ی سنبل عشق و شوری را به وجود می‌آورد و بید از همین ماجرا در میان دیوانگی و شیدایی گرفتار شده است.
خار دیوار به سرپنجه مرجان ماند
چمن از لاله و گل بس که شفق گون شده است
هوش مصنوعی: خارهای دیوار مانند سرپنجه‌ای از مرجان شده‌اند و چمن به خاطر لاله و گل، به شدت رنگی و شفقی به نظر رسیده است.
بس که از جوش گل و لاله گلستان شده تنگ
دهن رخنه دیوار پر از خون شده است
هوش مصنوعی: به خاطر شدت زیبایی و شادابی گل‌ها و لاله‌ها در گلستان، دیوارها به شدت تحت فشار قرار گرفته‌اند و سیر و حالی از خون به خود گرفته‌اند.
هر زمان صورتی از غیب چمن می گیرد
لاله و گل، صدف خامه بیچون شده است
هوش مصنوعی: هر زمانی که زیبایی و جلوه‌ای از عالم غیب به زمین می‌آید، لاله و گل به شکوفایی و زیبایی می‌رسند. در این میان، صدف به عنوان نماد نرم و بی‌خیال، همچنان پایدار و بی‌اجرا باقی مانده است.
دیده از نقش به نقاش نمی پردازد
حسن خط پرده مستوری مضمون شده است
هوش مصنوعی: چشم به تصویر نمی‌افتد بلکه به هنرمند نگاه می‌کند، زیبایی خطی که مضمون را در پس‌پرده پنهان کرده است.
کمی از حکمت اشراق دارد می ناب
خم مکرر طرف بحث فلاطون شده است
هوش مصنوعی: این بیت به تأمل و بررسی عمیق در فلسفه و حکمت اشاره دارد. در آن، شعری از لذت و عمیق بودن افکار فیلسوفان، به ویژه افکار افلاطون، بیان می‌شود. اشاره‌ی به "خمر ناب" می‌تواند به اندیشه‌های خالص و بی‌نقص اشاره کند که از دل تفکرات حکیمان به دست آمده و در این بحث به صورت مکرر مطرح شده است. به طور کلی، این بیت به نوعی بروز افکار عمیق و پرارزش فلسفی اشاره می‌کند که در مباحثات مختلف مورد توجه قرار می‌گیرند.
گشته سر حلقه صاحب نظران همچو حباب
کاسه هر که درین میکده وارون شده است
هوش مصنوعی: در این میکده، هر کسی که به نوعی به قضاوت و نظر رسانده شده، مانند حبابی است که در دور و بر سر حلقه صاحب‌نظران قرار گرفته است. این نشان می‌دهد که وضعیت او ناپایدار و زودگذر است.
می دهد یادی ازان چهره گلگون گلزار
چه عجب صائب اگر واله و مفتون شده است
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به زیبایی و جذابیت چهره‌ای اشاره دارد که در میان گل‌های زیبا قرار دارد. شاعر به شگفتی خود از اینکه چگونه این چهره می‌تواند کسی را به شدت مجذوب و عاشق خود کند، پرداخته است. به بیان دیگر، این زیبایی می‌تواند دل هر بیننده‌ای را تسخیر کند و نشان‌دهنده‌ی قدرت عشق و احساسات عمیق است.
