برگردان به زبان ساده
عمر من در سایه آن قامت دلجو گذشت
از چنان حیرت فرا سروی چسان این جو گذشت؟
هوش مصنوعی: عمر من در کنار آن شخصیت دوست‌داشتنی سپری شد. در چنین حیرت و شگفتی چگونه این زندگی گذشت؟
محمل لیلی سبکسیرست، ورنه بارها
چشم مجنون در دویدن از رم آهو گذشت
هوش مصنوعی: محمل لیلی سبک و بی‌وزن است، در غیر این صورت مجنون بارها در تعقیب آهو از دیدن او گذر نمی‌کرد.
همچنان بیگانه از دین است چشم کافرش
گرچه عمش جمله در محراب آن ابرو گذشت
هوش مصنوعی: چشم کافر همچنان از دین بیگانه است، هرچند که او در میان مؤمنان و در حال عبادت باشد.
زهره شیران شود از دیدن همچشم آب
یارب از نظاره لیلی چه بر آهو گذشت
هوش مصنوعی: از دیدن زیبایی لیلی، دل شیران می‌لرزد و زهره آنها سست می‌شود. یارب، چه بر آهو گذشته که در برابر این زیبایی چنین تحت تاثیر قرار گرفته است.
از نگه می شد غبارآلود آب گوهرش
از غبار خط چه یارب بر عقیق او گذشت
هوش مصنوعی: چشمانش مانند آبی رقیق و غبارآلود است و غبار خطی که بر آن نشسته، چه بر او تاثیر گذاشته است.
بر بیاض عارض او از غبار خط نرفت
آنچه بر روز من از زلف سیاه او گذشت
هوش مصنوعی: با وجود اینکه غبار و گرد و غبار بر چهره او نشسته، هنوز زیبایی‌اش را تحت‌الشعاع قرار نداده است. من نیز در طول روز آنچه از زلف سیاه او بر من گذشته، فراموش نکرده‌ام.
از سیاهی ره برون بی خضر بردن مشکل است
سرمه خونها خورد تا زان نرگس جادو گذشت
هوش مصنوعی: برای عبور از تاریکی و مشکلات، مانند آن است که به سرمه‌ای از خون نیاز داریم تا بتوانیم از افسون چشم‌های جادوگری نرگس عبور کنیم.
بر دم صد تیغ عریان پا نهادن مشکل است
تند نتواند نگاه از چین آن ابرو گذشت
هوش مصنوعی: قدم گذاشتن بر روی تیغ‌های برهنه کار سختی است؛ انسان تند نمی‌تواند نگاهش را از زیبایی آن ابرو که مانند چین و شکن است، دور کند.
دیده روشن نمی ماند درین بستانسرا
دید تا خورشید را شبنم ز رنگ و بو گذشت
هوش مصنوعی: چشم روشن نمی‌ماند در این باغ، چرا که وقتی شبنم رنگ و بوی خورشید را دید، از بین رفت.
دست از آب زندگی نتوان به خاک تیره شست
وای بر آن کس که بهر نان ز آب رو گذشت
هوش مصنوعی: انسان نمی‌تواند از آب حیات دست بکشد و آن را به خاک تاریک بسپارد. افسوس بر کسی که به خاطر تأمین نیازهای اولیه‌اش، از آن آب زندگی گذر کند.
ترک خودبینی نمی آید ز هر ناشسته روی
سرو نتوانست با آزادگی زین جو گذشت
هوش مصنوعی: خودپسندی و خودخواهی از دل افراد ناپاک و ناآراسته نمی‌تراود. کسی که مانند درخت سرو زیبا و آزاد است، نمی‌تواند به سادگی از این چشمه‌سار غفلت کند.
در دل او ره ندارد، ورنه صائب بارها
تیر آه من ز سنگ از قوت بازو گذشت
هوش مصنوعی: دل او جایی برای احساسات ندارد، وگرنه بارها تیر اندوه من از سنگ هم قوی‌تر بوده و به هدف می‌رسید.
