برگردان به زبان ساده
درگذر زین خاکدان، گرد سپاهی بیش نیست
برشکن افلاک را، طرف کلاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: از این دنیای فانی بگذرخواه، زیرا اینجا چیزی جز گرد و غبار نبوده و ارزش چندانی ندارد. برای درهم شکستن مرزهای آسمان، تنها یک کلاه کافی است، پس به عظمت و قدرت‌های بزرگ هم نپرداز.
تشنه چشم افتاده است آیینه اسکندری
ورنه آب زندگانی دل سیاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: آیینه اسکندر تشنه است و نگاهش به آب زندگی دوخته شده، ولی بدون آن آب، دل سیاهی بیشتر نیست.
رهنوردان طریق کعبه مقصود را
سایه دیوار امکان خوابگاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: گام‌زنانی که در راه رسیدن به کعبه معبود حرکت می‌کنند، تنها سایه دیوار دنیا را دارند که بیشتر از این، جایگاهی برای استراحت نیست.
گر ز کوه قاف باشد گفتگو سنجیده تر
پیش تمکین خموشی برگ کاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: اگر حرفی از قله کوه قاف به میان آید، سنجیده‌تر است که در برابر آن سکوت کنی؛ زیرا این سکوت از یک برگ کاهی هم کم‌ارزش‌تر نیست.
گوشه دل از عمارت کرد مستغنی مرا
مطلب صیاد از عالم، پناهی بیش نیست
هوش مصنوعی: دل من از وابستگی به دنیا و زرق و برق‌های آن بی‌نیاز شده است. به من بگو که صیاد به دنبال چه چیزی است؛ در واقع، من تنها به یک پناهگه نیاز دارم.
در دل روشن سراسر می رود یاد بهشت
چشمه خورشید را زرین گیاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: در دل روشن، همواره یاد بهشت وجود دارد و چشمه خورشید چیزی جز گیاهی طلایی نیست.
ما به داغ لاله صلح از لاله رویان کرده ایم
از جهان منظور ما چشم سیاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: ما به خاطر زیبایی و صلحی که در گل لاله می‌بینیم، از زیبایی‌های آن لذت می‌بریم و برای ما در این دنیا چیزی جز زیبایی چشمان سیاه معشوق اهمیتی ندارد.
طی نمی گردد به شبگیر حیات جاودان
گرچه زلف او به ظاهر کوچه راهی بیش نیست
هوش مصنوعی: زندگی ابدی را نمی‌توان با گذر از لحظات شبانه‌ای کوتاه به دست آورد، هرچند که به نظر می‌رسد زیبایی و جذابیت او تنها در کوچه‌ای ساده و عادی خلاصه شده باشد.
در غریبی می نماید خویش را حسن غریب
قسمت یوسف ز کنعان قعر چاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: در زمان غریبی، زیبایی خود را به نمایش می‌گذارد، اما این زیبایی، همانند یوسف است که از کنعان دور افتاده و در عمق چاهی بیش نیست.
چون قلم هر چند دست از ماست، بر لوح وجود
حاصل ما از تردد مد آهی بیش نیست
هوش مصنوعی: هرچند قلم در دست ماست و ما فکر می‌کنیم که آن‌چه نوشته می‌شود به خود ما تعلق دارد، اما در واقع آن‌چه که در جهان خلق می‌شود تنها نتایج تجربه‌ها و احساسات گذرای ماست و بیشتر از یک یادآوری و نشانه از وجود ما نیست.
با هزاران چشم روشن، چرخ نشناسد مرا
بهره مجمر ز عنبر دود آهی بیش نیست
هوش مصنوعی: با وجود هزاران چشم پر از امید و روشنی که به من می‌نگرند، زندگی و زمان مرا نشناخته‌اند و تنها دود اندکی از عطر و خوشبویی در این دنیا باقی مانده است.
حاصل پرواز ما چون چشم ازین چرخ خسیس
با همه روشن روانی برگ کاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: پرواز ما در این دنیا، با وجود تمام زیبایی‌ها و روشنایی‌هایی که می‌توانیم ببینیم، در نهایت چیزی جز برگی خشک و بی‌ارزش نیست.
چون تواند ماه پیش عارض او شد سفید؟
آفتاب اینجا چراغ صبحگاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: چطور ممکن است که ماه، پیش روی صورت او سفید باشد؟ آفتاب در اینجا فقط به مثابه یک چراغ صبحگاهی است.
می رسد صائب به زهرآلوده، آن هم گاه گاه
روزی ما گرچه از خوبان نگاهی بیش نیست
هوش مصنوعی: صائب به زهرآلوده می‌رسد، یعنی گاهی اوقات به ما نیکی و لطفی می‌شود، حتی اگر فقط یک نگاه کوچک از خوبان باشد.
