برگردان به زبان ساده
حسن بی پروا ز شور عندلیبان فارغ است
غنچه این باغ، دل خوردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: زیبایی بی‌پروا از شور و هیاهوی پرندگان بی‌خبر است. غنچه‌ی این باغ هم نمی‌داند که دلش چیست و چه احساسی دارد.
ریخت خون کوهکن را تیشه از دهشت به خاک
شیرخوار آداب می خوردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: خون کوهکن به خاطر ترس و وحشتش به زمین ریخته می‌شود و بچه‌ای که هنوز نمی‌داند آداب خوردن چیست، در حال تماشا است.
ناقصان آسوده اند از غم که ماه ناتمام
تا نگردد بدر، دل خوردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: افراد ناقص و ناتمام، آسوده خاطر هستند از غم و اندیشه، چون مانند ماه کامل نمی‌دانند که احساس دلشکستگی چه معنایی دارد. آنها تا زمانی که به کمال نرسند، از نگرانی و غم دورند.
این جواب آن که می گوید نظیری در غزل
هر که دل را باخت دل بردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: این مصرع می‌گوید که کسی که دل را به کسی یا چیزی می‌سپارد، نباید انتظار داشته باشد که دیگران نیز همان احساس را داشته باشند یا بتوانند عشق و محبت را به خوبی درک کنند. در واقع، این فرد خود را در حالتی vulnerable (آسیب‌پذیر) قرار می‌دهد و این نشان می‌دهد که عشق و دل باختن ویژگی‌های خاصی دارد که برای همه قابل فهم نیست.
داغ عمر رفته افسردن نمی داند که چیست
آتش این کاروان مردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: درد و غم از دست رفتن عمر را هیچ‌کس نمی‌داند که چیست، و آتش دلشکستگی ناشی از مرگ نیز برای کسی قابل درک نیست.
شعله را اشک کباب از سوختن مانع نشد
آتش سوزان نمک خوردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: اشک‌های کباب نتوانستند جلوی شعله را بگیرند، زیرا آتش نمی‌داند نمک چیست و همچنان می‌سوزاند.
خار نتواند گرفتن دامن ریگ روان
رهنورد شوق، افسردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: خاری نمی‌تواند دامن ریگ‌های روان را بگیرد، چون کسی که با رغبت و اشتیاق قدم برمی‌دارد، نمی‌داند که چطور باید متوقف شود.
اهل صورت از خزان بی دماغی فارغند
غنچه تصویر، پژمردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: افراد سطحی و ظاهری از بی‌احساسی و خشکی خزان بی‌خبرند، غنچه‌ای که هنوز باز نشده، نمی‌داند پژمردن چه معنایی دارد.
گشت ذوق وعده سد راه جست و جو مرا
دست و پا گم کرده، پی بردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: احساس شوق و امیدی که به من وعده داده شده، موجب شده که در مسیر جست و جو به سردرگمی بیفتم و نتوانم بفهمم در پی چه چیزی هستم.
کشته تیغ شهادت در دو عالم زنده است
محو آب زندگی، مردن نمی داند که چیست
هوش مصنوعی: کسی که در راه حق و حقیقت جان خود را فدای آرمان‌هایش کرده، در دو جهان همچنان زنده به نظر می‌رسد. او به قدری از زندگی و معنای آن غرق شده که حتی نمی‌داند مرگ چگونه است.
