برگردان به زبان ساده
نباشی یک زمان از عشق خالی
که دایم در بلای زلف و خالی
هوش مصنوعی: وقتی مدت کوتاهی از عشق دور باشی، حس میکنی که در عذاب و پریشانی ناشی از غم و فقدان او هستی.
کرا در سر خرد باشد، ندارد
سر از سودای زلف و خال خالی
هوش مصنوعی: کسی که در دل خود اندیشه و خرد دارد، به زیباییهای ظاهری و زرق و برق دنیا وابسته نیست.
همی تا عارض چون بدر بینی
به گوژی و نزاری چون هلالی
هوش مصنوعی: همواره زمانی که روی زیبا و دلربا را همچون ماه بدر ببینی، در کنار او به آرامش و خوشی خواهی رسید؛ و در عوض، اندوه و سختی را همچون هلال ماه تجربه خواهی کرد.
به قد چون الف تا دل سپردی
به قامت لاجرم هم شکل دالی
هوش مصنوعی: وقتی که به قد و قامت کسی علاقهمند شدی و دل را به او سپردی، به طور طبیعی به او شبیه خواهی شد.
خیال دوست تا در خواب دیدی
ز بی خوابی به کردار خیالی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وقتی یاد محبت دوست به ذهن میآید، حتی خواب هم نمیتواند انسان را از بیخوابی نجات دهد. در واقع، عشق و یاد دوست به اندازهای عمیق و تأثیرگذار است که حتی در خواب نیز نمیتوان از آن رهایی یافت.
بدان تا بوی زلف یار یابی
همیشه عاشق باد شمالی
هوش مصنوعی: بدان که همیشه از عشق و جذابیت یار خود بهرهمند خواهی بود، مانند بوی دلنشین وزش باد شمالی.
چرا زین سان گرفتار فراقی
اگر دایم خریدار وصالی
هوش مصنوعی: چرا باید اینقدر در درد جدایی گرفتار باشی، اگر همیشه مشتاق وصال و دیدار محبوبی؟
محل صبر و دل بر باد دادی
ز بی صبری که در کار محالی
هوش مصنوعی: به خاطر بیصبریات، جایی را که میتوانست به آرامش و تحمل اختصاص یابد، به باد دادی و در کارهای غیرممکن به مشکل برخوردی.
گهی چون عندلیب از گل خروشی
گهی چون فاخته بر سرو نالی
هوش مصنوعی: گاهی مانند بلبل از گل نغمه سر میدهم و گاهی مانند فاخته بر درخت سرو نالهای سر میکنم.
ز عشق قامت چون سرو معشوق
چنان گشتی که پندارند نالی
هوش مصنوعی: از عشق، قامت تو به زیبایی و لطافت مانند سرو شده است، به طوری که دیگران گمان میکنند تو در حال ناله و شکایت هستی.
چنانی در غم رخسار چون گل
کت از خارست پندارم نهالی
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که غم و اندوه چهرهات شبیه به گلی است که از میان خارها رشد کرده است، و من این موضوع را مانند وجود یک نهال میدانم.
اگر چون لاله خواهی تا بخندی
وگر چون سرو خواهی تا ببالی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند لاله شاداب و خندان باشی، یا اگر میخواهی مانند سرو بلند و سرسخت بروی، این بستگی به خودت دارد.
زعشق آن به که بگذاری سگالش
ثنای مجلس عالی سگالی
هوش مصنوعی: به خاطر عشق آن کسی که مقامش را دیدن در خور نیست، بهتر است که در وصف او دم نزنیم و در مجلسی که ارزشش فراتر است، از او صحبت نکنیم.
جمال العتره صدر الموسویین
ابوالقاسم علی تاج المعالی
هوش مصنوعی: زیبایی نسل و خاندان موسی، ابوالقاسم علی، سرآمد بلندمرتبههاست.
رئیس شرق مجدالدین که دارد
خطاب از روی دین مولی الموالی
هوش مصنوعی: رئیس شرق مجدالدین، فردی است که به خاطر دیانت و ایمانش مورد توجه قرار گرفته و در حالی که در جایگاه بالایی قرار دارد، به او احترام گذاشته میشود.
به رنج از کوشش سختش معادی
به ناز از بخشش دستش موالی
هوش مصنوعی: بر اثر تلاش و زحمت سختش، نتیجهای خواهد گرفت، و با لطافت و بخشش از سوی او، دیگران نیز به او وابسته خواهند شد.
به رشک از قدر او چرخ و کواکب
به شرم از جود او بحر و لالی
هوش مصنوعی: در این بیت، به زیبایی به این نکته اشاره شده است که ستارهها و سیارات به خاطر مقام و جایگاه او دچار حسادت و شرم میشوند، و در عین حال، دریاها و سکوت هم به خاطر سخاوت او، احساس شرمندگی میکنند. این بیانگر بزرگی و عظمت شخصیت اوست که سایر موجودات و عناصر طبیعت را تحت تأثیر قرار داده است.
نظیر آسمان از بی نظیری
همال آفتاب از بی همالی
هوش مصنوعی: برابر آسمان در بینظیری، همتای آفتاب در یکتایی است.
تو را زیبد بزرگی و جلالت
که فرزند رسول ذوالجلالی
هوش مصنوعی: شایسته تو بزرگness و عظمت است، زیرا فرزند پیامبر بزرگ و محترم هستی.
تو شایی مقتدای آل حیدر
که حیدر خصلت و حید خصالی
هوش مصنوعی: تو نمونه و الگوی کسانی هستی که از حیدر (علی) نشأت گرفتهاند، زیرا تو نیز ویژگیها و صفات آن بزرگوار را در خود داری.
جهانی در تو غالی گشته بینم
چنان کاندر علی گشتند غالی
هوش مصنوعی: من در تو جهانی را میبینم که به شدت تحت تأثیر و تغییر قرار گرفته است، همانطور که در زمان علی (ع) نیز برخی افراد دچار غلو و زیادهروی شدند.
سفینه نوح آل مصطفایند
تو صدر و بدر آن فرخنده آلی
هوش مصنوعی: کشتی نوح، نماد نجابت و نیکوکاری اهل بیت پیامبر هستند و تو، رمزی از برکت و شرافت آن خاندان میباشی.
تو در چشم خرد نور و ضیایی
تو بر روی هنر حسن و جمالی
هوش مصنوعی: تو در دیدههای خرد، مانند نوری و روشنایی، و بر چهرهی هنر، نمایانگر زیبایی و جذابیتی.
تو گردون همت و خورشید قدری
تو میمون طلعت و فرخنده فالی
هوش مصنوعی: تو مانند آسمان بلند همت و همانند خورشید با ارزش و با اعتبار هستی، چهرهات زیباست و سرنوشتت خوش یمن و شایسته است.
تو ذل بخلی و عز سخایی
تو اثبات ثنا و نفی مالی
هوش مصنوعی: تو با بخل ذلت و بیعرضگی را به همراه داری، ولی با بخشندگی، عزت و بزرگی به دست میآوری. در حقیقت، این نشاندهنده آن است که ستایش و کرامت تو در بخشندگیات نهفته است و بخل هیچ ارزشی ندارد.
به عدل اندر صلاح هر فسادی
به علم اندر جواب هر سوالی
هوش مصنوعی: درستی و انصاف میتواند هر نوع فساد و مشکل را اصلاح کند، و علم میتواند به هر پرسشی پاسخ دهد.
به وقت لطف با لطف هوایی
به گاه حلم با حلم جبالی
هوش مصنوعی: در زمان محبت، با محبت رفتار کن و در زمان صبر، با صبر و آرامش برخورد کن.
به فکرت غیرت در یتیمی
به خاطر خازن سحر حلالی
هوش مصنوعی: در اینجا به ثمره تلاش و سختیهایی که فرد در دوران سختی و تنهایی خود میکشد، اشاره میشود. این شخص به قدرت فکر و انگیزه قوی خود اعتماد دارد و میداند که با تلاش میتواند مشکلاتش را پشت سر بگذارد و به هدفهایش دست پیدا کند. همچنین، به نوعی به امید و خوشبینی هم اشاره دارد که حتی در شرایط دشوار نیز میتوان به موفقیت رسید.
نه ای اختر چرا اختر عطایی
نه ای دریا چرا دریا نوالی
هوش مصنوعی: ای ستاره، چرا ستارهای مایه بخش نیستی؟
ای دریا، چرا دریا نماد بخشندگی نیستی؟
به کوشش آسمان کامرانی
به بخشش آفتاب بی زوالی
هوش مصنوعی: با تلاش آسمان، خوشبختی نصیب میشود و آفتاب بدون هیچ کاهشی نورش را میبخشد.
بدین مر نیکخواهان را سروری
بدان مر بدسگالان را نکالی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسانی که نیکاندیش و نیکخواه هستند، شایستهی رهبری و سروری هستند، در حالی که افرادی که بدخواه و بدسگالاند، لیاقت و ارزشی برای برتری یافتن ندارند.
ز آثار تو خالی نیست جایی
مگر روز و شبی یا ماه و سالی
هوش مصنوعی: در هر زمانی از روز یا شب، یا در طول ماه و سال، نشانهای از تو وجود دارد و هیچ جایی خالی از آن نیست.
همه دلها پر از مهر تو بینم
دوام دولتی یا حسن حالی
هوش مصنوعی: در دل همه مردم میتوان عشق تو را دید، آیا این محبت میتواند باعث بقا و دوام حکومت یا بهبود حال هر کسی شود؟
به بخشیدن جوادی بی حریفی
به بخشودن کریمی بی ملالی
هوش مصنوعی: بخشیدن یک انسان بینقص، مانند جوادی است که هیچ نقصی ندارد و درخت بخشش را میپرورد. برعکس، بخشیدن یک شخص بزرگ و محترم، همچون کرمی است که بدون هیچ احساس خستگی و دلسردی، به دیگران کمک میکند.
ثبات عهد را چون اتفاقی
مزاج جود را چون اعتدالی
هوش مصنوعی: ثبات پیمان مانند حالتی تصادفی است و سخاوت مانند وضعیتی متعادل.
دهد عفو تو پیران را جوانی
دهد خشم تو شیران را شگالی
هوش مصنوعی: بخشش تو به سالخوردگان به آنها زندگی دوباره میبخشد و خشم تو به شیران قدرت و شجاعت میدهد.
اسیران را به شب روز خلاصی
نیاز تشنه را آب زلالی
هوش مصنوعی: زندانیان در انتظار نجات روز و شب به سر میبرند و مانند تشنگانی هستند که به آب زلال و خنک نیاز دارند.
مرا تا متصل گشتم به خدت
سوی دولت دلیل اتصالی
هوش مصنوعی: وقتی که به تو نزدیک شدم و به درگاه تو رسیدم، به مسیر و نشانهای که به سوی خوشبختی و سعادت منتهی میشود، پی بردم.
کنم ذکر تو چون خورشید مشهور
بدین شعری که چون شعری است عالی
هوش مصنوعی: من نام و یاد تو را به روشنی و روشنی خورشید تکرار میکنم، همانطور که شعری خوب و برجسته است.
به خاطر قاصر از لفظش معزی
به معنی عاجز از نظمش کمالی
هوش مصنوعی: به خاطر ناتوانی در بیان، به طور طبیعی از معنا بیخبر است و در نهایت، به علت عدم توانایی در نظم کلام، در کمال نیز ناتوان است.
به شرق و غرب عالم چون عروسان
کنندش جلوه ایام و لیالی
هوش مصنوعی: در شرق و غرب دنیا، زیبایی و جلوهای همچون عروسان به وجود میآید که روزها و شبها را زینت میبخشد.
چو ذکر تو به شعرم زنده ماند
اگر زنده نمانم لاابالی
هوش مصنوعی: اگر نام تو در شعرم زنده بماند، حتی اگر خودم زنده نمانم، برایم اهمیتی نخواهد داشت.
نهال عمر تو خواهم شکفته
که باغ عز و دولت را نهالی
هوش مصنوعی: عمر تو را چون نهالی میخواهم که در باغ افتخار و ثروت شکوفا شود و بزرگ گردد.
مثال تو روان و امر نافذ
که در جاه و بزرگی بی مثالی
هوش مصنوعی: تو همچون جریانی هستی که به راحتی در هر جا نفوذ میکند و در مقام و جایگاه خود، بیهمتا و بینظیر هستی.
