برگردان به زبان ساده
ابلهی را دیدم سَمین، خِلعتی ثَمین در بر و مَرْکَبی تازی در زیر و قَصَبی مصری بر سر.
نادانی فربه را دیدم، جامهای گرانبها پوشیده و بر اسبی عَرَبی سوار و دَستاری از کتانِ نازکِ مصری بر سر نهاده.
کسی گفت: سعدی! چگونه همیبینی این دیبای مُعْلَمْ بر این حیوانِ لایَعْلَمْ؟
شخصی گفت: ای سعدی! این حریرِ نگارین را بر این جانورِ نادان چگونه یافتی؟
قَدْ شٰابَهَ بِالْوَرَیٰ حِمارٌ
عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوارٌ
خری است که شبیه مردم شده استِ گوساله هیکلی که صدایش مانند گاو است.
یک خلقتِ زیبا به از هزار خلعتِ دیبا.
هوش مصنوعی: یک اثر زیبا به مراتب ارزشمندتر از هزار لباس نفیس است.
به آدمی نتوان گفت مانَد این حیوان
مگر دُراعه و دستار و نقشِ بیرونش
این جانورِ آدمیروی را نتوان مردمِ آدمیخوی دانست، که جز به جامه و عمّامه و صورت شبیه مردم نیست؛
بگرد در همه اسبابِ مِلک و هستیِ او
که هیچ چیز نبینی حلال جز خونَش
در رَخْت و پَخْت و دارایی وی جستجو کن، همه را حرام خواهی یافت جز خونَش که گویی ریختن آن رواست.
