حکایتِ شمارهٔ ۱۲

در دوره‌ای از قحطی در اسکندریه طاقت و توان فقرا از دست رفته بود و باران نمی‌بارید و فریاد و داد مردم به آسمان رسیده بود.

جانداری از جانورانِ دشتی و پرنده و ماهی و مور بر جای نماند که از بی روزی ماندن و سختی فریادش به آسمان بر نرفت.

شگفتا که آه دلِ مردم جمع نمی‌شود تا ابری پدید آید و سیلِ سرشکْ بارانِ آن گردد.

در چنین سالی، اَمْرَدی -دوستان چنین نباشند- که چگونگیِ حالش گفتنْ رعایت ناکردنِ حدِّ تربیت است، به ویژه در درگاه بزرگان و آن را ناگفته گذاشتن و گذشتن نیز شایسته نیست که گروهی بر ناتوانی قریحهٔ سرایندهٔ این سخن قیاس کنند. بر این دو بیت بسنده کنیم که کم نشانِ بسیار باشد و یک مشت از چیزی نمایندهٔ یک خروار از آن.

اگر این اَمْرَد را تاتار بکشد، باید تمام تاتاران را بخشود و از مجازات عفو کرد!

تا کی این مخنّث را چون پلِ بغداد آب در مجرایِ زیرین دَوَد و آدمی بر پشت رَوَد.

این فرد - که کمی درباره وی شنیدی - در این سال و قحطی، مال و نعمت فراوان داشت. به تنگدستان، زر و نقره می‌بخشید و مسافران را غذا می‌داد. گروهی از درویشان و صوفیان که از سختی زیاد بی‌توان شده بودند تصمیم گرفتند که به میهمانی او بروند و برای این کار با من مشورت کردند. من با این کار مخالفت کردم و گفتم:

شیرْ بازماندهٔ سگ نخورد، اگرچه در غار از گرسنگی جان دهد؛

تو هم تن به درماندگی و بینوایی بسپار ولی نزدِ فرومایه به دریوزه دست برمیار.

اگر بی‌فضیلت با مال و سلطنت فریدون گردد، وی را از ناکس نیز فروتر شمار؛

جامهٔ حریر و زَربَفت بر پیکرِ ناسزایانِ فرومایه چون لاجورد و آبِ زَری است که بر نقشِ بی‌جانِ دیوار نمایان باشد و از آن، کس سودی نجوید.