حکایت شمارهٔ ۵

سرهنگ‌زاده‌ای را در سرای اُغلُمُش (یا اُغلَمِش؛ یکی از حاکمان جزء که در سال‌های از طرف سلطان محمد خوارزمشاه بر همدان، ری و اصفهان حکومت داشته) که دارای هوش و ذکاوتی چشمگیر و بی‌مانند داشت و از همان زمان کودکی هم نشانه‌های بزرگی و بزرگواری در پیشانی، شخصیت و تقدیر او مشاهده می‌شد.

در بالای سر او، از نشانهٔ هوشمندی، ستاره‌ای بلندمرتبه می‌درخشید.

خلاصهٔ کلام، مورد توجه پادشاه قرار گرفت چرا که هم باطن و هم ظاهری زیبا داشت. همانطور که خردمندان گفته‌اند:« توانایی انسان به هنر و فضیلت اوست، نه به ثروتش؛ و بزرگی‌اش به عقل است، نه به سن و سال او.» همپایگان او بر مقام و جایگاه او حسادت کردند و او را به خیانتی متهم کردند و برای کشتن او تلاش کردند اما ناکام ماندند.

هنگامی که دوست، مهربان باشد؛ دشمنیِ دشمن راه به جایی نمی‌برد.

پادشاه پرسید که دلیل دشمنی این‌ها با تو چیست؟ سرهنگ‌زاده گفت:« در زیر سایهٔ حکومت پادشاه -پادشاهی‌اش پایدار باشد- همردیفانم را راضی نگه داشته‌ام به جز آن‌هایی که حسودند. چرا که حسودان راضی نمی‌شوند مگر آن‌که ثروت و برکت من زوال پیدا کند و از بین برود؛ و باشد که سلطنت و بخت پادشاه پایدار و باقی باشد.

می‌توانم که به کسی آزار نرسانم و مایهٔ رنجش کسی نشوم ولی با حسود نمی‌توانم چرا که او از آزار خودش به رنجش است.

ای حسود، بمیر تا نجات پیدا کنی و رها شوی. چرا که این رنجی که تحمل می‌کنی، رنجی است که از آزار آن نمی‌توان آزاد شد مگر به واسطهٔ مردن.

بی‌چیزها و حقیران آرزو دارند که افراد خوشبخت و مقبول دیگران مال و مقامشان را از دست بدهند.

اگر چشم خفّاش در روز نمی‌بیند، گناهی بر گردن چشمهٔ نور خورشیدِ نیست.

اگر راستش را می‌خواهی، کوریِ هزار چشمْ چون چشمِ شب‌پره، بهتر از آن است که آفتاب تیره شود و دنیا تاریک.