برگردان به زبان ساده
هارونالرشید را چون مُلکِ دیارِ مصر مسلم شد گفت: به خلافِ آن طاغی که به غرورِ مُلکِ مصر دعویِ خدایی کرد، نبخشم این مملکت را مگر به خسیسترینِ بندگان.
هوش مصنوعی: وقتی هارونالرشید بر مصر تسلط یافت، گفت: برخلاف آن طاغی که به خاطر بزرگمنشیاش در مصر، خود را خدا میپنداشت، من این سرزمین را به هیچکس جز کمارزشترین بندگان نخواهم بخشید.
سیاهی داشت نام او خَصِیب در غایتِ جهل. مُلکِ مصر به وی ارزانی داشت و گویند: عقل و درایتِ او تا به جایی بود که طایفهای حُرّاثِ مصر شکایت آوردندش که پنبه کاشته بودیم بارانِ بیوقت آمد و تلف شد. گفت: پشم بایستی کاشتن!
هوش مصنوعی: نام او خصیب بود و در جهل بسیار عمیق و نادان. سرزمین مصر را به او سپردند و گفته میشود که هوش و تدبیر او به حدی بود که گروهی از کشاورزان مصری نزد او شکایت کردند که پنبه کاشته بودند و باران نا بهنگام آمده و محصولشان خراب شده است. او در پاسخ گفت که باید پشم میکاشتید!
اگر دانش به روزی در فزودی
ز نادان تنگروزیتر نبودی
اگر علم بر رِزْقِ آدمی میافزود، جاهل به علت نادانی از همگان تهیدستتر بود.
به نادانان چنان روزی رساند
که دانا اندر آن عاجز بماند
هوش مصنوعی: خداوند به نادانان روزی میدهد به گونهای که حتی افراد آگاه و دانا هم در برابر آن نمیتوانند کاری کنند و از آن روزی بینصیب میمانند.
بخت و دولت به کاردانی نیست
جز به تأییدِ آسمانی نیست
اقبالِ نیک و پیروزیِ آدمی به کارشناسی و بصیرت وی نیست و تنها به توفیق و دستیاری لطف خداوندی باز بسته است.
اوفتادهست در جهان بسیار
بیتمیز ارجمند و عاقلْ خوار
مثال های بسیاری در این دنیا هستند که بی عقلانشان ارجمند و والا مقام هستند و دانایانشان در ذلالت به سر میبرن.
کیمیاگر به غصّه مُرده و رنج
ابله اندر خرابه یافته گنج
شیمیدان از سختی [اینکه مس رو به طلا تبدیل کنه] در افسردگی به سر میبره در حالیکه نادان با پیدا کردن گنج [خودشو خوشبخت کرده].