حکایت شمارهٔ ۲۴

هوش مصنوعی: ملک زوزن کسی به نام خواجه‌ای داشت که فردی نیکوکار و بزرگوار بود. او در مواقعی که افراد دیگر در حضور شاه بودند، به خوبی با همه برخورد می‌کرد و در غیاب آن‌ها نیز به نیکی از آن‌ها یاد می‌کرد. اما ناگهان اقداماتی از او نظر سلطان را جلب نکرد و به همین دلیل شاه او را مجازات کرد. سرهنگ‌های ملک هم به خاطر سوابق خوب او، به یادآوری خدماتش پرداختند و به پاس قدردانی از او احترام گذاشتند. طی دوره‌ای که او در مسئولیت بود، با او مهربانی کردند و هیچگونه تنبیه و مجازاتی اعمال نکردند.

اگر با دشمن آهنگِ آشتی داری چون در غیبت زبان به عیب‌جویی گشاید تو در حضور از وی به نیکی یاد کن و نیکش بشمار.

مردم‌آزار در هر صورت با زخمِ زبان افراد را می‌آزارد. پس اگر نمی‌خواهی از وی سخنِ تلخ بشنوی با نیکی کردن دهانش را شیرین کن تا از تو بد نگوید.

مقداری از مالی که شاه از وی بازخواسته بود را پرداخت و برای تأدیهٔ باقیِ مبلغ در محبوس ماند.

هوش مصنوعی: خواجه به خطر مواجهه پی برد و تصمیم گرفت که پاسخ کوتاهی بدهد و به شیوه‌ای که مناسب می‌دانست، آن را روی کاغذ نوشت و ارسال کرد. یکی از وابستگان متوجه این نامه شد و به پادشاه اطلاع داد که شخصی که او دستور حبسش را داده بود، با شاهان مناطق دیگر ارتباط دارد. پادشاه به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و دستور داد تا این خبر بررسی شود. قاصد را در دست گرفتند و نامه او را خواندند. در نامه آمده بود که:

هوش مصنوعی: نیکویی و حسنظری که بزرگان به ما دارند از فضیلت‌های ما بیشتر است و آن اعتبار و احترامی که فرمودند برای بنده، امکان پذیر نیست. این به خاطر این است که من پرورش یافته نعمت‌های این خاندان هستم و با کمترین تغییر یا ناسپاسی نمی‌توان به ولی‌نعمت خود بی‌وفا بود. همچنان که در سخنان حکیمانه گفته شده است.

کسی که دربارهٔ تو هر نَفَس احسانی کند اگر پس از عمری نیکی یکبار بر تو ستمی راند، پوزش وی را بپذیر و معذورش دار.

هوش مصنوعی: شاه از روحیه شکرگزاری او خوشش آمد و به او جایزه و نعمت بخشید و از او عذرخواهی کرد که: اشتباه کردم و بدون دلیل تو را آزردم. او پاسخ داد: ای خداوند! در حالتی که بنده هستم، خطایی از خداوند نمی‌بینم. قضا و قدر خداوند بر این بود که این بنده به نوعی آزرده شود، پس شایسته‌تر این است که این اتفاق از طرف تو باشد، زیرا تو دارای سابقه‌ای از نعمت و لطف بر این بنده هستی. همچنین حکما گفته‌اند:

اگر از مردم به تو آسیبی رسد، آزرده‌دل مباش که خلق را توانِ آن نیست که به کس رنجی رساند.

اگر دشمن با تو به دشمنی برخیزد یا دوستی دربارهٔ تو بد اندیشد، حوالت به تقدیر ایزدی کن که دل این هر دو در قبضهٔ تسخیر اوست.

اگر چه تیر از کمان می‌گشاید (رها می‌شود) ولی خردمند می‌داند که گشایش (رهاییِ) تیر از تیرانداز است نه از کمان.