برگردان به زبان ساده
دو چشم مست میگونت ببرد آرام هشیاران
دو خوابآلوده بربودند عقل از دست بیداران
هوش مصنوعی: دو چشم زیبا و فریبندهات به آرامش افراد هشیار آسیب میزنند و مثل خوابآلودگانی عمل میکنند که بر عقل و فکر بیداران غالب میشوند.
نصیحتگوی را از من بگو ای خواجه دم درکش
چو سیل از سر گذشت آن را چه میترسانی از باران
هوش مصنوعی: ای آقا، به نصیحتکننده بگو: وقتی مشکلات به حدی رسید که نتوان آنها را تحمل کرد، چرا باید از بارش باران و مشکلات دیگر بترسیم؟
گر آن ساقی که مستان راست هشیاران بدیدندی
ز توبه توبه کردندی چو من بر دست خماران
هوش مصنوعی: اگر آن ساقی که مستان را میشناخت، هشیاران را میدید، آنها هم از خودشان ناامید میشدند و مانند من بر دست مستها توبه میکردند.
گرم با صالحان بیدوست فردا در بهشت آرند
همان بهتر که در دوزخ کنندم با گنهکاران
اگر قرار باشد بهشتی شوم اما بدون آن دلبر یگانه، بهتر میپسندم که در جهنم با گناهکاران باشم تا با نیکوکاران بهشت. به عبارت دیگر خوبی بهشت هم برای من، همنشینی با نیکوکاران نیست، بلکه هم نشینی با توست و اگر قرار است تو در بهشت نباشی، همنشینی دوزخیان که نالههای من در ناله ایشان گم شود، بهتر است تا همنشینی از بهشتیان رضایت داده به بهشت بدون تو.
چه بوی است این که عقل از من ببرد و صبر و هشیاری
ندانم باغ فردوس است یا بازار عطاران
هوش مصنوعی: بویی به مشامم رسیده که تمام عقل و صبر و هوش مرا از دست میدهد. نمیدانم این بو از باغ بهشت است یا از بازار عطاران.
تو با این مردم کوتهنظر در چاه کنعانی
به مصر آ تا پدید آیند یوسف را خریداران
هوش مصنوعی: به خاطر داشته باش که با افرادی که دیدگاه محدودی دارند، نباید درگیر شد. به زمینهای کنعان سفر کن و در مصر به دنبال فرصتهای جدید بگرد تا افراد با بصیرت و ارزشمند را بشناسی.
الا ای باد شبگیری بگوی آن ماه مجلس را
تو آزادی و خلقی در غم رویت گرفتاران
هوش مصنوعی: ای باد شب، سلامی به آن ماه مجلس بفرست و بگو که تو آزاد هستی و دیگران به خاطر زیبایی تو در غم و اندوه به سر میبرند.
گر آن عیار شهرآشوب روزی حال من پرسد
بگو خوابش نمیگیرد به شب از دست عیاران
هوش مصنوعی: اگر آن فرد سرکش و بیرحم روزی حال من را بپرسد، بگو که او به خواب نمیرود در شب بهخاطر اعمال ناپسند و خیانتهای اطرافیان.
گرت باری گذر باشد نگه با جانب ما کن
نپندارم که بد باشد جزای خوبکرداران
هوش مصنوعی: اگر به راه من گذرت افتد، لطفا نگاهی به ما بینداز. نگو که پاداش نیکی کسانی که کارهای خوب کردهاند، بد خواهد بود.
کسان گویند چون سعدی جفا دیدی تحول کن
رها کن تا بمیرم بر سر کوی وفاداران
هوش مصنوعی: بعضیها میگویند وقتی که سعدی سختی را تجربه کردی، تغییر کن و از این شرایط رها شو. اما من میخواهم بگویم حتی اگر بمیرم، در کنار کسانی که به وفاداری شهرت دارند، میخواهم بمانم.