برگردان به زبان ساده
پسر چون ز ده بر گذشتش سنین
ز نامحرمان گو فراتر نشین
هوش مصنوعی: هنگامی که پسر به سنی رسید که از ده خارج شد، باید از افراد نامحرم فاصله بگیرد و از آنها دوری کند.
بر پنبه آتش نشاید فروخت
که تا چشم بر هم زنی خانه سوخت
هوش مصنوعی: فروش چیزهای بیارزش مثل پنبه، به راحتی میتواند به خسارتهای بزرگ منجر شود، چرا که ممکن است حادثهای ناگهانی و غیرمنتظره اتفاق بیفتد و همه چیز خراب شود.
چو خواهی که نامت بماند به جای
پسر را خردمندی آموز و رای
هوش مصنوعی: اگر میخواهی نامت همواره در یادها باقی بماند، پسر را به حکمت و درایت آموزش بده.
که گر عقل و طبعش نباشد بسی
بمیری و از تو نماند کسی
هوش مصنوعی: اگر عقل و طبیعت او نباشد، تو حتی اگر بمیری، کسی از تو یاد نمیکند و نامی از تو نمیماند.
بسا روزگارا که سختی برد
پسر چون پدر نازکش پرورد
هوش مصنوعی: بسیاری از روزها بود که سختیها و مشکلاتی بر فرزند وارد شد، مانند آنکه پدر او را با محبت و ناز بزرگ کرده است.
خردمند و پرهیزگارش بر آر
گرش دوست داری به نازش مدار
هوش مصنوعی: اگر به شخصی دانا و پرهیزگار علاقهمندی، احترامش را حفظ کن و با نازش رفتار نکن.
به خردی درش زجر و تعلیم کن
به نیک و بدش وعده و بیم کن
هوش مصنوعی: به او بیاموز که در زندگی با تدبیر و دانش رفتار کند و از خوبیها دلگرم و از بدیها بر حذر باشد.
نوآموز را ذکر و تحسین و زه
ز توبیخ و تهدید استاد به
هوش مصنوعی: نوآموز را با ذکر و تحسین تشویق کن تا از تنبیه و تهدید استاد دوری کند.
بیاموز پرورده را دسترنج
وگر دست داری چو قارون به گنج
هوش مصنوعی: آموختن و تربیت فرد پرورده، ارزشمندتر از ثروت بزرگی است که ممکن است به راحتی به دست آید. اگر هم ثروت و دارایی فراوانی داری، بهتر است که از آن به نحو صحیح و مفید استفاده کنی.
مکن تکیه بر دستگاهی که هست
که باشد که نعمت نماند به دست
هوش مصنوعی: به چیزی که فکر میکنی به آن تکیه کنی، اطمینان نکن؛ زیرا ممکن است این نعمت یا امکانات به زودی از دست بروند.
به پایان رسد کیسهٔ سیم و زر
نگردد تهی کیسهٔ پیشهور
هوش مصنوعی: زمانی که کیسههای پر از طلا و نقره به پایان برسند، کیسهی کسی که شغل و حرفهای دارد هرگز خالی نمیشود.
چه دانی که گردیدن روزگار
به غربت بگرداندش در دیار
هوش مصنوعی: تو نمیدانی که چگونه تغییرات زمان ممکن است فردی را در غربت و دور از دیار خود بگرداند.
چو بر پیشهای باشدش دسترس
کجا دست حاجت برد پیش کس؟
هوش مصنوعی: وقتی کسی به مهارت و حرفهای دست یافته باشد، دیگر نیازی به درخواست کمک از دیگران ندارد.
ندانی که سعدی مراد از چه یافت؟
نه هامون نوشت و نه دریا شکافت
هوش مصنوعی: سعدی به دنبال چه چیزی رفته است؟ نه از هامون چیزی نوشت و نه دریا را شکافت.
به خردی بخورد از بزرگان قفا
خدا دادش اندر بزرگی صفا
هوش مصنوعی: او با درک و خردی که از بزرگان دریافت کرده است، توانسته است به مقام بزرگی دست یابد و خداوند به او صفای درونی عطا کرده است.
هر آن کس که گردن به فرمان نهد
بسی بر نیاید که فرمان دهد
هوش مصنوعی: هر کسی که تسلیم فرمان باشد، به سادگی قدرتی نخواهد داشت که خود فرماندهی کند.
هر آن طفل کاو جور آموزگار
نبیند، جفا بیند از روزگار
هوش مصنوعی: هر کودکی که از معلم درست چیزی یاد نگیرد، از روزگار و محیط خود آسیب میبیند.
پسر را نکو دار و راحت رسان
که چشمش نماند به دست کسان
هوش مصنوعی: فرزندت را به خوبی تربیت کن و راحتی او را فراهم کن تا چشمش به دست دیگران نیفتد.
هر آن کس که فرزند را غم نخورد
دگر کس غمش خورد و بدنام کرد
هوش مصنوعی: هر کسی که برای فرزند خود غصه نخورد، دیگران برای او غصه خواهند خورد و او را بدنام خواهند کرد.
نگهدار از آمیزگار بدش
که بدبخت و بی ره کند چون خودش
هوش مصنوعی: مواظب باش که با انسانهای بد معاشرت نکنی، چون آنها هم خودشان بدبخت و گمراهند و تو را هم به همانا گرفتار خواهند کرد.
