برگردان به زبان ساده
ای شرق و غرب عالم گشته به کام تو
ای کدخدای عالم و عالم غلام تو
هوش مصنوعی: ای شرق و غرب دنیا به خاطر تو رونق گرفتهاند، تو هستی که سرپرست و بزرگ این جهان هستی و همه موجودات همچون بردهانی در خدمت تو هستند.
دایم چو نام خویش در اقبال شرع باش
کاراسته است شرع محمد به نام تو
هوش مصنوعی: هر لحظه که نام تو در سرنوشت خوب و خوش میتابد، قوانین و دستورات محمد به خاطر تو به وجود آمده است.
عقدی است عقل و واسطه او کلام تو
نظمیست علم و فاتحه او کلام تو
هوش مصنوعی: عقل و فکر با یکدیگر پیوندی دارند که آن پیوند از طریق کلام تو ایجاد میشود. دانایی و علم نیز به نظم در آمده و آغاز آن هم به واسطه گفتار تو است.
اختر توئی و دولت عالم ترا تبع
دنیا توئی و نعمت باقی حطام تو
هوش مصنوعی: تو مثل یک ستارهای و سعادت جهان دنبالهرو توست. تو برای دنیا و نعمتهای پایدارش، فقط یک چیز زودگذر هستی.
دریا سلیم عبره نماید بر دلت
گوهر عدیم عبره سزد بر ستام تو
هوش مصنوعی: دریا با آرامش به تو درس عبرت میدهد و میگوید که چقدر مناسب است که تو هم از این درس عبرت بگیری و به خودت توجه کنی.
چرخ ارچه کودنست به بوسد ترا رکاب
دهر ار چه توسنت بلیسد لگام تو
هوش مصنوعی: هرچند دوران و زمانه ممکن است نادان باشد و فهم درستی از وضعیت تو نداشته باشد، اما در هر حال تو را به عنوان یک شخص با ارزش و مهم میبیند و به تو توجه میکند.
صحن زمین کنام ستور سپاه تست
اوج سپهر صحن ستون خیام تو
هوش مصنوعی: زمین، محل و جایگاه نیروهای نظامی توست و آسمان، بالای خیمهگاه تو را میپوشاند.
یکسر هر آنکه هست به حکم تو راضیند
از تر و خشک دولت و از خاص و عام تو
هوش مصنوعی: تمام افرادی که در اطراف تو هستند، چه در شرایط خوب و چه در بد، از تو راضی و خرسندند. آنها به خواست و اراده تو تن دادهاند، چه کسانی که در جایگاه ویژهای قرار دارند و چه کسانی که عادی و معمولی هستند.
گر منتقم نه نه شگفت این بدیع نیست
لازم که کرد علت بر انتقام تو
هوش مصنوعی: اگر انتقامگیرنده نباشی، شگفتانگیز نیست و نیاز نیست که دلیلی برای انتقام تو بیاوری.
پیوسته شد چو سایه به ذات تو ذات عدل
چونانکه هیچ گام نبرد ز کام تو
هوش مصنوعی: به طور مداوم به تو نزدیک میشود، مانند سایه؛ و عدالت تو به گونهای است که هیچ چیزی نمیتواند از خواستههای تو دور شود.
منصف در دوام زند خاصه پادشاه
انصاف تو دلیل بس است از دوام تو
هوش مصنوعی: عدالت و انصاف در زندگی پادشاه، نشانهای از پایداری و ثبات اوست. این ویژگی به خوبی نشان میدهد که او چقدر در برقراری عدالت موفق است و همین عامل میتواند موجب استمرار و ماندگاری حکومتش شود.
در شرط آفرینش و در عهد روزگار
صاحبقران نیامده با احتشام تو
هوش مصنوعی: در شرایط خلقت و در زمانهای که توجیهپذیر است، هیچکس با احترام و وقار تو به دنیا نیامده است.
لبیک زد شجاعت و تکبیر کرد جود
کین در وجود رکن تو دید آن مقام تو
هوش مصنوعی: شجاعت صدای لبیک سر داد و generosity با قدرت خود اعلام کرد که در وجود تو مقام والا و بزرگی وجود دارد.
ایدون اجابت آمد بخت ترا کزو
گردنده شد به جیب زمان بر زمام تو
هوش مصنوعی: خوشبختی و شانس تو به سراغت آمده است، شانس تو مانند دورانی که به سمت جیب زمان میچرخد، بر زندگیات تأثیر گذاشته است.
مریخ سرخ چشم و فلک هیاتست از آن
کش بی سهر ندارد سهم سهام تو
هوش مصنوعی: مریخ با رنگ تند و سرخ خود نمایان است و آسمان به خاطر آن در حال تغییر و دگرگونی است، چون که این سیاره در زمان بیخبری و بیخودی، انتظاری از تو ندارد.
شخص هوا فکنده آسیب قهر تست
شمشیر فتنه خورده زنگ نیام تو
هوش مصنوعی: شخصی که دچار قهر و ناراحتی تو شده، مانند شمشیری است که در بحران و فتنه ضربه خورده و دیگر توانایی جایگزینی را ندارد.
شاها خدایگانا حاجت بود همی
اقلیم شرق را به نشاط خرام تو
هوش مصنوعی: ای پادشاه بزرگ، نیاز و درخواست اقلیم شرق به آرامش و شادی حضور تو بستگی دارد.
چندین هزار تشنه امید کی شوند
سیراب عدل فاروق الازجام تو
هوش مصنوعی: هزاران نفر که با آرزوهایشان تشنهاند، چه زمانی از عدالت و انصاف تو سیراب خواهند شد؟
هر چند بحروار به آسایش اندرون
حاصل کند مراد جهانی غمام تو
هوش مصنوعی: هرچقدر که در دل دریا آرامش برای خود به دست بیاوری، هدف و آرزوی تو در دنیای بزرگ، به نگرانی و غم ختم میشود.
آخر بکوب روی منازل چو آفتاب
زیرا که منزل تو نتابد مقام تو
هوش مصنوعی: برای روشن شدن این مضمون، میتوان گفت که در زندگی، مانند نور آفتاب که بر روی خانهها میتابد، باید بر روی هدفها و آرزوها تلاش کرد و به آنها نزدیک شد. مگر آنکه مقام و جایگاه خود را از دست بدهیم و نتوانیم به آن عمیقاً دسترسی پیدا کنیم. در این معنا، مکانی که در آن قرار داریم به تنهایی نمیتواند شایستگی ما را نشان دهد.
تا چرخ ملک دور پذیرد ز اهتمام
دورش مباد بی عمل اهتمام تو
هوش مصنوعی: هرگز نباید از تلاش و کوششت غافل شوی؛ زیرا اگر شاهد تغییرات و تحولات جهان باشی، این فقط به خاطر همت و تلاش توست که باید همیشه فعال و پرانرژی باقی بمانی.
خاقان وکیل خرج تو باد و کفیل آن
قیصر امیر بار تو باد و سلام تو
هوش مصنوعی: پادشاهی نماینده هزینههای تو باشد و نگهبان آن قیصر، مسئول بار تو باشد و سلام تو.
چون سایه همای همایون کناد بخت
بر خاص جشن خاص تو بر عام عام تو
هوش مصنوعی: پیام این بیت این است که هنگامی که بخت بر تو میتابد و شما در جشن و شادی قرار دارید، مانند سایهای از یک پرندهی با شکوه هستید که به دور شما میچرخد و این لحظهی خاص شما را از دیگران متمایز میکند.
