برگردان به زبان ساده
اسمش شیخ نجیب الدین رضا از اماجد مجذوبین و اکابر محبوبین بوده و پس از جذبه به سلوک رجوع کرده. ارادت به شیخ محمد علی مؤذّن خراسانی از مشایخ سلسلهٔ علیّهٔ ذهبیه داشته و خود هم از مشایخ آن سلسله است. شیخ المتأخرین جناب آقا محمد هاشم قدّس سرّه فرموده است که او را هفت دیوان در حقایق است و اُمّی بوده. خود نیز در ضمن رسالاتش این معنی را اظهار فرموده. غرض، مثنوی سبع المثانی و خلاصة الحقایق و دیوان غزلیاتش به نظر رسید. در بعضی مقاطع جوهری و رضا و نجیب الدین تخلص نموده. اگرچه اصلاً تبریزی است، اما در اصفهان بوده و رحلتش در سنهٔ ۱۰۸۰، تیمنّاً چند بیت نوشته شد:
هوش مصنوعی: شیخ نجیب الدین رضا، یکی از بزرگترین عارفان و دوستداران خداوند است که پس از تجربههایی معنوی به مسیر سلوک برگشته است. او به شیخ محمد علی مؤذّن خراسانی ارادت دارد و خود نیز از مشایخ همان سلسله به حساب میآید. شیخ محمد هاشم، یکی از علمای برجسته، درباره او گفته که او هفت دیوان در مسایل حقیقت دارد و فردی بیسواد بوده است. نجیب الدین در رسالات خود نیز به این موضوع اشاره کرده است. آثار او شامل مثنوی سبع المثانی و خلاصة الحقایق و دیوان غزلیات است. در برخی از اشعارش از تخلصهای جوهری و رضا و نجیب الدین استفاده کرده است. اگرچه او در تبریز به دنیا آمده، ولی در اصفهان زندگی کرده و در سال ۱۰۸۰ هجری وفات یافته است.
نکتهٔ وَجَهت به وجهی خالی از اسرارنیست
چشم حق بین باز کن کاینجا بجز دیدار نیست
هوش مصنوعی: نکتهای که در اینجا وجود دارد، همواره پر از راز و رمز است. چشمان حقیقتنگر را باز کن تا در اینجا جز دیدن حقیقت و زیبایی چیز دیگری وجود ندارد.
مرد عاشق پیشه فارغ نیست ازسودای دوست
زانکه مردان خدا را عشق تا حق رهبر است
هوش مصنوعی: مردی که عاشق است، هیچگاه از عشق دوست بیخبر نیست، زیرا مردان خدا عشق را تا راهی به حق میدانند.
مثال نی اگر از خود تهی شود سالک
همیشه پُر ز دَم پاک آن دهن باشد
هوش مصنوعی: اگر نی، بیهیچ دردی و خلوصی از خود خالی شود، آنگاه سالک همیشه از نفس پاک آن نی بهرهمند خواهد بود.
شمع و چراغ همه روشن ازوست
بوی خوش هر گل و گلشن ازوست
هوش مصنوعی: همهی نورها و روشناییها از وجود اوست و عطر خوش هر گل و باغی نیز ناشی از اوست.
کنه کمالش عری از عقلهاست
قرب وصالش بری از نقل هاست
هوش مصنوعی: جوهره کمال او نیازمند عقلها نیست و نزدیکی به او فراتر از داستانها و روایتهاست.
در همه جا حاضر و غایب چو نور
در همه جا مبدأ نور حضور
هوش مصنوعی: او در همه جا حضور دارد و در عین حال غایب است، مانند نوری که در همه جا وجود دارد و منبع روشنایی است.
اوست بسیط و همه عالم بساط
اوست محیط و همه عالم محاط
هوش مصنوعی: او موجودی است که وجودش وسیع و گسترده است و تمام عالم در دامان او قرار دارد. همچنین، او محیطی است که به تمامی موجودات احاطه دارد.
هر چه نموده است به قدر عیان
میدهد ازوحدت ذاتش نشان
هوش مصنوعی: هر چه در دنیا مشاهده میشود، به اندازهای که میتوان دید، نشانهای از یگانگی و وجود او دارد.
بود وجود همه اشیا دم است
کلی آن دم نفس خاتم است
هوش مصنوعی: تمام موجودات در جهان به نوعی به نفس و وجودی وابستهاند و این نفس، به مثابه جوهر اصلی و بنیادی، در اینجا به عنوان رمزی برای حقیقتی بزرگتر و عمیقتر در نظر گرفته شده است.
